टीकापुर। कैलाली र बर्दिया जिल्ला जोड्ने कर्णाली नदीस्थित सनकट्टी घाटमा पुल निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ ।

विक्रम संवत् २०८३ असोज १७ गतेसम्म पुल निर्माणको काम सक्ने गरी नेपाल सरकारसँग निर्माण कम्पनीसँग सम्झौता भएको र सम्झौता मिति अगाडि नै पुल निर्माण सक्ने गरी काम भइरहेको निर्माण कम्पनीका इञ्जिनियर धिरेन्द्र सहनीले जानकारी दिए । “विसं २०७९ पुस महिनामा सम्झौता भएर सर्वेक्षणपछि २०८० मा निर्माण काम सुरु गरेका हौँ, असोजसम्म म्याद भए पनि असार अन्त्यसम्म काम सकेर सरकारलाई बुझाउने गरी काम भइरहेको छ”, उनले भने, “सम्झौता मितिभन्दा अगावै नै काम सक्छौँ ।”

चौध पिलरको पुलका सबै पिलर बनिसकेका छन् भने अहिले १२औँ स्पानमा काम भइरहेको छ । अबको १५ दिनभित्र त्यो पनि सकेर १३औँ स्पानको काम सुरु हुनेगरी काम भइरहेको उनको भनाइ छ । स्पानसँगै कैलालीतर्फको भागमा तटबन्धको काम पनि सँगसँगै भइरहेको छ ।

पुलको काम अन्तिम चरणमा पुग्नै लाग्दा अहिले नदी वारपार गर्ने मानिसहरु आधा पुल र आधा नदीको बाटो प्रयोग गरेर नदी वारपार गरिरहेका छन् । नदीको पानी ‘डाइभर्सन’ गरिएकाले पहिलेको जसरी डुङ्गाको सहायतामा नदी पार गर्नुपर्ने अवस्था नागरिकको अहिले नै टरेको छ । आफ्नै सवारीसाधन प्रयोग गरेर नदी वारपार गरिरहेका कैलालीको टीकापुरका भरत विकले बताए । “रकम तिरेर डुङ्गाको सहायतामा नदी तर्नुपर्ने बाध्यता थियो, अब टरेको छ,” उनले भने, “यो पुल निर्माण सकिएमा कैलाली र बर्दियाका नागरिकलाई धेरै राहत हुन्छ ।”

अर्का नागरिक जनकबहादुर विष्टलाई पनि पुल निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुग्दै गर्दा आफ्नै सवारीसाधन चलाएर नदी पार गर्न पाउँदा निकै खुसी लागेको छ । “हामी कैलालीका नागरिक अधिकांशको खेतीपाती बर्दियामा छ, नियमित जसो आउजाउ गर्नुपर्ने वाध्यता छ”, उनी भन्छन्, “विगतमा पुल नहुँदा निकै कठिनाइ झेलेका छौँ, अब ढुक्कले वारिपारि गर्न पाइने भयो ।”

कैलालीका नागरिकको खेतीपाती बर्दियामा छ भने बर्दियाका नागरिक किनमेल र उपचारका लागि टीकापुर जाने गर्दछन् । पुलले दुवै जिल्ला मात्र नभई सुदूर र लुम्बीनी प्रदेशलाई नै जोड्ने भएकाले सहज भएको स्थानीय झपट कडायत बताउछन् । “डुङ्गाको यात्रा गर्न डर लाग्ने भएकाले सत्ती पुल हुँदै आउजाउ गर्ने गर्थे,” उनले भने, “अब बर्दिया आउजाउ गर्दा २० किलोमिटर दूरी कम हुनेछ ।”

बर्दियाको गेरुवा गाउँपालिका–१ सर्खोलका करण चौधरीलाई पनि अहिले कैलाली र बर्दिया आउजाउ गर्न सहज भएको छ । पहिले एकतर्फी डेढ दुई घण्टा समय लाग्ने गरेको र अहिले एक घण्टामै दुईतर्फीको यात्रा सकिने गरेको छ । “पुल पूर्ण नहुँदै यसरी सहज रुपमा नदी वारपार गर्न पाएकामा धेरै सुविधा भएको छ”, उनी भन्छन्, “आउँदो बर्खा अगाडि नै पुल निर्माण सम्पन्न होस् र सहज रुपमा ठूला सवारीसाधन पनि चल्ने वातावरण बनोस् ।”

रु एक अर्ब १८ करोड लागतमा निर्माण भइरहेको पुलको लम्बाइ ७५२ मिटर रहेको छ भने पुलको चौडाइ ११ मिटर जसमा ७ दशमलव ५ मिटर गाडी हिँड्ने र बाँकी दुवैतर्फ पैदल यात्रुका लागि फुटपाथ रहेको छ ।

निर्माण कम्पनीले  सरकारसँग २०८३ असोज १७ गतेभित्र पुल निर्माण काम सक्नेगरी २०७९ पुस १७ गते सम्झौता गरेको थियो । सम्झौताअनुसार पुल निर्माणसँगै पुलको दुवैतर्फ ५०० मिटर पहुँच मार्ग र दुवैतर्फ एक हजार १५ मिटर नदी नियन्त्रणको काम पनि गरिरहेको छ ।

यसअघि यी दुई जिल्लाका मानिसले चिसापानीस्थित कर्णालीको पुल र हुलाकी राजमार्गको सत्ती घाटको पुल विकल्पका रुपमा प्रयोग गर्दै आएका थिए । यो पुल निर्माण भएसँगै अब कैलाली र बर्दिया जोड्ने कर्णाली नदीमा तीन वटा पुल हुनेछन् । २०५० सालमा सुदूरपश्चिमको प्रवेशद्वारका रुपमा कर्णाली चिसापानीमा निर्माण भएको पुल र २०७३ सालमा टीकापुर र राजापुर नगरपालिकालाई जोड्ने कर्णाली नदीकै सत्तीघाटमा पुल सञ्चालनमा छन् । -रासस

धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेश सभाको सदस्यहरूको आधिकारिक पहिचान, मूल्य र सन्देशलाई समेट्ने गरी प्रदेश सभाको नयाँ प्रतीकचिन्ह (लोगो) निर्धारण गरिएको छ । यसअघि भएको लोगोमा रहेको दुई वटा हिमाल हटाएर नयाँ लोगो निर्धारण गरिएको हो । लोगोमा अङ्कित प्रत्येक अङ्कले निश्चित अर्थ बोकेको सभामुख भीमबहादुर भण्डारीले जानकारी दिए ।

लोगो गोलाकार आकृतिमा आधारित रहेको छ । यसमा फिक्का खैरो रङको पृष्ठभूमिमा लोगोको दायाँ र बायाँ भागमा अर्धवृत्ताकार दुई वटा धानका बाला रहेका छन् । लोगोको केन्द्र भागमा रहेको नेपालको नक्सामा सुदूरपश्चिमको भागलाई पहिलो गाढा रङले सङ्केत गरिएको छ । लोगोको अग्र भागमा राष्ट्रिय झन्डा रहेको छ भने लोगोको तल्लो भागमा देवनागरी लिपीमा सुदूरपश्चिम प्रदेश सभा लेखिएको छ ।

सुनौलो रङका दुई वटा धानको बालाले उत्पादनशीलता, समृद्धि र आर्थिक आधारको प्रतीकका रूपमा प्रदेशको कृषि प्रधान चरित्रलाई झल्काउने गरेको सभामुख भण्डारीले बताए । यसै गरी लोगोको केन्द्र भागमा राखिएको नेपालको नक्साले राष्ट्रिय अखण्डता र सार्वभौमिकतालाई सङ्केत गरेको जनाइएको छ । नेपालको नक्सालाई हल्का फिक्का रङले देखाइएको छ भने प्रदेशको भाग गाढा रङले अङ्कित गरिएको छ । यसले समग्र राष्ट्रभित्र प्रदेशको स्थानलाई सन्तुलित ढङ्गले देखाउने गरेको जनाइएको छ । नक्साको अग्रभागमा नेपालको राष्ट्रिय झन्डा राखिएको छ । यसले एक राष्ट्रिय गौरव र स्वाभिमानलाई प्रतिनिधित्व गरेको छ । साथै प्रदेश सभा राष्ट्रप्रति उत्तरदायी रहेको सन्देश दिएको छ । यसले सङ्घीय प्रणालीमा राष्ट्रिय एकताको आधारलाई बलियो बनाउने सभामुख भण्डारीले उल्लेख गरे ।

लोगोमा प्रयोग गरिएको रातो रङले साहस, ऊर्जा र राष्ट्रियता, पहेँलो रङले पहिचान, विशेषता र महìव, खैरो फिक्का रङले सन्तुलन एवं पृष्ठभूमिलाई बुझाउने गरेको जनाइएको छ । लोगोको तल्लो भागमा लेखिएको सुदूरपश्चिम प्रदेश सभा लेखावटले संस्थाको आधिकारिक नामलाई प्रष्ट पार्ने गरेको सभामुख भण्डारीले जानकारी दिए। यसले लोगोको औपचारिकता र प्रमाणिकता बढाउने गरेको जनाइएको छ ।

 डडेल्धुरा।  डडेल्धुरा सार्वजनिक पुस्तकालयले ‘डोट्याली सङ्ग्रहालय’ स्थापना गरेको छ ।  विक्रम संवत् २०६१ मा स्थापना भएको पुस्तकालयले २०७३ सालदेखि सुदूरपश्चिमको परम्परागत जीवनशैली, रहनसहन र सांस्कृतिक पहिचानलाई संरक्षण गर्ने उद्देश्यसहित सङ्ग्रहालयमार्फत पुराना सामग्री सङ्कलन र संरक्षण गर्ने काम सुरु गरेको हो ।

पछिल्लो समय ग्रामीण समाजमा प्रयोग हुँदै आएका परम्परागत सामग्रीहरू क्रमशः लोप हुँदै गएका छन् । बजारको विस्तार, आधुनिक जीवनशैलीको प्रभाव र नयाँ पुस्ताको बदलिँदो रुचिका कारण घरघरमा रहेका पुराना वस्तुहरू हराउँदै गएका छन् । यही अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै पुस्तकालयले हराउँदै गएका सामग्रीहरू एकै ठाउँमा सुरक्षित राख्ने उद्देश्यले सङ्ग्रहालय स्थापना गरेको जानकारी पुस्तकालयका कार्यालय प्रमुख पुष्करबहादुर देउवाले दिए ।

उनका अनुसार सङ्ग्रहालय स्थापना गर्नुको मुख्य उद्देश्य पुर्खाहरूले प्रयोग गरेका सामग्रीहरू सुरक्षित राख्दै भावी पुस्तालाई आफ्नो मौलिक पहिचानसँग परिचित गराउनु हो । उनका अनुसार पुराना लुगा, गरगहना, दैनिक प्रयोगका सामग्री तथा परम्परागत हतियारहरू क्रमशः हराउँदै गइरहेकाले ती सामग्री सङ्कलन गरेर सङ्ग्रहालयमा राख्ने काम अघि बढाइएको छ ।

सङ्ग्रहालयमा हाल विभिन्न प्रकारका परम्परागत सामग्रीहरू राखिएका छन् । कृषिसँग सम्बन्धित हलो, जुवा, नाम्लो, दाम्लो जस्ता उपकरणहरूदेखि निगालो र बाँसबाट बनेका डालो, सुप्पो, भकारी जस्ता अन्न भण्डारणका सामग्रीहरू यहाँ समेटिएका छन् । यी सामग्रीहरूले पुरानो कृषि प्रणाली र ग्रामीण जीवनशैलीको झल्को दिन्छन् ।

त्यसैगरी, गुन्यूचोलो, पैसाको माला, अठन्नी–चौअन्नी जस्ता गहनाहरूले विगतको सामाजिक र सांस्कृतिक अवस्थालाई झल्काउने अमरगढी नगरपालिका–५ का कामदेव ओझाले बताए ।

विवाह संस्कारसँग सम्बन्धित डोली, जाँतो, ढिक्की तथा समय मापनका लागि प्रयोग हुने घडीपला जस्ता सामग्रीहरू पनि सङ्ग्रहालयमा राखिएको र तिनले पुरानो पुस्ताको जीवनशैलीबारे प्रत्यक्ष जानकारी दिने उनले उल्लेख गरे ।

सङ्ग्रहालय स्थापना गर्ने अवधारणा २०७३ सालमा अघि सारिएको र सुरुआती चरणमा डिभिजन वन कार्यालयको सहयोगमा काम सुरु गरिएको पुस्तकालयका अध्यक्ष गजेन्द्र साहीले बताए ।

यसपछि अमरगढी नगरपालिकाबाट आर्थिक सहयोग प्राप्त भएको र पछिल्लो समय संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय अन्तर्गतको तारागाउँ विकास समितिबाट समेत केही सामग्री प्राप्त भई सङ्ग्रहालय थप समृद्ध बन्दै गएको उनले बताए ।

सङ्ग्रहालयका लागि सामग्री सङ्कलन गर्ने कार्य अझै जारी रहेको छ । साहीका अनुसार गाउँ–गाउँमा पुगेर पुराना सामग्री खोज्ने, आवश्यक परे मूल्य तिरेर ल्याउने तथा स्वेच्छिक रूपमा प्राप्त सामग्रीहरूलाई दाताको नामसहित सङ्ग्रहालयमा राख्ने अभ्यास गरिएको छ ।

यद्यपि, सामग्री सङ्कलनका क्रममा केही चुनौतीहरू पनि देखिएका छन् । देउवाले पछिल्लो समय व्यापारीहरूले स्टिल र प्लास्टिकका भाँडाकुँडासँग साटेर पुराना कासा र तामाका भाँडाहरू लैजाने प्रवृत्ति बढेकाले यस्ता सामग्रीहरू तीव्र रूपमा हराउँदै गएको बताएका छन् । यसले सङ्ग्रहालयका लागि आवश्यक सामग्री सङ्कलन गर्न झन् कठिन बनाउँदै लगेको उनको भनाइ छ ।

आगामी दिनमा अझ धेरै सामग्री संकलन गरी सङ्ग्रहालयलाई विस्तार गर्ने योजना रहेको उनले बताए ।    -रासस

काठमाडौं । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई)को नतिजा २८ वैशाखमा सार्वजनिक हुने भएको छ । आइतबार परीक्षा सकिएकोमा उत्तरपुस्तिका परीक्षण पनि सकिएको छ । एक महिनाभित्रै नतिजा सार्वजनिक गर्ने सरकारको नीतिअनुसार परीक्षा भएकै दिन सम्बन्धित विषयको कापी परीक्षा केन्द्रहरूमै जाँचिएको थियो ।

विगतमा परीक्षा सकिएपछि उत्तरपुस्तिका परीक्षण केन्द्रमा पु¥याउनै एक साता लाग्थ्यो । त्यसपछि परीक्षणसहित सम्पूर्ण प्रक्रिया सकेर नतिजा सार्वजनिक गर्न तीन महिना लाग्थ्यो । तर, यसपटक नयाँ कार्यविधि बनाएर ‘फास्ट ट्र्याक’मा काम गरिएको हो । ‘विगत वर्षहरूमा उत्तरपुस्तिका परीक्षणमा एक महिना लाग्थ्यो, तर यसपटक परीक्षा सकिएको करिब–करिब तीन घण्टामै परीक्षण सम्भव भयो,’ राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डका डेपुटी कन्ट्रोलर विष्णुप्रसाद ज्ञवालीले भने, ‘जहाँ–जहाँ परीक्षा भयो, त्यहीँ परीक्षण भयो । अब २८ वैशाखमा नतिजा प्रकाशन गर्ने गरी तयारीमा लागेका छौँ ।’

शिक्षामन्त्री सस्मित पोखरेलले विगतको ढिलासुस्ती अन्त्य गर्न परीक्षाकै दिन उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्न बोर्डलाई निर्देशन दिएका थिए । सुदूरपश्चिम, कर्णाली र अन्य प्रदेशका पनि हिमाली जिल्लाबाट उत्तरपुस्तिका बोर्डमा ल्याउन समय लाग्ने भएकाले यसका लागि बोर्डले ५ वैशाखसम्मको समय दिएको छ ।

उपत्यका र उपत्यकानजिकका जिल्लाबाट भने सोमबारदेखि नै उत्तरपुस्तिका र मार्कस्लिप बोर्डमा आइसक्ने डेपुटी कन्ट्रोलर ज्ञवालीले बताए । शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ र प्रहरीको समन्वयमा उत्तरपुस्तिका र मार्कस्लिप बोर्डमा ल्याइनेछ । त्यसपछि २० वैशाखसम्म सबै विवरण सिस्टममा अद्यावधिक गरिने बोर्डले जनाएको छ । अद्यावधिकपछि प्राविधिक रुजु र प्रमाणीकरण हुनेछ । यी सबै काम सकेपछि बोर्ड बैठक बसेर २८ वैशाखमा नतिजा प्रकाशन गरिने ज्ञवालीले जानकारी दिए ।

विगतमा बोर्डले नतिजा प्रकाशन गर्ने मिति नतोक्ता विद्यार्थी अलमलमा पर्थे भने सिस्टममा समस्या आउँदा नतिजा हेर्न हैरानी व्यहोर्नुपथ्यो । बोर्डले भोलिपल्ट मात्रै आफ्नो वेबसाइटमा राख्थ्यो । यसपटक नतिजा सार्वजनिक भएलगत्तै बोर्डको साइटमा विद्यार्थीको विवरणसहितको नतिजा प्रकाशन गर्ने तयारी पनि गरेको छ ।

बैतडी। बैतडीमा २१ लाख बढीका अवैध सामान बरामद गरिएको छ । सशस्त्र प्रहरीले पञ्चेश्वर गाउँपालिका–४ हल्दुविनायकबाट बोलेरो पिकअप र ट्याक्टरसहित रु २१ लाख आठ हजार ८१० बराबरका अवैध सामान बरामद गरेको हो ।

आज बिहान ३:०० बजेतिर भारतबाट भन्सार छली गरी ल्याइएका अवैध सामानसहित बोलेर पिकअप र ट्याक्टरलाई नियन्त्रणमा लिइएको सशस्त्र प्रहरी बल नम्बर ५१ गुल्म हेडक्वाटर बैतडीका सशस्त्र प्रहरी नायब उपरीक्षक जङ्गबहादुर कुँवरले जानकारी दिए । उनका अनुसार २३ क्विन्टल चिनी, पाँच क्विन्टल मिश्री र अन्य किरानाका सामान बरामद गरिएको हो ।

सुपप्र ०१ ००१ च २७८९ नम्बरको बोलेरो पिकअप र सुपप्र ०१ ००२ त ५०९० नम्बरको ट्याक्टरलाई समेत नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरी नायब उपरीक्षक कुँवरले जानकारी दिए ।

गोप्य सूचनाका आधारमा सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक रमेशप्रसाद पाण्डेयको नतृेत्वमा खटिएको मोबाइल टोलीले ती सामान बरामद गरेको सशस्त्र प्रहरी नायब उपरीक्षक कुँवरले जानकारी दिए ।

‘केही दिन पहिलेदेखि भन्सार छलीका सामान भित्रिँदैछन् भन्ने गोप्य सूचना पाएका थियौं’, उनले भने, ‘सोहीअनुसार जिल्लाबाट खटिएको टोलीले जाँचबुझ गर्दा ती सामान फेला पारेको हो ।’

भन्सार छलीका सामान भिर्त्याउने कार्यमा संलग्न व्यक्तिहरू भने प्रहरीको टोली देख्नेबित्तिकै भागेका सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ । बरामद गरिएका अवैध सामानसहित बोलेरो पिकअप र ट्याक्टरलाई आवश्यक कारवाहीका लागि महाकाली भन्सार कार्यालय झुलाघाटलाई बुझाइएको छ ।

कैलाली। सुदूरपश्चिमवासीले मनाउँदै आएको बिसु पर्व अर्थात् नयाँ वर्ष नजिकिएसँगै रोजगारीका लागि छिमेकी राष्ट्र भारत गएकाहरु यतिबेला घर फर्कन थालेका छन् ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशभर नयाँ वर्षलाई बिसु पर्वको रूपमा मनाउन गाउँघरमा चहलपहल बढेको छ । चैतको सुरुआतदेखि बिसु मनाउन बाहिर रहेका आफन्तहरु घर फर्कन थालेका छन् ।

बिसुपर्वका लागि घर जाने तथा आउनेहरूको भारतीय सीमानाका र बसपार्क क्षेत्रमा दिनहुँ भिड लाग्ने गरेको छ । वर्षभरी भारतमा मजदुरी गरेर परिवारसँग नयाँ वर्ष मनाउन पाउँदा उनीहरूमा उत्साह देखिएको छ ।

रोजगारी, अध्ययनलगायत विभिन्न कामले घरबाहिर गएकाको समेत यतिबेला घर फर्कनेक्रम बढेको छ । सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशमा नयाँ वर्षलाई बिसु पर्वका नामले धुमधाम साथ मनाउने प्रचलन रहेको छ ।

यस प्रदेशमा रहेका कैलालीको त्रिनगर नाका, कञ्चनपुरको गड्डाचौकी नाकामा दिनहुँ हजारौँको संख्यामा नेपाली घर फर्किरहेका छन् । गाउँघरमा समेत चहलपलह बढेको छ । गाउँघरमा लिपपोत गर्ने, मिठामसिना खानाका परिकार बनाउने गरिएको पाइन्छ ।

बिसु पर्व सुदूरपश्चिमेलीले धुमधामसँग मनाउने गरेका छन् । बिसुपर्व आउनुपूर्व नै सुदूर पहाडका घर रातो माटो र कमेरो माटोले रङ्गिन थालेका छन् । नयाँ वर्ष आउनुभन्दा पहिले नै घर लिपपोत गरेमा वर्षभरी नै सुख, शान्ति र समृद्धि कायम हुन्छ भन्ने जनविश्वास रहेको छ ।

मजदुरीका लागि भारत पसेका डोटीका हर्कबहादुर महरा नयाँ बर्ष र बिसु पर्व मनाउन तीन वर्षपछि घर आएको बताए । यतिबेला घर फर्किनु भएकाहरू धेरैजसो असारमा खेतीपातीको काम सकेर फेरि भारततिरै फर्कने गरेका छन् ।

त्यस्तै, कैलालीको त्रिनगर नाकामा घर फर्कदै गरेका अछाम साँफेबगरका किसन बिक पनि परिवारसँग बिसु पर्व मनाउन दुई बर्षपछि आएको बताए । उनले विशु पर्वसँगै हिउँदेबाली पनि भित्र्याउनु पर्ने भएकाले घर आएको बताए ।

बिसु पर्वका अवसरमा सुदूरपश्चिमका डोटी, दार्चुला, अछाम, डडेलधुरा, बझाङ, बाजुरा, बैतडी, कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लामा बसोबास गर्दैआएका पहाडी समुदायमा एकआपसमा सिस्नु लगाएर रमाइलो गर्ने प्रचलन रहेको छ ।

बिनाभिसा आवत–जावत गर्न र सहजै रोजगारी प्राप्त हुने भएकाले पनि यस क्षेत्रका नेपालीको प्रमुख रोजगारीको गन्तव्य छिमेकी राष्ट्र भारत बन्न पुगेको हो । यसरी छिमेकी मुलुक भारत जाने सर्वसाधारण नेपाली कोही छोटो समयका लागि त कोही लामो समयका लागि रोजगारी गर्न भारत जाने गरेका छन् ।

बैतडी। सडक डिभिजन कार्यालय बैतडीले सम्झौता अनुसार काम नगर्ने तथा निर्माण कार्यमा ढिलासुस्ती गर्ने २५ निर्माण व्यवसायीलाई १५ दिनभित्र स्पष्टीकरण पेश गर्न निर्देशन दिएको छ ।

कार्यालयले शुक्रबार सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै तोकिएको समयसीमाभित्र निर्माण कार्य सम्पन्न नगरेको, भौतिक प्रगति अत्यन्त न्यून रहेको तथा पटकपटक लिखित र मौखिक ताकेता गर्दा पनि बेवास्ता गरिएको जनाएको छ ।

उक्त अवस्थालाई गम्भीर रूपमा लिँदै सम्बन्धित व्यवसायीलाई अन्तिम चेतावनी समेत दिइएको छ ।सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३ को दफा ५९ तथा सार्वजनिक खरिद नियमावली, २०६४ को नियम १२८ र ठेक्का सम्झौताका सर्तअनुसार ती ठेक्काहरू किन रद्द नगर्ने भन्ने विषयमा स्पष्ट जवाफ माग गरिएको कार्यालयले जनाएको छ ।

सूचनाअनुसार सम्बन्धित निर्माण व्यवसायीहरूले १५ दिनभित्र कार्यालयमा उपस्थित भई विश्वसनीय स्पष्टीकरण सहित तत्काल निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने ठोस कार्ययोजना पेश गर्नुपर्नेछ ।

तोकिएको समयभित्र सन्तोषजनक स्पष्टीकरण नआएमा ठेक्का सम्झौता रद्द गरिने तथा सार्वजनिक खरिद ऐनअनुसार कालोसूचीमा राख्ने लगायतका कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइने चेतावनी कार्यालयले दिएको छ ।

कैलाली। कैलालीका विभिन्न पालिकामा बसोबास गर्ने मुक्त कमैयामध्ये धेरैको अझै बसोबासको ठेगान छैन । मुक्त भएको २५ वर्ष पुग्न लाग्दा उनीहरूले मुक्त कमैयाको परिचयपत्र त पाएका छन् तर आफ्नो नाममा जग्गाधनी पुर्जा भने पाएका छैनन् ।  कैलालीको घोडाघोडी नगरपालिका–८, आमफाँटा मुक्त कमैया बस्तीका रामलाल चौधरीले परिचयपत्र पाए पनि अहिलेसम्म आफ्नो भाइले जग्गा नपाएको बताए । आफूसँगै बसेका भाइ शिवप्रसाद अहिले रोजगारीका लागि भारतमा रहेको उनले जानकारी दिए ।

उनले राज्यसँग धेरै पटक आफ्ना समस्या राखे पनि मुक्त कमैयाको समस्या सुनुवाइ नभएको गुनासो गरे । उनले भने, “पहिला भाइले रातो परिचयपत्र पाउन छुट्यो । अहिले परिचयपत्र, छ बसोबासको व्यवस्था छैन ।” घोडाघोडी नगरपालिका–४, बाटुलीचौरमा २१ घर मुक्त कमैयाको अस्थायी शिविर छ । परिचयपत्र पाएका तर बसोबासको ठेगान नभएका उनीहरू २०६० सालमा बाटुलीचौरमा अस्थायी रूपमा बस्दै आएका छन् । शिविरका जुगराम चौधरीले सरकारबाट जग्गा पाउन छुटेका आफूहरूको अहिलेसम्म व्यवस्था हुन नसकेको गुनासो गरे । नयाँ सरकारले आफूहरूका लागि केही गर्छ कि भन्ने आस पलाएको उनले बताए ।

मुक्त कमैया बस्तीमा अर्को मुख्य समस्याका रूपमा बेरोजगारी रहेको छ । रामलाल र जुगरामका छोराबुहारी काम गर्न भारत गएका छन् । रामलालले १३ जना रहेको आफ्नो परिवारमा छ जना भारतमा काम गर्न गएको बताए । “यतै रोजगारी पाएको भए भारत जाने थिएनन् । नेपालमै उद्योग, कलकारखाना खुले त हामीले काम पाउने थियौँ, उनले भने । सरकारले दिएको पाँच कट्ठा जमिनमा घरबास बनाएका शिविरका अधिकांश कामको खोजीमा भारत जाने गर्छन् । आमफाँटा शिविरका टीकादेवी चौधरीले गाउँका अधिकांश युवा कामका लागि भारत जाने गरेको बताए । उनले भारतमा जोखिम मोलेर काम गर्दा कतिपयले उतै ज्यान गुमाउने गरेको दुःखेसो गरे ।

आमफाँटा शिविरमा दुई सय परिवार मुक्त कमैया छन् । घोडाघोडी नगरपालिकाका–१२ वटा वडामा मुक्त कमैया शिविर रहेका छन् । कैलालीमा सबैभन्दा बढी मुक्त कमैया शिविर रहेको घोडाघोडी नगरपालिकालाई मानिन्छ । मुक्त कमैयाले जग्गा पाउन छुटेकाका लागि लालपुर्जासहितको बसोबासको व्यवस्था र नेपालमै काम गर्ने वातावरण बनाइदिन आग्रह गरेका छन् ।

धनगढी। कैलालीका निर्माण व्यवसायीले निर्माण उद्योगमा आपत्काल घोषणा गरी अविलम्ब व्यवसायीलाई राहत दिन नेपाल सरकारसँग माग गरेका छन् । मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण इन्धनको मूल्यवृद्धिले निर्माण उद्योग ठप्प हुने अवस्थामा पुगेको भन्दै व्यवसायीले आपत्काल घोषणा गरी राहत दिन माग गरेका हुन् । सरकारले इन्धन खपत घटाउन शनिबार र आइतबार दुई दिन बिदा दिए जस्तै इन्धनको कारण उत्पन्न असहज परिस्थितिमा निर्माण उद्योगमा पनि बिदा लागु गर्न उनीहरूको माग छ । अहिलेको अवस्थाले निर्माण उद्योग ठप्प हुने अवस्था रहेकाले आपत्काल घोषणा गरी व्यवसायीलाई अविलम्ब राहत दिनुपर्ने निर्माण व्यवसायी सङ्घ कैलालीका अध्यक्ष टेकबहादुर मल्लले बताए । सङ्घद्वारा शनिबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले निर्माण उद्योगमा प्रयोग हुने डिजेल, पेट्रोल, मटितेललगायतका इन्धन र बिटमिन सामग्रीमा भइरहेको पटक पटक अप्रत्याशित मूल्यवृद्धिले निर्माण उद्योग सङ्कटमा परेको बताए ।

“हामीलाई थाहा छ, इन्धनको मूल्यवृद्धि हाम्रो मुलुकको मात्रै नभई विश्वव्यापी समस्या हो,” अध्यक्ष मल्लले भने, “तर, राज्य हाम्रो अभिभावक हो । अप्ठ्यारो परेको अवस्थामा हाम्रो आवाज राज्यले नसुने कसले सुनिदिने ?”

निर्माण कार्यको मूल्य समायोजन नेपाल राष्ट्र बैङ्कको मूल्य सूचकाङ्क अनुसार हुने भएकाले बजारमा निर्माण सामग्रीको अत्यधिक मूल्यवृद्धि भए तापनि राष्ट्र बैङ्कको इन्डेक्समा उक्त सामग्रीको मूल्य घटेकोे देखाइने प्रचलनका कारण थप सङ्कट निम्तिएको जनाइएको छ । “निर्माण कार्य तीव्र रूपमा हुने समयमा इन्धनसहित निर्माण सामग्रीको निरन्तर मूल्यवृद्धि एवं बजारमा भएको अभावले निर्माण व्यवसायीलाई ठुलो आर्थिक भार परिरहेको छ,” उनले भने ।

आयोजनामा मूल्यवृद्धि भए अनुरूप हालको कानुनी व्यवस्थाबाट मूल्य समायोजन हुन नसक्ने भएकाले मूल्य समायोजनको मार्ग निर्देशन–२ तत्काल जारी गर्न सङ्घले माग गरेको छ । सबै अवधिका ठेक्काका हकमा मूल्य समायोजनको व्यवस्था गरी मूल्य वृद्धिको समस्याबाट पीडित सबै तह र तप्काका निर्माण व्यवसायीको समस्या तुरुन्त सम्बोधन गर्न सरकारलाई निर्माण व्यवसायीको आग्रह छ । निर्माण क्षेत्र विकास र जनताका लागि आवश्यक पूर्वाधार रहेको उल्लेख गर्दै नेपाल निर्माण व्यवसायी महासङ्घका उपाध्यक्ष प्रकाश सेठीले यसलाई नियालेर नहेरिए विकासका नाममा विनाश हुने बताए ।