Month: June 2026

कैलाली । कैलालीको घोडाघोडी सिमसार क्षेत्रमा सूचक प्रजातिका रूपमा रहेको हरिहाँसको गणना सुरु गरिएको छ । नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घको आयोजनामा आजदेखि तीन दिनसम्म हरिहाँसको गणना गरिनेछ ।

गणना टोलीमा आठ जना सहभागी छन् । तीन वटा उपसमूह बनाएर तीन वटा ब्लकमा एकसाथ गणना सुरु गरिएको नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घका स्थलगत परियोजना अधिकृत हिरुलाल डगौराले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार घोडाघोडी सिमसार क्षेत्रमा प्रत्येक वर्ष जाडो र गर्मीयाममा सूचक प्रजाति हरिहाँसको गणना गरिँदै आइएको छ । जाडोयामको तुलनामा गर्मीयाममा हरिहाँसको सङ्ख्यामा कमी आउने उनले बताए ।

डगौराका अनुसार कैलालीको भजनी नगरपालिकास्थित लौकाहा–भौकाहा, घोरताल तथा सोनियाँ–रुपियाँलगायत सिमसार क्षेत्रमा हरिहाँसले प्रजनन (ब्रिडिङ) गर्ने गर्दछन् । प्रजननका लागि हरिहाँस जिल्लाका विभिन्न सिमसार क्षेत्रमा फैलिने भएकाले गर्मीयाममा घोडाघोडी क्षेत्रमा यसको सङ्ख्या जाडोयामको तुलनामा कम देखिने गरेको उनले बताए ।

गर्मीयामको गणनाअनुसार सन् २०२३ मा २१२, सन् २०२४ मा २२५ र सन् २०२५ मा १६४ वटा हरिहाँस यहाँ अभिलेख भएका छन् । जाडोयाममा भने सन् २०२२ मा ३९४, सन् २०२३ मा ३१६ र सन् २०२४ मा ४११ पुगेको थियो ।

सन् २०२५ मा यो सङ्ख्या घटेर ३७२ मा झरेको थियो । सन् २०२६ को जाडोयाममा भने हरिहाँसको सङ्ख्या ४२९ पुगेको तथ्याङ्क छ । सोही अवधिमा अन्य जलपंक्षीको सङ्ख्या भने क्रमशः घट्दै गएको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।

यस वर्षको गर्मीयामको गणना सम्पन्न भएपछि हरिहाँसको वास्तविक अवस्था, वितरण तथा सङ्ख्याको विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरिने पन्छी संरक्षण सङ्घका अधिकृत डगौराले बताए । हरिहाँससँगै घोडाघोडी सिमसार क्षेत्रमा पाइने अन्य जलपन्छीको पनि गणना गरिने उनले जानकारी दिए ।

घोडाघोडी ताल तराइकै ठूलो सिमसार क्षेत्रका रूपमा रहेको छ । सन् २००३ मा घोडाघोडीलाई विश्व रामसार क्षेत्रमा सूचीकृत गरिएको हो । त्यतिबेला हरिहाँसको सङ्ख्या एक हजार थियो ।

घोडाघोडी संरक्षणका लागि विभिन्न निकायले काम गर्दै आएका छन् । चराको उचित बासस्थान रहेकाले पनि यस क्षेत्रलाई २०७८ फागुन २७ फागुन गते नेपालकै पहिलो चरा अभय आरण्य क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो । घोडाघोडी क्षेत्रको सूचक प्रजातिका रूपमा मगर गोही, हरिहाँस र जङ्गली धान हुन् । रासस

डोटी । डोटीमा करेन्ट लागेर एक जनाको मृत्यु भएको छ । जिल्लाको बडीकेदार गाउँपालिका–२ खरहरमा घरमा झ्याल–ढोका बनाउने क्रममा सोही ठाउँका अन्दाजी ५०-५१ वर्षीय हर्कबहादुर पल्ली मगरलाई अचानक करेन्ट लागेर मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।

शनिबार साँझ करिब ४ः४५ बजे स्थानीय डम्बरबहादुर पल्ली मगरको घरमा झ्याल–ढोका बनाउने क्रममा सोही ठाउँका हर्कबहादुर पल्ली मगरलाई अचानक करेन्ट लागेको थियो।

करेन्ट लागेर गम्भीर घाइते भएका उनको घटनास्थलमै मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरीले कार्यालय डोटीका प्रहरी नायब उपरीक्षक रण बहादुर चन्द जानकारी दिए ।

धनगढी- धनगढी उपमहानगरपालिका–१७, उत्तरखैरेनी मुक्त कमैया शिविरका निमराज चौधरीका १० वर्षीय छोरा तनुज चौधरी बुधबार दिउँसो घरबाट साइकल चढेर निस्किएका थिए । केही पर पुगेपछि उनले आफ्नै उमेर समूहका साथी राम चौधरी (नाम परिवर्तन) लाई भेटेका थिए ।

रामले गौरीगंगा नगरपालिका–६ मोयामा आफ्ना बुवा खेतमा रोपाइँ गरिरहेको भन्दै आफू त्यतै जाँदै गरेको बताए । छिमेकी तथा दौंतरी रहेका रामसँगै तनुज पनि मोया जान तयार भए । दुवै जना छुट्टाछुट्टै साइकल चलाएर रामका बुवा दिलखुस चौधरीले रोपाइँ गरिरहेको खेतमा पुगेका थिए ।

दिलखुस रोपाइँमा व्यस्त रहेकै बेला तनुज र राम खेत नजिकैको खोलामा गंगटा मार्न गएका थिए । उनीहरूले मारेका गंगटा दिलखुस चौधरी, रोपाइँमा सघाउन आएका विष्णु चौधरी, स्थानीय टेक कठायत र उनका छोरा खगेन्द्र कठायतले पोलेर खाएका थिए । उनीहरूले गंगटासँगै घरेलु मदिरासमेत सेवन गरेका थिए ।

त्यो बेला तनुज र राम पनि उनीहरूसँगै थिए । गंगटा खाइसकेपछि दुवै जना नजिकै रहेको कठायतका आफन्तको घरमा पानी पिउन गएका थिए । पानी पिएपछि उनीहरू छुट्टिए । रामले आफू बुवासँगै आउने बताएपछि तनुज भने एक्लै घर फर्किने भन्दै हिंडेको बयान ती बालकले प्रहरीलाई दिएको स्रोतले जनाएको छ ।

साँझ करिब ६ बजे गौरीगंगा–६ मोयाबाट नजिकै रहेको धनगढी–१७ उत्तरखैरेनी शिविर फर्किने भन्दै निस्किएका तनुज घर नपुगेपछि परिवारले खोजी थालेको थियो ।

तनुज बेपत्ता भएपछि परिवारले प्रहरीलाई खबर गरेका थिए । प्रहरी र स्थानीयले संयुक्त रूपमा खोजी गर्ने क्रममा शुक्रबार धनगढी र गौरीगंगाको सीमा क्षेत्रमा पर्ने कालिका सामुदायिक वनभित्र उनको वीभत्स हत्या गरिएको अवस्थामा शव फेला पारे ।

कच्ची सडकबाट करिब ४० मिटरभित्र जंगलमा तनुजको शव भेटिएको हो । उनी चढेको साइकल, कालो प्लास्टिकको झिल्ली तथा गंगटाका अवशेष शव नजिकै फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ । तनुजका चप्पल पनि घटनास्थल नजिकै भेटिएका छन् ।

शव आंशिक रूपमा सड्न थालेको अवस्थामा भए पनि घटनास्थल वरपर रगतका छिटा देखिन्थे । रगतले लतपतिएका ढुंगा, कच्ची सडकदेखि शव रहेको स्थानसम्म फेला परेको प्रत्यक्षदर्शीहरूले बताएका छन् । बेपत्ता बालक जंगलभित्र हत्या गरिएको अवस्थामा भेटिएपछि कैलाली प्रहरीले घटनाको गम्भीर अनुसन्धान गरिरहेको छ ।

घटनास्थलको प्रकृति र प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा, बालकको हत्या गरिएको निष्कर्षमा प्रहरी पुगेको स्रोतले जनाएको छ । हत्याको कारण भने बालकले कानमा लगाएको सुनको मुन्द्रा हुनसक्ने प्रहरीको प्रारम्भिक अनुमान छ ।

मृतककी मामली बज्यै अनितादेवी चौधरीका अनुसार तनुजले एउटा कानमा करिब एक आना बराबरको सुनको मुन्द्रा लगाएका थिए । सोही मुन्द्रा लुट्ने उद्देश्यले नातिको हत्या गरिएको आशंका गर्दै उनले दोषीलाई तत्काल पक्राउ गरी कानुनी कारबाही गर्न माग गरेकी छन् ।

प्रहरीले पनि घटनास्थलमा बालकको कानको मुन्द्रा नभेटिएकाले लुटपाटपछि हत्या भएको हुनसक्ने जनाएको छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय स्रोतका अनुसार तनुज बेपत्ता भएको दिन उनीसँगै रहेका नाबालक साथीसहित चार जनालाई अनुसन्धानका लागि नियन्त्रणमा लिइएको छ । पक्राउ पर्नेमा नाबालक, उनका बुवा दिलखुस चौधरी, विष्णु चौधरी र स्थानीय टेक कठायत रहेका छन् । तर, बालकसँगै गंगटा खाएका करिब २५ वर्षीय खगेन्द्र कठायत भने फरार छन् । प्रहरीले उनको खोजी तीव्र बनाएको जनाएको छ ।

घटनाको प्रकृति, पक्राउ परेकाहरूको बयान तथा प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा खगेन्द्र कठायतसहितको संलग्नतामा बालकको हत्या गरी सुनको मुन्द्रा लुटिएको हुनसक्ने प्रहरीको अनुमान छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयले घटनाबारे अनुसन्धान जारी रहेको र शंकास्पद व्यक्तिको खोजी भइरहेकाले अहिले नै निष्कर्षमा पुग्न नसकिने जनाएको छ । अनुसन्धान प्रभावित हुन सक्ने भएकाले प्रहरीले पक्राउ परेकाहरूको परिचयसमेत हाल गोप्य राखेको छ । -अनलाइनखबरबाट

धनगढीः कैलालीको लम्कीचुहा नगरपालिकाकी नगरप्रमुख सुशीला शाही र लम्कीचुहा प्रादेशिक अस्पतालका निमित्त मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डाक्टर कमलेशप्रसाद यादवबीच देखिएको विवाद आपसी सहमतिमार्फत समाधान भएको छ। सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारअन्तर्गत सामाजिक विकास मन्त्रालयमा भएको वार्तामा दुवै पक्षले आपसी समन्वय, सहकार्य र सम्मानका साथ अस्पतालको सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। वार्तामा सामाजिक विकास मन्त्री बेलबहादुर रानामगर तथा प्रदेशसभा सदस्य दिवानसिंह विष्ट सहभागी थिए।

छलफलपछि अस्पतालको गरिमा कायम राख्ने, कार्यस्थललाई सुरक्षित र मर्यादित बनाउने तथा सेवा प्रवाहमा कुनै अवरोध नआउने गरी अघि बढ्ने सहमति भएको जनाइएको छ। केही समयदेखि अस्पताल सञ्चालन र व्यवस्थापनका विषयलाई लिएर नगरप्रमुख शाही र निमित्त मेसु यादवबीच विवाद चर्किएको थियो।

विवाद सार्वजनिक भएपछि सामाजिक विकास मन्त्रालय, चिकित्सक संघलगायत सरोकारवाला निकायहरूले स्वास्थ्यकर्मीको पेशागत मर्यादा, सुरक्षित कार्य वातावरण र स्वास्थ्य सेवामा गैरकानुनी हस्तक्षेप अस्वीकार्य हुने भन्दै धारणा सार्वजनिक गरेका थिए। वार्तापछि दुवै पक्षले विगतका असमझदारी अन्त्य गर्दै संवाद र सहकार्यका माध्यमबाट लम्कीचुहा प्रादेशिक अस्पतालको सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी, व्यवस्थित र जनमुखी बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

यसअघि नगरप्रमुख शाहीले स्थानीय तहसँग आवश्यक सहमति नगरी लम्की अस्पताललाई प्रादेशिक अस्पताल बनाइएको आरोप लगाउँदै मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहको खुलेर विरोध गर्दै आएकी थिइन्। मुख्यमन्त्री शाहले भने शाही विदेश भ्रमणमा रहेका बेला अस्पतालको प्रादेशिक संरचनाको उद्घाटन गरेका थिए। अहिले डाक्टर यादव र मेयर शाहीबीचको विवाद मिलाउन मुख्यमन्त्री शाह इतर पक्षले भूमिका खेलेको बताइन्छ। शाहलाई मुख्यमन्त्रीबाट हटाउने अभियानमा सक्रिय प्रदेशसभा सदस्य दिवानसिंह विष्टको पहलमा डाक्टर र मेयरबीच सहमति जुटेको चर्चा छ।

यसअघि अस्पताल विवाद समाधानका लागि मुख्यमन्त्री र मेयरका छुट्टाछुट्टै प्रस्ताव सार्वजनिक भए पनि एकअर्काका प्रस्ताव स्वीकार नगर्दा सहमति हुन सकेको थिएन। अन्ततः प्रदेशसभा सदस्य विष्टकै आग्रहमा मेयर शाही डाक्टरसँग सहमति गर्न तयार भएकी बताइन्छ।

कैलाली । टीकापुर नगरपालिकाको सामी कार्यक्रमले यहाँका महिलालाई वित्तीय साक्षरता कक्षा दिएपछि सीप सिकेर आत्मनिर्भर बन्न थालेका छन् । वैदेशिक रोजगारीमा रहेका परिवारका महिलाले श्रीमान्को कमाइ बचत गर्नुका साथै सीपमार्फत आफूहरू स्वरोजगार बन्न थालेका हुन् ।

‘स्वदेशमा रोजगारी गरौँ, वैदेशिक रोजगारीमा जाने नै भए सही सूचना र सीप सिकेर मात्र जाऔँ’ भन्ने नाराका साथ वैदेशिक रोजगारीलाई सुरक्षित बनाउनका लागि सामी कार्यक्रमले सघाउँदै आएको छ । सामीले मनोसामाजिक परामर्श सेवा र वित्तीय साक्षरता कक्षामा सहभागी गराएपछि आफूहरूको जीवन फेरिनुका साथै आयआर्जनका कार्यमा लागेका महिलाहरू बताउँछन् ।

वित्तीय साक्षरता कक्षामा सहभागी भएपछि टीकापुरको सत्तीकी विपना गुरुङमा आत्मविश्वास बढेको छ । उनले दैनिक जीवनमा आइपर्ने व्यवहारिक ज्ञान, रकमको महत्वलगायत बारेमा बुझेको बताउँदै विदेश जानै परे सीप सिकेर मात्रै जानुपर्छ भन्ने जानकारी पाएको उल्लेख गरिन् ।

विपनाका श्रीमान् सुरुमा विदेश जाँदा तालिमबिना गएका थिए । उनले विदेशमा धेरै कठिन काम गर्नुपर्‍यो । सीप सिकेर मात्रै विदेश जानुपर्छ भन्ने सिकेपछि विपनाका श्रीमान् पछिल्लो पटक स्वदेश फर्किएर तालिम लिएपछि वैदेशिक रोजगारीमा गएको उनले बताइन् । “राम्रो कमाइ भइरहेको छ । वित्तीय साक्षरता कक्षापछि विपनाले टीकापुर नगरपालिकाले दिएको वेतबासका फर्निचर निर्माणसम्बन्धी ४५ दिने तालिम लिनुभयो”, उनले भनिन् ।

तालिमपछि सत्तीमा विपनाले रोजगारी पाएकी छन् । अहिले उनको कमाइले घर खर्च चलेको छ भने श्रीमान्को कमाइ बचत हुने गरेको छ । “पहिला घर खर्च धेरै हुन्थ्यो, श्रीमान्को कमाइ घर खर्चमै सकिन्थ्यो”, उनले भनिन्, “पालिकाले तालिम दिएपछि सीप सिकेर स्थानीय तिलगङ्गा बेतवास फर्निचर उद्योगमा काम गरिरहेकी छु । अब म घरमै बसेर बेतवासका फर्निचर बनाएर कमाउन सक्छु ।”

वित्तीय साक्षरता कक्षामा वैदेशिक रोजगारीमा जाने परिवारका महिला सदस्यलाई विदेशको कमाइ कसरी बचत गर्ने र स्वदेशमै आयआर्जन गरी आम्दानीका स्रोत कसरी बढाउने भन्ने विषयमा सिकाइन्छ । उनीहरूको अनावश्यक खर्च घटाउने, खर्च र आम्दानीको हिसाबकिताब राख्नेलगायत दैनिक अनावश्यक पर्ने विषयमा सचेत भइएको तालिममा सहभागी महिला बताउँछन् । यस वर्ष टीकापुरका दुई ठाउँमा वित्तीय साक्षरता कक्षा सञ्चालन गरिएको थियो ।

पना जस्तै टीकापुर नगरपालिका–२ कोठारपुरकी सीता चौधरीको वित्तीय साक्षरता कक्षापछि जीवन फेरिएको छ । श्रीमान् विदेशमा हुँदा उनको कमाइ पर्खेर बस्ने सीतालाई तालिमपछि खर्च र आम्दानीको लेखाजोखा, सीप सिकेर स्वरोजगार बन्नुपर्छ भन्ने ज्ञान भएपछि उनले पनि मेड्पा कार्यक्रमअन्तर्गत तालिम लिइन् ।

सुरुमा सिलाइकटाई तालिम लिएर अरुको पसलमा काम गरेकी सीता अहिले आफैँले टेलर सञ्चालन गर्दै आएकी छिन् । पसलबाट प्रशस्त आम्दानी भइरहेकाले दैनिक पाँच जनाले यहाँ नियमित रूपमा सिलाइकटाई सिकिरहेका उनले बताइन् । “अब म कपडा सिलाएर कमाइ गर्ने र अरूलाई पनि सिकाउने भएकी छु”, उनले भनिन्, “मैले समयमा सीप सिक्न पाएँ, कमाइ गर्न थालेपछि श्रीमान् पनि खुसी हुनुभएको छ ।”

वित्तीय साक्षरता कक्षामा सहभागी धेरै महिलाको पछिल्लोसमय जीवन फेरिएको छ । टीकापुरको अस्नेहरीकी सीता चौधरीले पनि वित्तीय साक्षरता कक्षामा सहभागी भएर नास्ता पकाउने तालिम लिएकी छिन् । योसँगै नजिकै रहेको विद्यालयमा भान्से पदमा रोजगारी गर्ने सल्लाह भइरहेको उनले बताइन् ।

सीताले खाना पकाउँदा बिजुलीको बचत कसरी गर्ने, आगोको बचत कसरी गर्ने, आफू सुरक्षित कसरी हुने र बालबालिकालाई गलत बाटोमा लाग्नबाट कसरी जोगाउने भन्ने बारेमा पनि सिकेकी छिन् । उनका श्रीमान् पाँच वर्ष मलेसिया बसेर घर फर्किएका छन् । अहिले काठमाडौँमा सीप सिक्दै छन् ।

सीप सिकेर फेरि विदेश जाने तयारीमा श्रीमान् रहेकाे सीताले बताइन् । “मैले घरमै पनि महिलाले अनावश्यक हुने खर्च कसरी बचत गर्न सक्छन् भन्ने सिकेँ”, उनले भनिन, “आजभोलि मेरो घरमा पानी र बिजुलीको बिल पनि पहिलेको तुलनामा घटेको छ ।”

टीकापुर–१ की उर्मिला खड्काले विदेश जाँदा राहदानी मात्रै चाहिन्छ भन्ने बुझेकी थिइन् । वित्तीय कक्षामा सहभागी भएपछि विदेश जाँदा अन्य कागजात पनि चाहिन्छ, कागजातको फोटोकपी परिवारका सदस्यले पनि राख्नुपर्छ भन्नेबारे जानकारी पाएको उनले बताइन् ।

परिवारका सदस्यले पनि आयआर्जनका कार्यमा लाग्नुपर्छ भन्ने बुझाइको विकास भएको खड्काले बताए । “विगतमा आफ्नो बारीमा फलेको तरकारी छिमेकीलाई बाड्ने, बचेको गाईवस्तुलाई खुवाउने गर्थेँ”, उनले भने, “आजभोलि बिक्री गर्न थालेकी छु । मैले पनि सिलाइकटाई तालिम सिकेकी छु । अब कामको खोजीमा छु । घरायसी खर्च घटाउन थालेको छु ।”

सामी परियोजनाका स्वयंसेवक धनबहादुर बुढामगरले विसं २०७० देखि निरन्तर रूपमा वैदेशिक रोजगारी सुरक्षित बनाउँदै परिवारको सहज जीवनका लागि सामी कार्यक्रममा काम गरिरहेको बताए । उनले भने, “१३ वर्षअघिको वैदेशिक रोजगारीको सुरक्षा र अहिलेको वैदेशिक रोजगारीमा जानेको अवस्था फेरिएको छ । हामी जस्ता स्वयंसेवकका बारेमा स्थानीय सरकारले विशेष कार्यक्रम ल्याएर सम्बोधन गर्नुपर्छ ।”

टीकापुर–१ का वडाध्यक्ष मोहनलुहार विकले सामी कार्यक्रमले वैदेशिक रोजगारीमा गएका परिवारको सुरक्षा र वित्तीय बचतमा सघाँएको बताए । उनले तालिम सिकिसकेकाहरू उद्यमी बन्ने तथा व्यवसाय सुरु गर्न सक्षम हुने उल्लेख गरे । “हामी सीप सिकेर व्यवसाय गर्नेलाई जहिले सघाउँछौँ । हामीसँग सीप सिकाउने रोजगार सेवा केन्द्र, मेड्पालगायत कार्यक्रम छन्”, उनले भने, “सीपपछि व्यवसाय गर्नेलाई समन्वय र अन्य सहयोग पनि जुटाइदिने छौँ ।”

वडा नं ७ का वडाध्यक्ष यज्ञप्रसाद न्यौपानेले हाम्रो समाजका पुरुष अधिकांश विदेशमा, केही कृषि कर्ममा लागेका र केही लागुऔषध दुव्यर्सनमा फसेका भन्दै यस्ता सीपले उनीहरूलाई व्यस्त बनाउँदै लागुऔषध दुव्यर्सन मुक्त बनाउन पनि सहयोग गर्ने बताए । उनले विदेशको कमाइ व्यवस्थापनमा महिलाको ठुलो जिम्मेवारी हुने बताउँदै वित्तीय कारोबार गर्दा सचेत र जिम्मेवार हुनका साथै फजुल खर्च घटाउन सुझाव दिए ।

टीकापुर नगरपालिकाका रोजगार शाखा प्रमुख दिनेशराज शर्माले पालिकाले एकीकृत रूपमा सीपमूलक तालिम दिन प्रयास गरिरहेको बताउँदै सङ्घ सरकारको कार्यविधि आइसकेकाले सहकार्य गरी एकीकृत रूपमा उद्यमी बन्न चाहने, सीप सिक्न चाहनेका लागि तालिमका अवसर सिर्जना गरिने जानकारी दिए ।

टीकापुर नगरपालिकाका निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लक्ष्मी ओडले वैदेशिक रोजगारीलाई सुरक्षित बनाउनुका साथै कमाइ सही सदुपयोग गर्नुपर्नेमा परिवारका सदस्यसमेत सचेत हुनुपर्ने बताए ।

सामी कार्यक्रमका मनोसामाजिक परामर्शकर्ता मीना कुँवरले वैदेशिक रोजगारीले मानसिक समस्या हुनसक्ने भएकाले परिवारका सदस्य काममा व्यस्त रहनुपर्ने बताइन् । “हामीले समस्यामा रहेकालाई मनोसेवा दिने गरेका छौँ, यसका साथै वित्तीय साक्षरता कक्षामार्फत आयआर्जनका कार्यमा लाग्न हौसला दिन्छौँ”,उनले भनिन्, “विदेश र स्वदेशको कमाइ सही ठाउँमा लगानी गर्न, सुरक्षित कारोबार गर्न सिकाउने गरेका छौँ ।” रासस

टीकापुर। शिक्षा तथा खेलकुदमन्त्री सस्मित पोखरेलले सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय टीकापुर आङ्गिक क्याम्पसको अतिक्रमणमा परेको जग्गा प्रयोगमा ल्याइने गरी काम अघि बढेको बताएका छन् ।

सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले टीकापुर क्याम्पसको अतिक्रमणमा परेको ३०० बिघा जमिन प्रयोगमा ल्याउन काम सुरु भइसकेको स्पष्ट पारेका हुन् ।

मन्त्री पोखरेलले विश्वविद्यालयबाट दीक्षित हुने विद्यार्थीको सङ्ख्या विगतको तुलनामा दोब्बर बढेकामा सराहना गरे । ‘यसअघि एक हजार ३०० विद्यार्थी दीक्षित हुनुभएको रहेछ’, उनले भने, ‘अहिले दुई हजार ४०० भन्दा बढी विद्यार्थी दीक्षित हुनुभएको छ ।’ स्थानीय नागरिकको भावनाअनुरुप विश्वविद्यालयमा विभिन्न विषय र सङ्काय थप गरिने बताउँदै मन्त्री पोखरेलले भने, ‘विश्वविद्यालयबाट प्राप्त ज्ञान र सीप दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्नुहोला ।’

विश्वविद्यालयका छवटै सङ्कायका स्नातक, स्नातकोत्तर, एमफिल र पीएचडी तहका विद्यार्थीहरू एकैपटक दीक्षित भएको विश्वविद्यालयले जनाएको छ । दीक्षान्त समारोहका अवसरमा उत्कृष्ट नतिजा हासिल गर्ने विभिन्न छात्रछात्रालाई चान्सलर, भाइस चान्सलर, स्वर्ण पदक तथा डिन पदक प्रदान गरियो ।

परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयका अनुसार व्यवस्थापन सङ्कायका निशान्त चन्दले चान्सलर पदक र कृषि विज्ञान सङ्कायका कैलाशराज भट्टले भाइस चान्सलर पदक प्राप्त गरेका छन् । यसपटकको दीक्षान्त समारोहमा उक्त विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि (पीएचडी) गर्ने पहिलो महिला छात्राका रूपमा डा. तुलसीकुमारी शर्मा समेत दीक्षित भएकी छन् । रासस

कैलाली। सुदूरपश्चिम प्रदेशका ८८ मध्ये ८५ स्थानीय तहले आफ्नो बजेट सार्वजनिक गरेका छन् । बजेट प्रस्तुत नगर्नेमा कैलालीका दुई र अछामको एउटा पालिका रहेका छन् । स्थानीय तहले असार १० गतेभित्र बजेट ल्याइसक्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था भए पनि अझै केही पालिकाले बजेट ल्याउन सकेका छैनन् । बाजुराका जिल्ला समन्वय प्रमुख तुलसीराम रोकायाका अनुसार बाजुराका नौ वटै पालिकाको बजेट सार्वजनिक भइसकेको छ ।

बझाङका समन्वय प्रमुख नरबहादुर बोहराका अनुसार बझाङका १२ वटै पालिकामै निर्धारित समयमै बजेट ल्याइएको छ । अछामका १० मध्ये एउटा बान्नीगढीजयगढ गाउँपालिकामा बजेट आउन बाँकी रहेको समन्वय प्रमुख ललितबहादुर कुँवरले बताउनुभयो । बैतडीका १० र दार्चुलाका पनि नौ वटै पालिकाको बजेट आएको छ ।

यस्तै डडेलधुराका सात वटै पालिकाको बजेट आइसकेको छ । डोटी जिल्ला समन्वय प्रमुख लक्ष्मणबहादुर सिंहका अनुसार डोटीका नौ वटै पालिकामा बजेट ल्याइएको छ । कञ्चनपुरका समन्वय प्रमुख दुर्गादत्त बोहोराका अनुसार कञ्चनपुरका सातै पालिकाको बजेट आएको छ ।

सबैभन्दा बढी १३ पालिका रहेको कैलालीमा टीकापुर नगरपालिका र जोशीपुर गाउँपालिकाबाहेक सबै पालिकाको बजेट आएको छ । टीकापुर नगरप्रमुख र उपप्रमुखविहीन भएकाले आगामी साता बजेट ल्याउने गरेर तयारी भएको छ ।

बैतडीका नगरपालिकाको बजेट दुई अर्ब बयानब्बे करोडभन्दा बढी

वासुलिङ समाचारदाताका अनुसार बैतडीका स्थानीय तहले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि बजेट सार्वजनिक गरेका छन् । जिल्लाका चार वटै नगरपालिकाले नगर सभामार्फत बजेट प्रस्तुत गर्दै शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पर्यटन, पूर्वाधार विकास तथा रोजगारीलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् ।

जिल्लाको सदरमुकाम रहेको दशरथचन्द नगरपालिकाले आगामी आवका लागि ९१ करोड ७२ लाख ३६ हजार रुपियाँको बजेट ल्याएको छ । नगर सभाको नवौँ अधिवेशनमा उपप्रमुख कौशिला चन्दले बजेट प्रस्तुत गर्नुभएको हो ।

बजेटमा शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पर्यटन तथा रोजगारी प्रवर्धनका कार्यक्रमलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ । साथै नगर बससेवा विस्तार र नगर प्रहरी भर्ना गर्ने योजना पनि समेटिएको छ । यसअघि नगरप्रमुख पुष्करराज जोशीले नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै विगतका सफल कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइने बताउनुभएको थियो ।

यस्तै पुर्चौंडी नगरपालिकाले आगामी आवका लागि ७३ करोड १३ लाख ७६ हजार रुपियाँको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । उपप्रमुख मीना धानुकको निर्देशनमा नगर प्रवक्ता धीरेन्द्र वमले नगर सभामा बजेट प्रस्तुत गर्नुभएको हो । बजेटमा सङ्घीय तथा प्रदेश सरकारबाट प्राप्त हुने विभिन्न अनुदान, राजस्व बाँडफाँट र आन्तरिक स्रोतलाई आधार बनाइएको जनाइएको छ ।

पाटन नगरपालिकाले आगामी आवका लागि ६९ करोड ५८ लाख ६६ हजार पाँच सय रुपियाँको बजेट बहुमतबाट पारित गरेको छ । उपप्रमुख कमलसिंह बोहोराको असहमतिबिच नगर सभाले बजेट  पारित गरेको हो । नगरप्रमुख गौरीसिंह रावलले सामाजिक विकास समितिका संयोजक तथा वडा नम्बर ८ का अध्यक्ष हरिश विष्टमार्फत बजेट प्रस्तुत गराउनुभएको थियो ।

उपप्रमुख बोहोराले योजना तर्जुमा सम्बन्धी कानुनी व्यवस्था अनुसार बजेट निर्माण प्रक्रिया सहभागितामूलक, पारदर्शी र विधिसम्मत हुनुपर्ने भए पनि पाटन नगरपालिकामा ती प्रक्रियाको पर्याप्त पालना नभएकाले बजेट नपढेको बताउनुभयो । उहाँले बजेटमा जनताको आवश्यकता, सहभागिता र कानुनी प्रक्रियाका आधारमा निर्माण हुनुपर्नेमा जोड दिँदै बहुमतका आधारमा मात्र बजेट पारित गर्ने प्रयास स्थानीय लोकतन्त्र, सुशासन र विधिको शासनको पालनाविपरीत भएको जिकिर पनि गर्नुभयो ।

मेलौली नगरपालिकाले पनि आगामी आव २०८३/८४ का लागि ५७ करोड ७९ लाख ४४ हजार रुपियाँ बराबरको बजेट ल्याएको छ । नगर सभाको पहिलो अधिवेशनमा उपप्रमुख पार्वती बोहोरा विष्टले बजेट प्रस्तुत गर्नुभएको हो । बजेटमा सङ्घीय तथा प्रदेश सरकारका वित्तीय समानीकरण, ससर्त, विशेष तथा समपूरक अनुदानलाई मुख्य स्रोतका रूपमा समेटिएको छ ।

नगरप्रमुख भीमबहादुर चन्दका अनुसार विकासनिर्माण, सेवा प्रवाह तथा आधारभूत क्षेत्रको सुदृढीकरणलाई बजेटले प्राथमिकता दिएको छ । चार वटै नगरपालिकाले सार्वजनिक गरेको बजेटको आकार दुई अर्ब ९२ करोड २४ लाख रुपियाँ पुगेको छ ।

यसैबिच जिल्लाका छ वटै गाउँपालिकाले पनि आगामी आवका लागि अनुमानित बजेट गाउँ सभामा पेस गरेका छन् । गाउँ सभाबाट पारित भएपछि ती बजेट सार्वजनिक गरिने जनाइएको छ ।

स्थानीय तहले आगामी आवका लागि बजेटमार्फत विकासनिर्माण, सेवा प्रवाह सुधार तथा नागरिकको जीवनस्तर उकास्ने कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् ।

दार्चुलामा रोजगारी र उद्योग प्रवर्धमा जोड

खलङ्गा समाचारदाताका अनुसार सुदूरपश्चिम प्रदेशको हिमाली जिल्लाका रूपमा रहेको दार्चुलाका नौ वटै स्थानीय तहले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि बजेट ल्याएका छन् । यहाँका दुई नगरपालिका र सात वटा गाउँपालिकाले बुधबार आगामी आवका लागि बजेट ल्याएका हुन् । संवैधानिक व्यवस्था अनुसार असार १० गते नै यहाँका सबै स्थानीय तहले नीति तथा कार्यक्रमसँगै बजेट ल्याएका छन् ।

जिल्ला सदरमुकाम खलङ्गामा रहेको महाकाली नगरपालिकाले स्थानीयस्तरमा रोजगारी सिर्जना गर्ने, कृषि, पर्यटन र साना उद्योगको प्रवर्धनबाट नागरिकको आर्थिक सशक्तीकरण गर्नेलगायतका विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको नगर उपप्रमुख दुर्गाकुमारी खत्री विष्टले जानकारी दिनुभयो । नगरपालिकाले आगामी आवका लागि चालुतर्फ ६० करोड ९७ लाख, पुँजीगततर्फ सात करोड ८० लाख र वित्तीयतर्फ ९६ लाख रुपियाँको बजेट ल्याएको छ ।

शैल्यशिखर नगरपालिकाका नगर उपप्रमुख शान्ति खडायतका अनुसार आगामी आवका लागि चालुतर्फ ४२ करोड ८३ लाख ७५ हजार र पुँजीगततर्फ ३८ करोड २९ लाख ४४ हजार गरेर कुल ८१ करोड ३३ लाख १९ हजार रुपियाँको बजेट सभामा पेस गरिएको छ । बजेटमार्फत केही पुराना कार्यक्रम तथा केही नयाँ कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिएको उहाँको भनाइ छ ।

दार्चुलाको लेकम गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि कुल ५३ करोड ९४ लाख ८३ हजार रुपियाँको बजेट सभामा पेस गरेको उपाध्यक्ष माधवी जोशीले जानकारी दिनुभयो । गाउँपालिकाले आन्तरिक राजस्व ५० लाख, सङ्घीय सरकारको राजस्व बाँडफाँटबाट प्राप्त हुने रकम दुई करोड २३ लाख ५७ हजार, प्रदेश  सरकारको राजस्व बाँडफाँटबाट १८ लाख नौ हजार, अन्तरसरकारी वित्तीय हस्तान्तरणको ४५ करोड ३१ लाख ५१ हजार रुपियाँ प्राप्त हुने अनुमानसहित गाउँपालिकाको १९ औँ अधिवेशनमार्फत बजेट सभामा पेस गरिएको उपाध्यक्ष जोशीले बताउनुभयो ।

नौगाड गाउँपालिकाले आगामी आवका ५२ करोड ७० लाख ९८ हजार रुपियाँको बजेट सभामा पेस गरेको उपाध्यक्ष जगतसिंह ठगुन्नाले जानकारी दिनुभयो ।  मार्मा गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि ५१ करोड २३ लाख १२ हजार बजेट गाउँ सभामा पेस गरेको उपाध्यक्ष शर्मिलाकुमारी चन्द सिंहले जानकारी दिनुभयो ।

अपिहिमाल गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि ४४ करोड ३५ लाख ४२ हजार रुपियाँको बजेट प्रस्तुत गरेको उपाध्यक्ष देवकीदेवी बोहोराले जानकारी दिनुभयो । यस्तै दुहुँ गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष शान्ति बमका अनुसार गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि कुल ३७ करोड ७० लाख ७४ हजार रुपियाँको बजेट गाउँ सभामार्फत प्रस्तुत गरिएको छ । बजेटले शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नेलगायतका क्षेत्रलाई समेटेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

यस्तै मालिकार्जुन गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि ६८ करोड ६९ लाख ३४ हजार रुपियाँको अनुमानित वार्षिक बजेट प्रस्तुत गरिएको उपाध्यक्ष कल्यानसिंह धामीले जानकारी दिनुभयो । व्यास गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि कुल ५५ करोड ३४ हजार रुपियाँको बजेट ल्याएको उपाध्यक्ष विनोदसिंह कुँवरले जानकारी दिनुभयो ।

अजयमेरुको बजेट ४९ करोडभन्दा बढी

अमरगढी समाचारदाताका अनुसार अजयमेरु गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि ४९ करोड पाँच लाख ७२ हजार रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । बुधबार आयोजित गाउँ सभामा गाउँपालिका उपाध्यक्ष वसन्ती पालले कुल आयव्ययको बजेट प्रस्तुत गर्दै विकास, सेवा प्रवाह र सामाजिक क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखिएको बताउनुभयो ।

बजेट वक्तव्यमा गाउँपालिकाका प्रत्येक नागरिकलाई आधा घण्टाभित्र आधारभूत स्वास्थ्यसेवा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको, गाउँपालिकालाई पूर्ण खोपयुक्त घोषणा गरिएको, कृषि एम्बुलेन्स सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको तथा ऐतिहासिक अजयमेरुकोट संरक्षण गरी विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत गराउने पहल अघि बढाइएको उल्लेख गरिएको छ ।

गन्यापधुराको बजेट ४८ करोड

गन्यापधुरा गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि ४८ करोड ३८ लाख रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । गाउँपालिकाको गाउँ सभामा उपाध्यक्ष ज्ञानु सेटी देउवाले गाउँपालिका अध्यक्ष इन्द्रबहादुर कार्कीको अनुमतिमा बजेट प्रस्तुत गर्दै जनअपेक्षा सम्बोधन गर्ने गरेर योजना तथा कार्यक्रम समेटिएको बताउनुभयो ।

बजेटमा शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, खानेपानी, पूर्वाधार विकास, सामाजिक सुरक्षा तथा आर्थिक समृद्धिसँग सम्बन्धित कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखिएको जनाइएको छ । गाउँपालिकाको कुल बजेटमध्ये चालुतर्फ २९ करोड ५८ लाख ८६ हजार रुपियाँ र पुँजीगततर्फ १८ करोड ८० लाख रुपियाँ विनियोजन गरिएको छ ।

शुक्लाफाँटाको बजेट छयानब्बे करोड

बेलौरी समाचारदाताका अनुसार कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि नीति तथा कार्यक्रम र बजेट पारित गरेको छ । पालिकाको २२ औँ नगर सभाबाट नगर उपप्रमुख कल्पना पन्तले आगामी आवका लागि ९५ करोड ८४ लाख रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गर्नुभएको हो

त्यसै गरी लालझाडी गाउँपालिकाको २० औँ गाउँ सभाको दोस्रो बैठकले ४६ करोड पाँच लाख रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गरेको थियो ।  बजेट उपाध्यक्ष सपना चौधरी रानाले प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।

शिक्षक आन्दोलनले बजेट  स्थागित

घोडाघोडी समाचारदाताका अनुसार कैलालीको जोशीपुर गाउँपालिकाले शिक्षक आन्दोलनका कारण निर्धारित समयमा बजेट ल्याउन सकेको छैन । गाउँपालिका अध्यक्ष चित्रबहादुर चौधरीले निजी स्रोतका शिक्षकले परीक्षा नलिई सिधै स्थायी गर्नुपर्ने माग राखेर आन्दोलन गरेपछि असार ९ गते सार्वजनिक गर्ने भनिएको बजेट सार्वजनिक हुन नसकेको जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले निजी शिक्षकलाई स्थायी नगर्दासम्म बजेट पास हुन नदिन दबाब दिँदै गाउँपालिकामा धर्ना दिएपछि बुधबार वार्ताका लागि छलफलमा बसेको बताउनुभयो । गाउँपालिकाको आन्तरिक बजेट एक करोड ८२ लाख मात्र रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले भन्नुभयो, “यति थोरै बजेटले पालिकाको विकास गरौँ कि शिक्षकको तलबमा खर्च गरौँ ।”

असार १० गतेभित्र नीति तथा कार्यक्रम, बजेट सार्वजनिक गरिसक्नुपर्ने भए पनि यस पटक कैलालीका केही पालिकाले निर्धारित समयअगावै आगामी वर्षका लागि नीति कार्यक्रम तथा बजेट सार्वजनिक गरेका छन् । भजनी, लम्कीचुहा, गौरीगङ्गालगायत नगरपालिकाले असार पहिलो साता आगामी वर्षका लागि बजेट सार्वजनिक गरिसकेको जनाएका छन् ।

त्यस्तै घोडाघोडी नगरपालिकाका उपप्रमुख गुलियाकुमारी चौधरीले नगर सभाको २३ औँ अधिवेशन नगर सभामा आव २०८३/८४ का लागि एक अर्ब चार करोड ४७ लाख आठ हजार रुपियाँको अनुमानित बजेट प्रस्तुत गर्नुभयो ।

घोडाघोडीको चालु आवभन्दा तीन करोड रुपियाँले बढेर आगामी वर्षका लागि बजेट आएको छ । नगरपालिकाको चालु आवको अनुमानित आन्तरिक आम्दानी १४ करोड ८१ लाख ३२ हजार ९६२ रुपियाँ रहेको थियो ।

त्यसै गरी बर्दगोरिया गाउँपालिकाले आगामी आव २०८२/८३ का लागि एक अर्ब नौ करोड २१ लाख १५ हजार रुपियाँ अनुमानित बजेट सार्वजनिक गरेको छ ।  आव २०८२/८३ का लागि एक अर्ब दुई करोड ९१ लाख रुपियाँको वार्षिक बजेट सार्वजनिक गरेको उक्त पालिकाको यस पटकको बजेटको आकार करिब सात करोड रुपियाँले वृद्धि भएको देखिन्छ ।

टीकापुरको बजेट अनिर्णीत

टीकापुर समाचारदाताका अनुसार समयमै बजेट ल्याउने टीकापुर नगरपालिकाको यस वर्ष नगर सभा बस्न नसकेर बजेट र नीति तथा कार्यक्रम नै आउन सकेको छैन ।
कैलाली। सुदूरपश्चिम प्रदेशका ८८ मध्ये ८५ स्थानीय तहले आफ्नो बजेट सार्वजनिक गरेका छन् । बजेट प्रस्तुत नगर्नेमा कैलालीका दुई र अछामको एउटा पालिका रहेका छन् । स्थानीय तहले असार १० गतेभित्र बजेट ल्याइसक्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था भए पनि अझै केही पालिकाले बजेट ल्याउन सकेका छैनन् । बाजुराका जिल्ला समन्वय प्रमुख तुलसीराम रोकायाका अनुसार बाजुराका नौ वटै पालिकाको बजेट सार्वजनिक भइसकेको छ ।

बझाङका समन्वय प्रमुख नरबहादुर बोहराका अनुसार बझाङका १२ वटै पालिकामै निर्धारित समयमै बजेट ल्याइएको छ । अछामका १० मध्ये एउटा बान्नीगढीजयगढ गाउँपालिकामा बजेट आउन बाँकी रहेको समन्वय प्रमुख ललितबहादुर कुँवरले बताउनुभयो । बैतडीका १० र दार्चुलाका पनि नौ वटै पालिकाको बजेट आएको छ ।

यस्तै डडेलधुराका सात वटै पालिकाको बजेट आइसकेको छ । डोटी जिल्ला समन्वय प्रमुख लक्ष्मणबहादुर सिंहका अनुसार डोटीका नौ वटै पालिकामा बजेट ल्याइएको छ । कञ्चनपुरका समन्वय प्रमुख दुर्गादत्त बोहोराका अनुसार कञ्चनपुरका सातै पालिकाको बजेट आएको छ ।

सबैभन्दा बढी १३ पालिका रहेको कैलालीमा टीकापुर नगरपालिका र जोशीपुर गाउँपालिकाबाहेक सबै पालिकाको बजेट आएको छ । टीकापुर नगरप्रमुख र उपप्रमुखविहीन भएकाले आगामी साता बजेट ल्याउने गरेर तयारी भएको छ ।

बैतडीका नगरपालिकाको बजेट दुई अर्ब बयानब्बे करोडभन्दा बढी

वासुलिङ समाचारदाताका अनुसार बैतडीका स्थानीय तहले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि बजेट सार्वजनिक गरेका छन् । जिल्लाका चार वटै नगरपालिकाले नगर सभामार्फत बजेट प्रस्तुत गर्दै शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पर्यटन, पूर्वाधार विकास तथा रोजगारीलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् ।

जिल्लाको सदरमुकाम रहेको दशरथचन्द नगरपालिकाले आगामी आवका लागि ९१ करोड ७२ लाख ३६ हजार रुपियाँको बजेट ल्याएको छ । नगर सभाको नवौँ अधिवेशनमा उपप्रमुख कौशिला चन्दले बजेट प्रस्तुत गर्नुभएको हो ।

बजेटमा शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पर्यटन तथा रोजगारी प्रवर्धनका कार्यक्रमलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ । साथै नगर बससेवा विस्तार र नगर प्रहरी भर्ना गर्ने योजना पनि समेटिएको छ । यसअघि नगरप्रमुख पुष्करराज जोशीले नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै विगतका सफल कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइने बताउनुभएको थियो ।

यस्तै पुर्चौंडी नगरपालिकाले आगामी आवका लागि ७३ करोड १३ लाख ७६ हजार रुपियाँको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । उपप्रमुख मीना धानुकको निर्देशनमा नगर प्रवक्ता धीरेन्द्र वमले नगर सभामा बजेट प्रस्तुत गर्नुभएको हो । बजेटमा सङ्घीय तथा प्रदेश सरकारबाट प्राप्त हुने विभिन्न अनुदान, राजस्व बाँडफाँट र आन्तरिक स्रोतलाई आधार बनाइएको जनाइएको छ ।

पाटन नगरपालिकाले आगामी आवका लागि ६९ करोड ५८ लाख ६६ हजार पाँच सय रुपियाँको बजेट बहुमतबाट पारित गरेको छ । उपप्रमुख कमलसिंह बोहोराको असहमतिबिच नगर सभाले बजेट  पारित गरेको हो । नगरप्रमुख गौरीसिंह रावलले सामाजिक विकास समितिका संयोजक तथा वडा नम्बर ८ का अध्यक्ष हरिश विष्टमार्फत बजेट प्रस्तुत गराउनुभएको थियो ।

उपप्रमुख बोहोराले योजना तर्जुमा सम्बन्धी कानुनी व्यवस्था अनुसार बजेट निर्माण प्रक्रिया सहभागितामूलक, पारदर्शी र विधिसम्मत हुनुपर्ने भए पनि पाटन नगरपालिकामा ती प्रक्रियाको पर्याप्त पालना नभएकाले बजेट नपढेको बताउनुभयो । उहाँले बजेटमा जनताको आवश्यकता, सहभागिता र कानुनी प्रक्रियाका आधारमा निर्माण हुनुपर्नेमा जोड दिँदै बहुमतका आधारमा मात्र बजेट पारित गर्ने प्रयास स्थानीय लोकतन्त्र, सुशासन र विधिको शासनको पालनाविपरीत भएको जिकिर पनि गर्नुभयो ।

मेलौली नगरपालिकाले पनि आगामी आव २०८३/८४ का लागि ५७ करोड ७९ लाख ४४ हजार रुपियाँ बराबरको बजेट ल्याएको छ । नगर सभाको पहिलो अधिवेशनमा उपप्रमुख पार्वती बोहोरा विष्टले बजेट प्रस्तुत गर्नुभएको हो । बजेटमा सङ्घीय तथा प्रदेश सरकारका वित्तीय समानीकरण, ससर्त, विशेष तथा समपूरक अनुदानलाई मुख्य स्रोतका रूपमा समेटिएको छ ।

नगरप्रमुख भीमबहादुर चन्दका अनुसार विकासनिर्माण, सेवा प्रवाह तथा आधारभूत क्षेत्रको सुदृढीकरणलाई बजेटले प्राथमिकता दिएको छ । चार वटै नगरपालिकाले सार्वजनिक गरेको बजेटको आकार दुई अर्ब ९२ करोड २४ लाख रुपियाँ पुगेको छ ।

यसैबिच जिल्लाका छ वटै गाउँपालिकाले पनि आगामी आवका लागि अनुमानित बजेट गाउँ सभामा पेस गरेका छन् । गाउँ सभाबाट पारित भएपछि ती बजेट सार्वजनिक गरिने जनाइएको छ ।

स्थानीय तहले आगामी आवका लागि बजेटमार्फत विकासनिर्माण, सेवा प्रवाह सुधार तथा नागरिकको जीवनस्तर उकास्ने कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् ।

दार्चुलामा रोजगारी र उद्योग प्रवर्धमा जोड

खलङ्गा समाचारदाताका अनुसार सुदूरपश्चिम प्रदेशको हिमाली जिल्लाका रूपमा रहेको दार्चुलाका नौ वटै स्थानीय तहले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि बजेट ल्याएका छन् । यहाँका दुई नगरपालिका र सात वटा गाउँपालिकाले बुधबार आगामी आवका लागि बजेट ल्याएका हुन् । संवैधानिक व्यवस्था अनुसार असार १० गते नै यहाँका सबै स्थानीय तहले नीति तथा कार्यक्रमसँगै बजेट ल्याएका छन् ।

जिल्ला सदरमुकाम खलङ्गामा रहेको महाकाली नगरपालिकाले स्थानीयस्तरमा रोजगारी सिर्जना गर्ने, कृषि, पर्यटन र साना उद्योगको प्रवर्धनबाट नागरिकको आर्थिक सशक्तीकरण गर्नेलगायतका विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको नगर उपप्रमुख दुर्गाकुमारी खत्री विष्टले जानकारी दिनुभयो । नगरपालिकाले आगामी आवका लागि चालुतर्फ ६० करोड ९७ लाख, पुँजीगततर्फ सात करोड ८० लाख र वित्तीयतर्फ ९६ लाख रुपियाँको बजेट ल्याएको छ ।

शैल्यशिखर नगरपालिकाका नगर उपप्रमुख शान्ति खडायतका अनुसार आगामी आवका लागि चालुतर्फ ४२ करोड ८३ लाख ७५ हजार र पुँजीगततर्फ ३८ करोड २९ लाख ४४ हजार गरेर कुल ८१ करोड ३३ लाख १९ हजार रुपियाँको बजेट सभामा पेस गरिएको छ । बजेटमार्फत केही पुराना कार्यक्रम तथा केही नयाँ कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिएको उहाँको भनाइ छ ।

दार्चुलाको लेकम गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि कुल ५३ करोड ९४ लाख ८३ हजार रुपियाँको बजेट सभामा पेस गरेको उपाध्यक्ष माधवी जोशीले जानकारी दिनुभयो । गाउँपालिकाले आन्तरिक राजस्व ५० लाख, सङ्घीय सरकारको राजस्व बाँडफाँटबाट प्राप्त हुने रकम दुई करोड २३ लाख ५७ हजार, प्रदेश  सरकारको राजस्व बाँडफाँटबाट १८ लाख नौ हजार, अन्तरसरकारी वित्तीय हस्तान्तरणको ४५ करोड ३१ लाख ५१ हजार रुपियाँ प्राप्त हुने अनुमानसहित गाउँपालिकाको १९ औँ अधिवेशनमार्फत बजेट सभामा पेस गरिएको उपाध्यक्ष जोशीले बताउनुभयो ।

नौगाड गाउँपालिकाले आगामी आवका ५२ करोड ७० लाख ९८ हजार रुपियाँको बजेट सभामा पेस गरेको उपाध्यक्ष जगतसिंह ठगुन्नाले जानकारी दिनुभयो ।  मार्मा गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि ५१ करोड २३ लाख १२ हजार बजेट गाउँ सभामा पेस गरेको उपाध्यक्ष शर्मिलाकुमारी चन्द सिंहले जानकारी दिनुभयो ।

अपिहिमाल गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि ४४ करोड ३५ लाख ४२ हजार रुपियाँको बजेट प्रस्तुत गरेको उपाध्यक्ष देवकीदेवी बोहोराले जानकारी दिनुभयो । यस्तै दुहुँ गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष शान्ति बमका अनुसार गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि कुल ३७ करोड ७० लाख ७४ हजार रुपियाँको बजेट गाउँ सभामार्फत प्रस्तुत गरिएको छ । बजेटले शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नेलगायतका क्षेत्रलाई समेटेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

यस्तै मालिकार्जुन गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि ६८ करोड ६९ लाख ३४ हजार रुपियाँको अनुमानित वार्षिक बजेट प्रस्तुत गरिएको उपाध्यक्ष कल्यानसिंह धामीले जानकारी दिनुभयो । व्यास गाउँपालिकाले आगामी आवका लागि कुल ५५ करोड ३४ हजार रुपियाँको बजेट ल्याएको उपाध्यक्ष विनोदसिंह कुँवरले जानकारी दिनुभयो ।

अजयमेरुको बजेट ४९ करोडभन्दा बढी

अमरगढी समाचारदाताका अनुसार अजयमेरु गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि ४९ करोड पाँच लाख ७२ हजार रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । बुधबार आयोजित गाउँ सभामा गाउँपालिका उपाध्यक्ष वसन्ती पालले कुल आयव्ययको बजेट प्रस्तुत गर्दै विकास, सेवा प्रवाह र सामाजिक क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखिएको बताउनुभयो ।

बजेट वक्तव्यमा गाउँपालिकाका प्रत्येक नागरिकलाई आधा घण्टाभित्र आधारभूत स्वास्थ्यसेवा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको, गाउँपालिकालाई पूर्ण खोपयुक्त घोषणा गरिएको, कृषि एम्बुलेन्स सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको तथा ऐतिहासिक अजयमेरुकोट संरक्षण गरी विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत गराउने पहल अघि बढाइएको उल्लेख गरिएको छ ।

गन्यापधुराको बजेट ४८ करोड

गन्यापधुरा गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि ४८ करोड ३८ लाख रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । गाउँपालिकाको गाउँ सभामा उपाध्यक्ष ज्ञानु सेटी देउवाले गाउँपालिका अध्यक्ष इन्द्रबहादुर कार्कीको अनुमतिमा बजेट प्रस्तुत गर्दै जनअपेक्षा सम्बोधन गर्ने गरेर योजना तथा कार्यक्रम समेटिएको बताउनुभयो ।

बजेटमा शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, खानेपानी, पूर्वाधार विकास, सामाजिक सुरक्षा तथा आर्थिक समृद्धिसँग सम्बन्धित कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखिएको जनाइएको छ । गाउँपालिकाको कुल बजेटमध्ये चालुतर्फ २९ करोड ५८ लाख ८६ हजार रुपियाँ र पुँजीगततर्फ १८ करोड ८० लाख रुपियाँ विनियोजन गरिएको छ ।

शुक्लाफाँटाको बजेट छयानब्बे करोड

बेलौरी समाचारदाताका अनुसार कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि नीति तथा कार्यक्रम र बजेट पारित गरेको छ । पालिकाको २२ औँ नगर सभाबाट नगर उपप्रमुख कल्पना पन्तले आगामी आवका लागि ९५ करोड ८४ लाख रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गर्नुभएको हो

त्यसै गरी लालझाडी गाउँपालिकाको २० औँ गाउँ सभाको दोस्रो बैठकले ४६ करोड पाँच लाख रुपियाँभन्दा बढीको बजेट सार्वजनिक गरेको थियो ।  बजेट उपाध्यक्ष सपना चौधरी रानाले प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।

शिक्षक आन्दोलनले बजेट  स्थागित

घोडाघोडी समाचारदाताका अनुसार कैलालीको जोशीपुर गाउँपालिकाले शिक्षक आन्दोलनका कारण निर्धारित समयमा बजेट ल्याउन सकेको छैन । गाउँपालिका अध्यक्ष चित्रबहादुर चौधरीले निजी स्रोतका शिक्षकले परीक्षा नलिई सिधै स्थायी गर्नुपर्ने माग राखेर आन्दोलन गरेपछि असार ९ गते सार्वजनिक गर्ने भनिएको बजेट सार्वजनिक हुन नसकेको जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले निजी शिक्षकलाई स्थायी नगर्दासम्म बजेट पास हुन नदिन दबाब दिँदै गाउँपालिकामा धर्ना दिएपछि बुधबार वार्ताका लागि छलफलमा बसेको बताउनुभयो । गाउँपालिकाको आन्तरिक बजेट एक करोड ८२ लाख मात्र रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले भन्नुभयो, “यति थोरै बजेटले पालिकाको विकास गरौँ कि शिक्षकको तलबमा खर्च गरौँ ।”

असार १० गतेभित्र नीति तथा कार्यक्रम, बजेट सार्वजनिक गरिसक्नुपर्ने भए पनि यस पटक कैलालीका केही पालिकाले निर्धारित समयअगावै आगामी वर्षका लागि नीति कार्यक्रम तथा बजेट सार्वजनिक गरेका छन् । भजनी, लम्कीचुहा, गौरीगङ्गालगायत नगरपालिकाले असार पहिलो साता आगामी वर्षका लागि बजेट सार्वजनिक गरिसकेको जनाएका छन् ।

त्यस्तै घोडाघोडी नगरपालिकाका उपप्रमुख गुलियाकुमारी चौधरीले नगर सभाको २३ औँ अधिवेशन नगर सभामा आव २०८३/८४ का लागि एक अर्ब चार करोड ४७ लाख आठ हजार रुपियाँको अनुमानित बजेट प्रस्तुत गर्नुभयो ।

घोडाघोडीको चालु आवभन्दा तीन करोड रुपियाँले बढेर आगामी वर्षका लागि बजेट आएको छ । नगरपालिकाको चालु आवको अनुमानित आन्तरिक आम्दानी १४ करोड ८१ लाख ३२ हजार ९६२ रुपियाँ रहेको थियो ।

त्यसै गरी बर्दगोरिया गाउँपालिकाले आगामी आव २०८२/८३ का लागि एक अर्ब नौ करोड २१ लाख १५ हजार रुपियाँ अनुमानित बजेट सार्वजनिक गरेको छ ।  आव २०८२/८३ का लागि एक अर्ब दुई करोड ९१ लाख रुपियाँको वार्षिक बजेट सार्वजनिक गरेको उक्त पालिकाको यस पटकको बजेटको आकार करिब सात करोड रुपियाँले वृद्धि भएको देखिन्छ ।

टीकापुरको बजेट अनिर्णीत

टीकापुर समाचारदाताका अनुसार समयमै बजेट ल्याउने टीकापुर नगरपालिकाको यस वर्ष नगर सभा बस्न नसकेर बजेट र नीति तथा कार्यक्रम नै आउन सकेको छैन ।

असार १० गते स्थानीय सभामा बजेट पेस गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था भए पनि नगरपालिकाको कार्यवाहक नगरप्रमुख को हुने भन्ने विवादका कारण नगर सभा प्रभावित भएर बजेट अनिर्णीत भएको हो । निर्वाचित नगरप्रमुख र उपप्रमुख नभएको नगरपालिकामा २०८२ फागुन कार्यवाहक नगरप्रमख बन्नुभएका कार्यपालिका सदस्य रामबहादुर नगार्जीलाई २०८३ जेठ १४ गते कार्यपालिकाका बहुमत सदस्यले हटाएर ६ नम्बर वडाका अध्यक्ष बलिराम चौधरीलाई नयाँ कार्यवाहक चयन गरेपछि विवाद सुरु भएको छ ।

नगार्जीले आफूलाई हटाउन नमिल्ने भन्दै सर्वोच्च अदालत गुहारेपछि अदालतले जेठ १४ गतेको कार्यपालिकाको निर्णय कार्यान्वयन नगर्नु भनेर अल्पकालीन आदेश जारी गर्दै असार ८ गते दुवै पक्षलाई बोलाएको थियो । असार ८ मा हेर्न नभ्याइने भन्दै सुनुवाइ नभएपछि अदालतले असार २२ का लागि पेसी तोकेको छ ।

नगर सभाको नीति तथा कार्यक्रम तयार भइसकेको, वडा भेलामार्फत योजना छानेर नगरपालिकामा बुझाइसकेको र शाखाले पनि योजना बुझाइसकेकाले असारभित्रै सभा हुने गरेर तयारी भइरहेको आर्थिक विकास समितिका संयोजक तथा ७ नम्बर वडाका अध्यक्ष यज्ञप्रसाद न्यौपाने बताउनुभयो ।  समयमा सभा हुन नसकेपछि सुदू्रपश्चिम प्रदेशको गाउँ सभा नगर सभा कार्य सञ्चालन ऐन, २०७५ को दफा ३ (६) अनुसार सभाका एक चौथाइ सदस्यले सभा बोलाउनुपर्ने माग गर्दै सभाका ज्येष्ठ सदस्यलाई निवेदन हाल्ने तयारी भइरहेको छ ।

असार १० गते स्थानीय सभामा बजेट पेस गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था भए पनि नगरपालिकाको कार्यवाहक नगरप्रमुख को हुने भन्ने विवादका कारण नगर सभा प्रभावित भएर बजेट अनिर्णीत भएको हो । निर्वाचित नगरप्रमुख र उपप्रमुख नभएको नगरपालिकामा २०८२ फागुन कार्यवाहक नगरप्रमख बन्नुभएका कार्यपालिका सदस्य रामबहादुर नगार्जीलाई २०८३ जेठ १४ गते कार्यपालिकाका बहुमत सदस्यले हटाएर ६ नम्बर वडाका अध्यक्ष बलिराम चौधरीलाई नयाँ कार्यवाहक चयन गरेपछि विवाद सुरु भएको छ ।

नगार्जीले आफूलाई हटाउन नमिल्ने भन्दै सर्वोच्च अदालत गुहारेपछि अदालतले जेठ १४ गतेको कार्यपालिकाको निर्णय कार्यान्वयन नगर्नु भनेर अल्पकालीन आदेश जारी गर्दै असार ८ गते दुवै पक्षलाई बोलाएको थियो । असार ८ मा हेर्न नभ्याइने भन्दै सुनुवाइ नभएपछि अदालतले असार २२ का लागि पेसी तोकेको छ ।

नगर सभाको नीति तथा कार्यक्रम तयार भइसकेको, वडा भेलामार्फत योजना छानेर नगरपालिकामा बुझाइसकेको र शाखाले पनि योजना बुझाइसकेकाले असारभित्रै सभा हुने गरेर तयारी भइरहेको आर्थिक विकास समितिका संयोजक तथा ७ नम्बर वडाका अध्यक्ष यज्ञप्रसाद न्यौपाने बताउनुभयो ।  समयमा सभा हुन नसकेपछि सुदू्रपश्चिम प्रदेशको गाउँ सभा नगर सभा कार्य सञ्चालन ऐन, २०७५ को दफा ३ (६) अनुसार सभाका एक चौथाइ सदस्यले सभा बोलाउनुपर्ने माग गर्दै सभाका ज्येष्ठ सदस्यलाई निवेदन हाल्ने तयारी भइरहेको छ ।