Month: March 2026

महेन्द्रनगर- कञ्चनपुर निर्वाचन प्रहरीसहित दुई जनाको मृत्यु भएको छ । पुनर्बास नगरपालिकामा खटिएका निर्वाचन प्रहरीको आज उपचारका क्रममा मृत्यु भएको हो।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता एवं प्रहरी नायब उपरीक्षक हेमबहादुर शाहीका अनुसार लालझाडी गाउँपालिका–३ बल्मी घर भई पुनर्बास नगरपालिका–९ सिताबस्तीस्थित जीवनशक्ति आधारभुत मतदानस्थलमा खटिएका निर्वाचन प्रहरी ३५ वर्षीय मानसिंह रानाको मृत्यु भएको हो ।

सोमबार राति खाना पकाउने क्रममा बेहोस भएका उनको आज धनगढीस्थित निशर्ग अस्पतालमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको हो । राना उच्च रक्तचाप र मधुमेह रोगबाट पीडित भएको पाइएको प्रवक्ता शाहीले बताए

यसैगरी मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक युवकको मृत्यु भएको छ । बेदकोट नगरपालिकामा मोटरसाइकल अनियन्त्रित हुँदा भीमदत्त नगरपालिका–१८ भगतपुरका २३ वर्षीय निरज चौधरीको मृत्यु भएको हो।

बेदकोट–७ गाउजीबाट सुडातर्फ आउँदै गरेका चौधरीले चलाएको म१प ८०४५ नम्बरको मोटरसाइकल अनियन्त्रित भइ दुर्घटना भएको हो । दुर्घटनामा गम्भीर घाइते भएका उनको धनगढीस्थित मायामेट्रो अस्पतालमा आज मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय कञ्चनपुरले जनाएको छ ।

सोही मोटरसाइकलमा सवार भगतपुरका २२ वर्षीय सागर चौधरी र १९ वर्षीय प्रमोद चौधरी घाइते भएका छन् । दुवै जनाको धनगढीमै उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार मोटरसाइकल अनियन्त्रित भई बिजुलीको पोलमा ठोक्किएको थियो ।

धनगढी- प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचनलाई लक्षित गरेर कैलालीसँग जोडिएको नेपाल-भारत सीमा नाका बन्द गरिएको छ ।

निर्वाचनलाई स्वतन्त्र, निष्पक्ष र भयरहित वातावरणमा सम्पन्न गर्नका लागि दुई देशको सीमा नाका बन्द गरिएको हो ।

मङ्लबारराति १२ बजेबाट बन्द गरिएको सीमा नाका निर्वाचन सम्पन्न भएपछिमात्रै खुल्ने जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जानकारी दिएको छ ।

कैलालीमा नेपाल-भारत खुला सिमाना १०१ किलोमिटर रहेको छ । निर्वाचन सम्पन्न गर्नका लागि सम्पूर्ण सीमा नाका सिल गरिएको छ ।

बिरामी बोकेको एम्बुलेन्स भने जान दिइने जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जानकारी दिएको छ ।

धनगढी । आइतबार गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालले सुदूरपश्चिमको चुनावी सुरक्षाबारे अनुगमन-निरीक्षण गरे । सो क्रममा उनले जिल्लास्थित सुरक्षा निकायका प्रमुखहरूसँग छलफल गर्नुका साथै निर्वाचन तयारी, सुरक्षा रणनीति र आवश्यक व्यवस्थापनका विषयमा निर्देशन पनि दिए । अनुगमनका क्रममा उनले विगतमा सुदूरपश्चिममा निर्वाचन विरोधी गतिविधि भएको र अब हुन नदिने बताए ।

`विगतमा यहाँ फर्जी मत हाल्ने, बुथ कब्जा गर्ने लगायतका निर्वाचन विरोधी गतिविधि भएका उदाहरण छन्,´ उनले भने, `यसपटक त्यस्ता गतिविधि रोकथाम गर्छौं । रोकथाम गर्दागर्दै पनि निर्वाचन विरोधी काम भए कानुनी कारबाही हुन्छ ।´

गृहमन्त्री अर्यालले भने जस्तै विगतका निर्वाचनमा सुदूरपश्चिमका केही जिल्लामा बुथ कब्जा, फर्जी मत, झडप र धाँधलीका घटना भएका छन् । बाजुरामा ०४८ यताका हरेक निर्वाचनमा घटना हुँदै आएका छन् । ०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका क्रममा बाजुरामा दुई युवाको मृत्यु भएको थियो । बाजुरासंगै बझाङमा पनि फर्जी मत खसाल्ने प्रवृत्ति छ । विगतमा यी जिल्लाका कतिपय मतदान केन्द्रमा ९९ प्रतिशतभन्दा बढी मतदान भएको थियो ।

प्रदेश प्रहरी कार्यालयले फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि भने सुदूरपश्चिम प्रदेशमा सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको जनाएको छ । प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रमुख डीआईजी ओमबहादुर रानाले एकीकृत सुरक्षा योजनाअनुसार काम भइरहेको बताउँदै निर्वाचनलाई शान्तिपूर्ण र भयरहित वातावरणमा सम्पन्न गराउन जिल्ला–जिल्लामा थप प्रहरी पनि परिचालन गरिएको जानकारी दिए ।

मतदान स्थलमा नै सुरक्षाकर्मी परिचालनको कार्य भइरहेको डीआईजी रानाले बताए । `सात हजार बढी नेपाल प्रहरी, १३ हजार पाँच सय निर्वाचन प्रहरी र अन्य सशस्त्र र सेना गरेर ३० हजार बढी सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिरहेका छौं,´ डीआईजी रानाले भने । उनका अनुसार आज मध्यरातदेखि सुरु हुने मौन अवधिलाई लक्षित गर्दै थप सतर्कता अपनाइएको उनले बताए ।

डीआईजी रानाले प्रदेशमा एसएसपीसम्मलाई फिल्डमा खटाइएको जानकारी दिदै १७७ मोबाइल टोली र २० रिजर्भ टोली तयारी अवस्थामा राखिएको जानकारी दिए ।

अतिसंवेदनशील मतदान केन्द्रमा सिसी क्यामेरा पनि जडान भइरहेको र आवश्यक परे हेलिकप्टर पनि तयारी अवस्थामा राखिएको प्रहरीले जनाएको छ । १७ लाख बढी मतदाता र १६ निर्वाचन क्षेत्र रहेको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा कुल एक हजार १७६ मतदानस्थल र दुई हजार १९९ मतदान केन्द्र रहेका छन् । तीमध्ये ४८१ मतदानस्थल र ९८५ मतदान केन्द्र अतिसंवेदनशीलको सूचीमा छन् । यस्तै, ३०० सामान्य र ३९५ संवेदनशील मतदानस्थल छन् भने मतदान केन्द्रतर्फ ४५६ सामान्य र ७५७ संवेदनशील छन् ।

चाडपर्वहरू केवल तिथिमितिमा मनाइने परम्परा मात्र नभई समाजलाई जोड्ने, सम्बन्धहरूलाई बलियो बनाउने र सुख-दुःख साटासाट गर्ने माध्यम पनि हुन्।

रङहरूको पर्व होली अर्थात् फागु पूर्णिमाले पनि यही सन्देश दिन्छ। तर, नेपालको सुदूरपश्चिमका पहाडी जिल्लाहरूमा मनाइने होलीको रौनक र अर्थ भने अन्य स्थानको तुलनामा नितान्त फरक र विशिष्ट छ।

जहाँ देशका अधिकांश भाग र तराईमा एक दिन उल्लासका साथ होली मनाएर टुंग्याइन्छ, त्यहीँ सुदूरपश्चिमका पहाडी भेगमा भने यो पर्व तीन दिनसम्म लामो उत्सवका रूपमा मनाइने गरिन्छ।

सुदूरपश्चिमका विशेषगरी दार्चुला, बैतडी, डोटी र बझाङ जस्ता पहाडी जिल्लाहरूमा होलीले सामाजिक एकताको महाउत्सवको रूप लिन्छ। यहाँ फागुन १६ गतेदेखि सुरु भएर १८ गतेसम्म लगातार तीन दिन होली मनाउने परम्परागत चलन छ।

दार्चुलाका स्थानीय बासिन्दा करणसिंह ठगुन्नाका अनुसार होली यहाँका लागि वसन्त ऋतुको आगमनको सूचक मात्र नभएर खुसीको पर्याय हो। उनी भन्छन्, ‘होली रङ्गहरूको चाड हो, तर सुदूरपश्चिममा यसको गहिराइ फरक छ। यहाँ तीन दिनसम्म मानिसहरूले विभिन्न प्रकारका रङ्गहरू लगाएर एक-अर्कालाई रङ्गिन बनाउँदै आत्मीयता साटासाट गर्छन्। यहाँ होली आउनु भनेकै गाउँमा खुसी छाउनु हो।’

सुदूरपश्चिमको होलीको सबैभन्दा सुन्दर र अनुकरणीय पक्ष भनेको यसको सामाजिक उत्तरदायित्व हो। यहाँ होली खेल्नु भनेको रङ दलेर रमाइलो गर्नु मात्र होइन, गाउँको विकास र आपतकालीन सहयोगका लागि स्रोत जुटाउनु पनि हो।

स्थानीय ठगुन्नाका अनुसार होलीमा घर–घर गएर पैसा र चामल संकलन गर्ने चलन छ। तर, यसरी संकलन भएको रकम कुनै व्यक्तिगत प्रयोजन वा रक्सी-मासुमा मात्र खर्च गरिँदैन।

‘घर-घर पुगेर संकलन गरिएको सहयोग रकम गाउँकै साझा आवश्यकतामा खर्च गरिन्छ,’ ठगुन्नाले भने। उनका अनुसार होली खेलेर उठेको पैसाले गाउँका विवाह-भोजका लागि आवश्यक पर्ने ठूला भाँडाकुँडा किन्ने, सार्वजनिक शौचालय बनाउने वा खानेपानीको व्यवस्था गर्ने जस्ता काम गरिन्छ।

अझ महत्त्वपूर्ण कुरा त, अस्पताल टाढा भएका पहाडी भूगोलमा बिरामी बोक्न आवश्यक पर्ने स्ट्रेचर जस्ता अत्यावश्यक सामग्री किन्न पनि यही कोषको प्रयोग गरिन्छ।

बाँकी रहेको रकमलाई गाउँलेहरूले ‘इमर्जेन्सी खाता’ वा सामाजिक कोषमा जम्मा गर्ने गरेका छन्। कुनै विपत्ति पर्दा वा कसैलाई आपतकालीन सहयोग चाहिएको खण्डमा यो रकम प्रयोगमा आउँछ।

केही रकम र संकलित अन्नको सदुपयोग गर्दै गाउँका सम्पूर्ण मानिसहरू वनभोज गएर सामूहिक भोजन गर्ने र रमाइलो गर्ने चलनले गाउँको एकतालाई थप मजबुत बनाएको छ। यस अर्थमा सुदूरपश्चिमको होली मनोरञ्जन मात्र नभएर स्थानीय स्तरको अनौपचारिक सहकारी वा बिमा जस्तै प्रभावकारी बनेको देखिन्छ।

सुदूरपश्चिमको होलीमा गीत, संगीत र नृत्यको विशेष स्थान रहन्छ। यहाँको होलीमा बच्चादेखि वृद्धवृद्धासम्म सबै उमेर समूहका मानिसहरू नाचगानमा व्यस्त हुन्छन्।

विशेषगरी महिलाहरूको सहभागिताले यो पर्वलाई अझ आकर्षक बनाउँछ। महिलाहरू एउटै रङको साडी लगाएर सामूहिक रूपमा बाजागाजाको तालमा परम्परागत नृत्य गर्दै होली खेल्ने परम्परा यहाँ अझै जीवित छ।

स्थानीय बाजाहरू, ढोल र दमाहाको तालमा गाइने होली गीत र खेलिने देउडाले यहाँको वातावरण गुञ्जायमान हुन्छ। हातमा रङ र रङ्गीन घोल पदार्थ लिएर गाउँदै, बजाउँदै, रमाइलो र होहल्ला गर्दै आपसी रिसईबीलाई बिर्सेर उत्साह र उमङ्गका साथ धुमधामले पर्व मनाइन्छ।

ठगुन्ना भन्छन्, ‘सुदूरपश्चिममा होलीको अर्थ झनै व्यापक छ। रङसँगै यहाँ सहयोगको भावना पनि मिसिएको हुन्छ। यसले हाम्रो मौलिक संस्कृति र देउडा शैलीको जगेर्ना गर्न पनि मद्दत गरेको छ।’

धार्मिक दृष्टिकोणले हेर्दा होली असत्यमाथि सत्यको विजयको प्रतीक हो। पौराणिक कथाअनुसार भक्त प्रह्लादको रक्षा र होलिकाको दहनसँग जोडिएको यो पर्वले सदाचार, विश्वास र सकारात्मकताको सन्देश दिन्छ।

भौगोलिक रूपमा हेर्दा सुदूरपश्चिम प्रदेशभित्रै पनि होली मनाउने शैलीमा विविधता पाइन्छ। कैलाली र कञ्चनपुर जस्ता तराईका जिल्लाहरूमा मधेशी समुदायको बाहुल्यता र प्रभावका कारण प्रायः एक दिन विशेष उत्साहका साथ रङ र अबिर खेलेर होली मनाइन्छ। तर, पहाडी जिल्लाहरूमा भने गीत, ढोल र देउडा शैलीका सांस्कृतिक कार्यक्रम र सामूहिक भेला नै यसको मुख्य विशेषता हो।

‘यहाँ होलीले गाउँलाई एकै ठाउँमा उभ्याउने अवसर दिन्छ,’ ठगुन्ना भन्छन्, ‘होली मनाउनकै लागि सहरबाट गाउँ फर्कनेहरूको लर्को लाग्छ। यो गाउँको आत्मीयता जोगाउने परम्परा हो।’