Author: The Everest Post

काठमाडौं- सरकारले बजेट कार्यान्वयनलाई प्रभावकारी बनाउन आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली संशोधन गरेको छ । विकास बजेट खर्च हुन नसकिरहेका बेला सरकारले यससम्बन्धी नीति संशोधन गरेको हो ।

अर्थ मन्त्रालयका अनुसार, ‘आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली, २०७७’ लाई संशोधन गर्दै ‘आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व (तेस्रो संशोधन) नियमावली, २०८३’ जारी गरिएको छ ।

संशोधित नियमावलीअनुसार, अर्थ मन्त्रालयको अधिकार प्रत्यायोजन  गरिएको छ । नियमावलीको नियम १३१ मा परिवर्तन गरिएको छ । उपनियम (१)पछि उपनियम (१ क) र (१ ख) थपिएको छ ।

उपनियम (१ क)अनुसार, अर्थ मन्त्रालयले आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन, २०७६ को दफा २० को उपदफा (३) बमोजिमको पुँजीगत रकम रकमान्तर गर्ने अधिकार सम्बन्धित निकायको लेखा उत्तरदायी अधिकृतलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

उपनियम (१ ख) मा भने यस्तो प्रत्यायोजित अधिकार प्रयोग गर्दा त्यसको जवाफदेहिता सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतमै रहने स्पष्ट गरिएको छ । सरकारले ऐनको दफा ६५ ले दिएको अधिकार प्रयोग गर्दै उक्त संशोधन गरेको हो । उक्त नियमावली नेपाल सरकारका सचिव डा. घनश्याम उपाध्यायको आदेशबाट जारी गरिएको छ ।

यो संशोधनसँगै पुँजीगत बजेट व्यवस्थापन गर्ने अधिकार विस्तार भएको छ । त्यसको जिम्मेवारी पनि सम्बन्धित अधिकृतमै रहने व्यवस्था गरिएको छ । -न्युज एजेन्सी नेपाल

काठमाडौं । स्थानीय बजारमा केराको हाहाकार देखिएको छ । खासगरी व्यवसायीले भारतीय नाकाबाट अवैध रूपमा आउने केरा नबेच्ने भन्दै बहिष्कार गरेपछि बजारमा केराको हाहाकार भएको हो ।

केराको आन्तरिक उत्पादन कमजोर भएको र अवैध केरा जनस्वास्थ्यका लागि पनि प्रतिकूल भएको भन्दै व्यापारीले बेच्न छाडेका छन् । सोही कारण बजारमा केरा अभाव भएको व्यापारीहरूको भनाइ छ ।

नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी संघका अध्यक्ष अमर बानियाँले बजारमा देखिएको मूल्यवृद्धि कृत्रिम नभई आपूर्ति अभावका कारण भएको बताए । उनका अनुसार, केही महिनाअघिसम्म भारतबाट अवैध रूपमा ठूलो मात्रामा केरा भित्रिन्थ्यो । तर, संघकै पहलमा त्यस्ता अवैध केराको बिक्रीवितरणमा रोक लगाइएपछि बजारमा एकाएक आपूर्ति घटेको हो ।

“नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी संघ र महासंघ हाम्रो छाता संगठनले अवैध भित्रिएका केरा बेच्न बन्देज गरेको हो,” अध्यक्ष बानियाँले भने, “महासंघको पहलमा हामीले सम्पूर्ण बजारमा बन्देज गरेका छौँ, जसले गर्दा एकैचोटि बजार खाली भयो ।”

नेपालको उत्पादन अत्यन्तै कम भएको र अवैध रूपमा आयात हुने केरा रोकेपछि मूल्य बढेको उनले बताए ।

केरा दर्जनकै ३५० १ होलसेलमै ८७ प्रतिशतको मूल्यवृद्धि

अध्यक्ष बानियाँका अनुसार, हाल गुणस्तरीय केरा अभाव छ । केही स्थानमा प्रतिदर्जन ३०० देखि ३५० रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

बानियाँले कमजोर अनुगमनका कारण भारतीय केरा नेपाली उत्पादनका नाममा बजारमा प्रवेश गरिरहेको बताउँदै यसलाई अझ कडाइका साथ रोक्नुपर्ने बताए ।

किसानले भने आफूहरूले ५० देखि ८० रुपैयाँ प्रतिदर्जनमा केरा बजारमा पठाएको दाबी गर्दै बीचका व्यवसायीले मूल्य बढाएको आरोप लगाउँदै आएका छन् । तर, बानियाँले यसलाई अस्वीकार गरे ।

उनका अनुसार, अहिले बजारमा उपलब्ध धेरैजसो नेपाली केरा गुणस्तरहीन रहेको र उपभोक्ताले नकिन्दा खुद्रा व्यापारीसमेत मारमा परेका छन् । किसानले उत्पादन गर्दा ग्रेडिङ र प्याकेजिङमा ध्यान दिनुपर्छ, नत्र बजारमा बेच्न कठिन हुने उनको भनाइ छ ।

सरकारले करिब ८० प्रतिशत आत्मनिर्भरता दाबी गरिरहेको भए पनि वास्तविक उत्पादन ३० प्रतिशत हाराहारी मात्र रहेको बानियाँको भनाइ छ । उहाँले क्रमिक रूपमा आयात नियन्त्रण गर्दै उत्पादन बढाउने नीति लिनुपर्ने सुझावसमेत दिए ।

बानियाँका अनुसार, किसान र व्यवसायीबीच समन्वयको अभाव छ । राज्यले किसान र व्यवसायीलाई नङ–मासुजस्तो बनाउनुपर्नेमा उल्टै फाटो ल्याएको उनले गुनासो गरे । -न्युज एजेन्सी नेपाल

काठमाडौं- चालु आर्थिक वर्षको ९ महिना (साउन–चैत) सम्ममा निर्यात व्यापार २ खर्ब २२ अर्ब रुपैयाँ बराबरको भएको छ। भन्सार विभागका अनुसार अघिल्लो आवको सोही अवधिमा वस्तु निर्यात १ खर्ब ८८ अर्ब १९ करोड रुपैयाँबराबर भएको थियो। त्यसैगरी, कुल निर्यात २ खर्ब ७७ अर्ब ३ करोड रुपैयाँबराबर भएको थियो।

तेस्रो त्रैमासमा वनस्पति तथा जनावरको घिउ र तेल निर्यात उच्च रहेको छ। यसअधिमा १ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँबराबरको घिउतेल निर्यात भयो। त्यसैगरी, कफी, मसला, चिया १४ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँबराबरको भएको छ। तेस्रो त्रैमासमा वस्तु आयात भने १४ खर्ब ९० अर्ब रुपैयाँबराबर भएको छ। गत आवको सोही अवधिमा आयात १३ अर्ब ९ अर्ब रुपैयाँबराबर भएको थियो।

९ महिनमा सबैभन्दा बढी आयात पेट्रोलियम पदार्थ रहेको छ। यस अवधिमा २ खर्ब ५० अर्ब रुपैयाँबराबरको पेट्रोलिय पदार्थ आयात भएको छ। यस अवधिमा तेस्रो मुलुकबाट १ खर्ब २९ अर्ब रुपैयाँबराबर वनस्पति घिउ तेलको आयात भएको छ।

त्यसैगरी, ९ महिनामा मेसिनरी र मेकानिकल उपकरण तथा पार्टपुर्जा आयातमा १ खर्ब ८ अर्ब रुपैयाँबराबर आयात भएको छ भने १ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँबराबरको फलाम र स्टिलमा खर्च भएको छ। त्रैमासमा ८३ अर्ब ७ करोड रुपैयाँबराबरको सवारीसाधन आयात भएको छ।

९ महिनाको अवधिमा कुल वैदेशिक व्यापार आकार १७ खर्ब १३ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। गत आवको सोही अवधिमा १४ खर्ब ९७ अर्ब रुपैयाँबराबरको वैदेशिक व्यापार भएको थियो।

यस आवमा व्यापार घाटा १२ खर्ब ६७ अर्ब रुपैयाँबराबर भएको छ। अघिल्लो आव भने ११ खर्ब २१ अर्ब रुपैयाँबराबर भएको थियो। भन्सार विभागका अनुसार भारतबाट नेपालमा ८ खर्ब ४७ अर्ब रुपैयाँबराबरको वस्तु आयात भएको छ। नेपालबाट भारततर्फ भने १ खर्ब ८३ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँबराबर वस्तु निर्यात भएको छ। चीनबाट ३ खर्ब रुपैयाँबराबरको वस्तु आयात भएको भने १ अर्ब १९ करोड रुपैयाँबराबरको वस्तु निर्यात भएको छ। यसै अवधिमा अर्जेन्टिनाबाट ८७ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँबराबरको वस्तु आयात भएको छ भने निर्यात भने न्यून रहेको छ।

काठमाडौं । शक्तिशाली नयाँ सरकारको आगमनसँगै राहतको अपेक्षा गरेका नागरिकको जनजीवन सर्वत्र चुलिएको महँगीले झन् कष्टकर बन्दै गएको छ । अमेरिका–इजरायलले इरानमाथि गरेको आक्रमणसँगै मध्यपूर्वमा बढेको तनावले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढेपछि नेपालीको भान्सासम्मै महँगी भित्रिएको छ । दैनिक उपभोग्य खाद्यान्न, तरकारी, खानेपानी, फलफूलदेखि यातायातको भाडासम्म बढेको छ । किसानले बारीमा राम्रो भाउ नपाएको तरकारीलाई उपभोक्ताले भने चर्को मूल्य तिर्नुपरेका घटनाले कालोबजारी रोक्न सरकारका निकाय निष्प्रभावी बनेको देखाउँछ ।

सरकारको अनुगमनकारी निकाय वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले नै गरेको अध्ययनमा बढी मूल्यवृद्धि सबैभन्दा धेरै खपत हुने चामल, तेल, दाल, गेडागुडीलगायतमा भएको छ । चामलमा पनि सबैभन्दा धेरै बिक्री हुने स्टिम जिरा मसिनोमा फागुनको तुलनामा चैतमा औसत खुद्रा मूल्य प्रतिकेजी १७ रुपैयाँले बढेको छ, जुन २५ केजीको बोरामा ४२५ रुपैयाँले वृद्धि हो । त्यस्तै, सोना मन्सुली चामल २५ केजीको बोरामा २५० रुपैयाँले बढेको छ भने बासमती चामल २० केजीको बोरामा तीन सय रुपैयाँले महँगिएको छ ।

खानेतेलतर्फ सबैभन्दा धेरै खपत हुने सनफ्लावर तेल लिटरमा १५ रुपैयाँ बढेर ३०५ रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, जिरा र धनियाँ (दाना) क्रमशः प्रतिकेजी ५० र ७० रुपैयाँले बढेको छ । चिउराको भाउ प्रतिकेजी २५ देखि ५० रुपैयाँसम्म र राज्मा प्रतिकेजी ६० रुपैयाँले बढेको छ ।

वाणिज्य विभागले प्रत्येक महिना बजार मूल्य संकलन गरी प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै आएको छ । विभागका निरीक्षण अधिकृतहरूले खुद्रा बजारमा पुगेर मूल्य संकलन गर्दै आएको प्रवक्ता नरहरि तिवारीले जानकारी दिए । संकलित मूल्यसूचीका आधारमा तुलनात्मक विवरण सार्वजनिक गर्दै आएको उनले बताए ।

खाद्यान्नभन्दा पनि अकासिएको छ हरियो तरकारीको भाउ । एक महिनाको अवधिमा झन्डै दुई सय प्रतिशतसम्म महँगिएको छ । सबैभन्दा महँगो टाटेसिमी छ । कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिका अनुसार १ चैतमा औसत ३७ रुपैयाँ प्रतिकेजी थोक (होलसेल) मूल्य रहेको टाटेसिमी सोमबार ११० रुपैयाँमा बिक्री भयो । त्यस्तै, काउली, फर्सी, बरेलालगायतको भाउ दोब्बरले बढेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बढेको कच्चा तेलको भाउका कारण नेपाली बजारमा पनि इन्धनको भाउ समायोजन भइरहेकाले असर परेको उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका प्रवक्ता नेत्र सुवेदीले बताए । ‘इन्धनको भाउ बढेपछि सबैतिर असर पर्ने नै भयो,’ उनले भने, ‘अहिले भइरहेको इन्धनको भाउ वृद्धिमा अन्तर्राष्ट्रिय कारक तत्व नै प्रमुख रहेकोमा हामी सबै जानकार नै छौँ ।’ उनले बजार भाउ नियन्त्रणका लागि मौजुदा कानुनअनुसार अधिकतम खुद्रा बिक्री मूल्यको कार्यान्वयनमा वाणिज्य विभागमार्फत कडाइ भइरहेको पनि दाबी गरे ।

काठमाडौं । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो नौ महिनामा नेपालको वैदेशिक व्यापार घाटा १२ खर्ब ६७ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँबराबरको भएको छ । यस्तो घाटा गत आवको सोही अवधिमा ११ खर्ब २१ अर्ब रुपैयाँ थियो ।

सोमबार (वैशाख ७) भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकानुसार, चालु आवको चैत्रसम्ममा नेपालको कुल व्यापार घाटा १३.०४ प्रतिशतले बढेको छ । आयातभन्दा निर्यातको आकार धेरै कम छ ।

गत आर्थिक वर्षको नौ महिनाको तुलनामा यसपालि निर्यातको वृद्धिदर केही उत्साहजनक देखिए तापनि व्यापार घाटाको अंक बढ्दै गएको छ । यो अवधिमा नेपालको निर्यात व्यापार गत वर्षको तुलनामा १८.४६ प्रतिशतले बढेर दुई खर्ब २२ अर्ब ९३ करोड ६२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । गत वर्ष सोही अवधिमा यस्तो निर्यात एक खर्ब ८८ अर्ब १९ करोड ५० लाख रुपैयाँ थियो ।

आयात व्यापारमा पनि १३.८२ प्रतिशतको वृद्धि भई १४ खर्ब ९० अर्ब ४९ करोड ८८ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । गत वर्षको नौ महिनामा १३ खर्ब नौ अर्ब ५३ करोड २८ लाख रुपैयाँबराबरको वस्तु आयात भएको थियो ।

आयातको तुलनामा निर्यातको वृद्धिदर उच्च देखिएकाले आयात–निर्यात अनुपातमा ३.९२ प्रतिशतले सुधार आई ६.६९ मा झरेको छ । यसले गत वर्ष ६.९६ रुपैयाँको आयात गर्दा एक रुपैयाँको निर्यात हुने गरेकामा यसपालि उक्त अनुपात केही घटेको छ ।

यो अवधिमा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार १४.४० प्रतिशतले बढेर १७ खर्ब १३ अर्ब ४३ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगेको छ । कुल वैदेशिक व्यापारमा निर्यातको हिस्सा केही सुधार भई १३.०१ प्रतिशत पुगेको छ । आयातको हिस्सा सामान्य घटेर ८६.९९ प्रतिशत कायम भएको छ ।

भन्सार विभागको तथ्यांकले नेपालको वैदेशिक व्यापारको आकार विस्तार भइरहेको र निर्यातको हिस्सामा क्रमिक सुधार भएको देखाएको छ । तर, ठूलो अंकको व्यापार घाटा अझै अर्थतन्त्रको प्रमुख चुनौतीका रूपमा छ ।

साता कारोबारको पहिलो दिन नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक दोहोरो अङ्कले घटेको छ ।

आज नेप्से परिसूचक १३ दशमलव १७ अङ्कले घटेर दुई हजार ८२५ दशमलव २३ बिन्दुमा कायम भएको हो ।

आज तीन सय ४९ कम्पनीको एक करोड १६ लाख ५३ हजार ३७० कित्ता शेयर एक लाख १६ हजार ३१० पटक खरिदबिक्री हुँदा पाँच अर्ब ४३ करोड ४२ लाख ४० हजार २७६ बराबरको कारोबार भएको नेप्सेले जनाएको छ ।

नेप्सेले कुनै कम्पनीको शेयर मूल्यमा १० प्रतिशतको घटबढ हुँदा ‘सर्किट ब्रेक’ लाग्ने व्यवस्थालाई परिमार्जन गरी १५ प्रतिशत बनाएको छ ।

जसअनुसार आज सूर्यकुण्ड हाइड्रो इलेक्ट्रिक लिमिटेड, होटल फरेस्ट इन लिमिटेड, पाल्पा सिमेन्ट इन्डस्टिज लिमिटेड र शिखर पावर डेभलपमेन्ट लिमिटेडको शेयर मूल्यमा सकारात्मक सर्किट लागेको छ ।

आजको कारोबारमा होटल तथा पर्यटन समूहको उपसूचक एक दशमलव ०१ प्रतिशतले बढेको छ भने अरु सबै समूहको उपसूचक घटेको छ ।