काठमाडौँ । वरिष्ठ न्यायाधीश सपना प्रधान मल्ल बिदामा बसेकी छन् ।
मंगलबार प्रधानन्यायाधीशमा डा. मनोजकुमार शर्मा नियुक्त भएर कार्यभार सम्हालेसँगै बुधबारबाट मल्ल २० को दिनको बिदामा बसेकी हुन् ।
कामु प्रधानन्यायाधीशको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएकी मल्ल संबैधानिक परिषदले चौथो नम्बरमा रहेका शर्मालाई सिफारिस गरेपछि असन्तुष्ट रहदै आएकी थिइन् । उनले सार्बजनिक रुपमा पनि सो असन्तुष्टि व्यक्त गरेकी थिइन् ।
एजेन्सी । अमेरिकाकान राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले चीनको राजकीय भ्रमण सम्पन्न गरेलगत्तै रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनपिङलाई भेट्न मंगलबार बेइजिङ पुगेका छन् ।
यस वर्ष विदेशी नेताहरूको बेइजिङ भ्रमणको ताँतीलाई हेर्दा बेइजिङ ती ठूला समस्याहरू समाधान गर्ने गन्तव्य बनेको छ जुन परम्परागत अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूका लागि कठिन भएका छन् भन्ने कुरा स्पष्ट हुन्छ ।
मे १३ देखि १५ सम्म भएको ट्रम्पको भ्रमणले निस्सन्देह चीन–अमेरिका सम्बन्धलाई पुनर्गठन गर्न विगत नौ वर्षमा दुवै राष्ट्रका प्रतिनिधिमण्डल र प्रतिनिधिहरूबीच भएका सबै छलफलहरूले भन्दा बढी काम गरेको छ । त्यसभन्दा पनि बढी यसले सम्बन्धलाई प्रतिद्वन्द्विताबाट वास्तविक साझेदारीमा रूपान्तरण गर्ने सम्भावना प्रस्तुत गरेको छ ।
‘एक शताब्दीमा नदेखिएका ठूला परिवर्तनहरू’ – सीले विश्व इतिहासको वर्तमान अवधिलाई वर्णन गर्न अक्सर प्रयोग गर्ने वाक्यांश हो । यसले आजको विश्वको उथलपुथल र त्यस उथलपुथललाई सम्बोधन गर्न परम्परागत संस्थाहरूको पूर्ण असफलतालाई चित्रण गर्छ ।
युरोपको मध्य भागमा चौथो वर्षमा प्रवेश गरेको युद्ध, गाजामा इजरायली आक्रमणहरू र अमेरिका तथा इजरायलद्वारा इरानमाथि गरिएको बिना उक्साहटको आक्रमणका बारेमा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभा र सुरक्षा परिषदमा बारम्बार बहस र छलफल भएका छन् तर कुनै समाधान निस्किएको छैन ।
केही राष्ट्रहरू प्रमुख समस्याहरूको बहुपक्षीय समाधान खोज्नबाट टाढिँदै व्यापार र लगानीको क्षेत्रमा बढी एकपक्षीयता र संरक्षणवाद देखाइरहेका छन् । केहीले आफ्ना छिमेकीहरूको हितलाई विचार नगरी आफ्नै बाटोमा लाग्ने निर्णय बढ्दो रूपमा गरेका छन् ।
यसको परिणामस्वरूप बढेको राजनीतिक तनावले धेरै राष्ट्रहरू विनाशकारी हतियारहरूको खोजीमा लागेका छन् । त्यसले आणविक हतियारको ओसारपसार सीमित गर्न र तिनको प्रयोग रोक्न गरिएका सन्धिहरूलाई जोखिममा पारेको छ ।
धेरै दृष्टिले दोस्रो विश्वयुद्धपछि स्थापित अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र सिद्धान्तहरूको संरचना गम्भीर रूपमा कमजोर भएको छ । त्यसले ठूला द्वन्द्वहरूका लागि आधार सिर्जना गरेको छ जसमा आणविक शक्तिहरूबीचको सम्भावित द्वन्द्व समेत समावेश छ । यस वर्ष धेरै राष्ट्रहरूले दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यको स्मरण गर्न नसक्नुले नयाँ युद्धहरू रोक्न विगतमा स्थापित सिद्धान्तहरूलाई बढ्दो रूपमा बेवास्ता र परित्याग गरिँदैछ भन्ने संकेत गर्छ ।
यस्तो स्थितिमा चीनले बढ्दो अव्यवस्थित विश्वमा व्यवस्था पुनर्बहाली गर्न मद्दत पुर्याउन लगातार नयाँ पहलहरू प्रस्ताव गरेको छ । सन् २०२१ मा यसले संयुक्त राष्ट्रसंघको दिगो विकास लक्ष्यहरूलाई समर्थन गर्न महासभामा ग्लोबल डेभलपमेन्ट इनिसिएटिभ (विश्वव्यापी विकास पहल) सुरु गर्यो ।
सन् २०२२ को बोआओ फोरम फर एसियाको वार्षिक सम्मेलनमा अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा चीनको दृष्टिकोण व्यक्त गर्दै ग्लोबल सिक्योरिटी इनिसिएटिभ (विश्वव्यापी सुरक्षा पहल) प्रस्तुत गरियो ।
सन् २०२३ मा विश्वको सांस्कृतिक विविधताको रक्षा र सम्मान गर्न चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी र विश्वका राजनीतिक दलहरूबीचको उच्चस्तरीय वार्ताको क्रममा ग्लोबल सिभिलाइजेसन इनिसिएटिभ (विश्वव्यापी सभ्यता पहल) प्रस्ताव गरियो । त्यसपछि सन् २०२५ मा चीनले विश्वमा शान्ति र सद्भाव कायम राख्नका लागि बनेका अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूलाई सुदृढ बनाउन शाङ्हाई सहयोग संगठन प्लस बैठकमा ग्लोबल गभर्नेन्स इनिसिएटिभ (विश्वव्यापी सुशासन पहल) प्रस्तुत गर्यो ।
सन् २०१३ मा चीनले बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) सुरु गर्यो । पश्चिमले विकासमा पूर्ण रूपमा चासो गुमाएको समयमा आएको यस पहलले विश्वव्यापी विकासको मुद्दालाई दृढताका साथ कार्यसूचीमा फिर्ता ल्याएको छ । यसले गरिबी र कष्टबाट बाहिर निस्कने आशा मारिसकेका ग्लोबल साउथ (विकासोन्मुख) राष्ट्रहरूमा ठूलो उत्साह पैदा गरेको छ ।
बीआरआई ग्लोबल साउथका लागि मार्गदर्शक बनेको छ जसले उनीहरूलाई प्रगतिको मार्गमा अगाडि बढ्न आवश्यक पूर्वाधार प्रदान गरेको छ । यस पहलले मात्र उनीहरू र चीनबीच विश्वासको बन्धन सिर्जना गरेको छ ।
सी र ट्रम्पबीचको भेटघाटका क्रममा दुवै नेता रणनीतिक स्थिरताको रचनात्मक चीन–अमेरिका सम्बन्ध निर्माण गर्ने नयाँ दृष्टिकोणमा सहमत भएका छन् । यसमा सहयोगलाई मेरुदण्डको रूपमा लिएको सकारात्मक स्थिरता, उचित सीमाभित्रको प्रतिस्पर्धासहितको स्वस्थ स्थिरता, व्यवस्थापन गर्न सकिने मतभेदहरू सहितको निरन्तर स्थिरता र अपेक्षित शान्तिसहितको दीर्घकालीन स्थिरता समावेश छ ।
यस्तो मार्गदर्शक अवधारणा सम्बन्धको अघिल्लो चरणभन्दा पूर्ण रूपमा फरक छ जुन महाशक्ति प्रतिद्वन्द्विता, रणनीतिक टकराव र डिकपलिङ (सम्बन्ध विच्छेद) द्वारा चिनिएको थियो । यी दुई महाशक्तिहरूबीचको अक्सर समस्याग्रस्त सम्बन्धमा सीले यसलाई प्रतिद्वन्द्विताबाट साझेदारीमा लैजाने आशा व्यक्त गरे ।
यस वर्ष ट्रम्पको ऐतिहासिक भ्रमण सहित १० भन्दा बढी विदेशी नेताहरूले विश्व परिस्थिति र क्षेत्रीय समस्याहरूबारे छलफल गर्न बेइजिङको भ्रमण गरिसकेका छन् । पुटिनको भ्रमणको लगत्तै मे २३ देखि पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफले बेइजिङको तीन दिने भ्रमण गर्ने घोषणा पनि गरिएको छ ।
द्वन्द्व र अव्यवस्था बढ्दो रूपमा सामान्य बन्दै गएको विश्वमा स्थिरता र आशा चीनबाट प्रवाह भइरहेको सन्देश हो ।
अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति श्रृंखलामा आएको अवरोध र विश्वभर ऊर्जाको मूल्यमा भएको वृद्धिका बावजुद चीनले स्थिर अर्थतन्त्र कायम राखेको छ । चीनको १५औं पञ्चवर्षीय योजना (२०२६–२०३०) ले विदेशी लगानीका लागि थप खुलापनको आह्वान गरेको छ र उच्च प्रविधिको क्षेत्रमा चीन केही राष्ट्रहरू जस्तै अग्ला पर्खालहरूभित्र आफूलाई थुन्नुको सट्टा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका लागि खुला छ ।
रुस–युक्रेन सैन्य कारबाही अझै जारी रहेको समयमा पुटिन चीन आइपुगेका छन् । द्वन्द्वका बारेमा आफ्नो चिन्ताका बावजुद चीनले यस अवधिमा रुससँग घनिष्ठ सम्बन्ध कायम राखेको छ र युक्रेनसँग पनि राम्रो सम्बन्ध राखेको छ ।
दुई राष्ट्रपतिहरूबीचको घनिष्ठ सम्बन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय विश्व व्यवस्थाका मुद्दाहरूमा उनीहरूको समग्र सहमतिका कारण यी वर्षहरूमा चीन–रुस सम्बन्ध सुदृढ भएको छ । र दुवै नेताहरूले आफ्ना दुई देशबीचको सम्बन्ध अहिले सम्मकै उच्च स्तरमा पुगेको तथ्यलाई पुष्टि गर्छन् ।
इरानको अनावश्यक द्वन्द्वका बारेमा चीनको अडानलाई हेर्दा अमेरिकी राष्ट्रपतिले इरानमाथि फेरि सैन्य आक्रमणको धम्की दिइरहेका बेला ट्रम्पभन्दा एक हप्ताअघि मे ६ मा इरानी विदेशमन्त्री सैयद अब्बास अराक्चीले बेइजिङको भ्रमण गर्नु कुनै आश्चर्यको कुरा थिएन ।
चीनले यो द्वन्द्व अन्त्य गर्न लगनशीलताका साथ काम गरिरहेको छ । चीन र पाकिस्तानले खाडी क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरता पुनर्बहालीका लागि पाँच बुँदे पहल अगाडि सारेका छन् । ती बुँदाहरूमा राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ताको सम्मान, बल प्रयोग र सत्ता परिवर्तनको अस्वीकार, सर्वसाधारण र ढुवानीको सुरक्षा, राजनीतिक समाधानमा पुग्ने र संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रका सिद्धान्तहरूको पालना समावेश थिए । चीनले अमेरिका र इरानबीचको शान्ति वार्तामा मध्यस्थता गर्ने पाकिस्तानी प्रयासलाई पनि समर्थन गर्दै आएको छ ।
हाम्रा धेरै अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूमा रहेको समग्र गतिरोधका बीच चिनियाँ राष्ट्रपतिद्वारा नेतृत्व गरिएको र उच्च स्तरमा लगिएको यस प्रकारको राष्ट्राध्यक्ष–स्तरीय कूटनीतिले बढ्दो अराजकताको विकल्प प्रदान गर्छ । पुटिनको भ्रमण अराजकताबाट व्यवस्था ल्याउने यस वास्तविक प्रयासको अर्को उदाहरण हुनेछ ।
विभिन्न क्षेत्रका परिणामहरू निर्धारण गर्न चिनियाँ, अमेरिकी र रुसी नेताहरूले खेल्ने महत्त्वपूर्ण भूमिकालाई ध्यानमा राख्दै यस नयाँ सुरुवातले न्यायोचित र दीर्घकालीन विश्वव्यापी सुशासन प्रणाली पुनर्बहाली गर्न प्रेरणा प्रदान गर्न सक्छ ।
कैलाली । नेपाली कांग्रेस सुदूरपश्चिम प्रदेश सभापति वीरबहादुर बलायरले कांग्रेस तत्काल फुट्ने सम्भावना नरहेको बताएका छन् । पार्टीको वृहत् एकता र पुनर्जागरणका लागि प्रदेश समितिले आयोजना गर्न लागेको कार्यक्रमबारे जानकारी दिन प्रेस युनियन कैलालीद्वारा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सभापति बलायरले विशेष महाधिवेशनमार्फत नेतृत्वमा आएका नेताहरूले सबैलाई समेट्नुपर्ने बताए । त्यसो हुँदा पार्टी नफुट्ने उनको दाबी थियो ।
‘अहिले पनि ठूलो ताकत सानेपाभन्दा बाहिर छ । सानेपा र बाहिर रहेको यो शक्ति एकै ठाउँमा जानुपर्छ । त्यसका लागि गगन थापाले समाधानको बाटो दिनुपर्छ,’ उनले भने, ‘तत्काल पार्टी फुट्दैन । अहिलेको नेतृत्वले सबैलाई समेट्न सक्नुपर्छ ।’
१४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित पदाधिकारी तथा अन्य नेताहरूलाई अपमानपूर्ण व्यवहार गर्न नहुने उनले भनाइ थियो । ‘हिजोका पदाधिकारीलाई स्थापित गर्न हामीले भनेका छैनौँ । हिजो नेतृत्व गरेका नेताहरूको मानमर्दन गरिनु हुँदैन,’ उनले भने, ‘१५औँ महाधिवेशनको सुनिश्चितताका लागि हाम्रो एकता आवश्यक छ ।’
कानूनी रुपमा गगन थापा पार्टी सभापति भए पनि भावनात्मक रुपमा सबैको सभापति बन्न नसकिरहेको उनको तर्फ थियो ।
‘नियमित अधिवेशन र विशेष अधिवेशनपछि कांग्रेसको नेतृत्व स्थापना भयो । त्यो नेतृत्वप्रति असहमति हुँदा हुँदै पनि अदालत र निर्वाचनले आधिकारिकता दिएपछि हामीले त्यो निर्णय आत्मसात गरेका छौँ,’ उनले भने, ‘कानूनी रूपमा आत्मसात गरे पनि कांग्रेस अहिले एक ठाउँमा छैन ।’
सभापति बलायरले देउवा समूहले काठमाडौँमा खोलेको सम्पर्क कार्यालयलाई फुटको रूपमा लिन नहुने बताए ।
१० गतेको कार्यक्रमले सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट कांग्रेसको रणनीतिक ‘मुभ’ कस्तो हुने भन्नेबारे निष्कर्ष आउने संकेत उनले गरे ।
‘सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट आगामी दिनमा कांग्रेस कसरी अगाडि लैजाने भन्ने विषयमा छलफल गर्न हामीले कार्यक्रम राख्ने तयारी गरेका छौँ,’ उनले भने, ‘कसरी अगाडि बढ्ने भन्ने विषयमा पनि छलफल हुन्छ ।’
कार्यक्रमलाई गुटको भेलाका रूपमा लिन नहुने उनको तर्क थियो । ‘यो गुटको भेला होइन । कांग्रेस प्रदेशको कार्यक्रम हो । मेरो एउटै चिन्ता कांग्रेसलाई एक बनाउने हो,’ उनले भने, ‘कांग्रेसलाई सक्ने प्रयास भइरहेको छ । कांग्रेस सकिएको दिन नेपालको राष्ट्रियता सकिन्छ ।’
आफूहरू एकताको पक्षमा रहेको तर अहिलेको नेतृत्वबाट एकताको सन्देश नआइरहेको सभापति बलायरले स्पष्ट पारे । कांग्रेसलाई विभाजन गर्ने मनसाय निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवाको पनि नरहेको उनले बताए ।
‘केही व्यक्तिहरूलाई सम्बोधन गरेको भन्दैमा सबैलाई सम्बोधन गरिएको भन्न सकिँदैन । पार्टीका नेताहरू अपमानित भइरहेका छन् । राष्ट्रिय सभा दलका नेतालाई अपमानजनक ढंगले हटाइएको छ । दास र लास बन्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘वर्तमान नेतृत्वले सबैलाई समेट्न सक्नुपर्छ ।’
कांग्रेसले इतिहासमै ठूलो पराजय भोगेको भन्दै अब सबैलाई समेटेर स्थानीय तथा प्रदेश निर्वाचनमा बलियो शक्ति बन्नुपर्ने धारणा सभापति बलायरले राखे ।
एमालेसँग सत्ता सहकार्यमा रहेको कांग्रेस तत्काल नेकपासँगको सहकार्यमा जान सक्ने सम्भावना न्यून रहेको उनले बताए । सत्ता समीकरण फेरबदल हुँदा कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीबीचको समन्वय र समझदारीमा हुने उनले बताए ।
‘अहिलेको सानेपाको सरकार गठबन्धनविरोधी हो,’ उनले भने, ‘देउवा र ओलीको सहमतिपछि मात्रै यी प्रदेश सरकारहरू हेरफेर हुन्छन् ।’
धनगढीः सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले १० महिनासम्म खर्च गरेकोभन्दा दोब्बर बढी बजेट अझै खर्च गर्न बाँकी छ।
चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को दुई महिनामात्रै बाँकी रहेको बेला प्रदेश सरकारले अझै २४ अर्ब ११ करोड ७८ लाख रुपियाँ बजेट खर्च गर्न बाँकी रहेको हो। कुल ३३ अर्ब ४५ करोड ५१ लाख रुपियाँ बजेट रहेकोमा वैशाख मसान्तसम्म (१० महिनामा) प्रदेश सरकारले नौ अर्ब ३३ करोड ७३ लाख रुपियाँ मात्रै बजेट (२७.९१ प्रतिशत) खर्च गर्न सकेको छ।
प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालयले दिएको जानकारी अनुसार १० महिनासम्म सरकारले पुँजीगत बजेट चार अर्ब १७ करोड ७३ लाख रुपियाँ खर्च गरेको छ। पुँजीगततर्फ १९ अर्ब ८३ करोड ८५ लाख रुपियाँ बजेट विनियोजन गरेको सरकारले हालसम्म कुल विनियोजनको २१.०६ प्रतिशत पुँजीगत बजेट खर्च गरेको छ। यसै गरी चालुतर्फ १३ अर्ब ६० करोड ६६ लाख रुपियाँ बजेट छुट्याएको सरकारले हालसम्म पाँच अर्ब १६ करोड (३७.९२ प्रतिशत) रुपियाँ बजेट खर्च गरेको छ।
जेनजी आन्दोलन र निर्वाचनका कारणले समयमा काम हुन नसक्दा खर्च प्रगति कम रहेको आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री प्रकाशबहादुर बमले बताए। उनले हरेक आर्थिक वर्षमा योबेला अहिलेकै हाराहारीमा खर्च भएको देखिने गरेको उल्लेख गर्दै थपे, “भुक्तानी अन्तिम दुई महिनामा लिने गरिन्छ।” राज्यमन्त्री बमले चालु आवको मसान्तसम्म बजेट खर्च प्रगति ६५ देखि ७० प्रतिशतसम्म हुने आकलन गरेको बताए।
प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालयका अनुसार प्रदेश व्यवस्थापिकाले ५७.७ प्रतिशत, प्रदेश लोकसेवा आयोगले ४२.१० प्रतिशत बजेट खर्च गरेको छ। यसै गरी मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयले ३३.४७ प्रतिशत, आर्थिक मामिला मन्त्रालयले ३६.५३ प्रतिशत, उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले २८.८४ प्रतिशत बजेट खर्च गरेको छ। यस्तै आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयले २१.०५ प्रतिशत बजेट खर्च गरेको छ।
विकासे अड्डाका रूपमा परिचित तथा सबैभन्दा बढी बजेट पाएको भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले हालसम्म २४.३८ प्रतिशत, सामाजिक विकास मन्त्रालयले ३५.८६ प्रतिशत बजेट खर्च गरेका छन्। प्रदेश योजना आयोगले २९.५९ प्रतिशत बजेट खर्च गरेको छ। प्रदेश सरकारले अर्थ वित्तीय व्यवस्था र अर्थ विविधमा छुट्याएको बजेट भने हालसम्म खर्च हुन सकेको छैन।
धनगढीः सुदूरपश्चिम प्रदेश प्रहरी कार्यालयको वैशाख महिनाको विवरण अनुसार एक महिनाको अवधिमा १९३ सवारी दुर्घटना भएका छन्।
जसमा १४ जनाको मृत्यु भएको छ भने ३१६ जना घाइते भएका छन्। प्रहरीले दुर्घटनाको कारणमा भने चालकको त्रुटि प्रमुख रहेको जनाएको छ।
१९३ सवारी दुर्घटनामा चालकका कारणले १८२, मापसे सेवनका कारणले ३, सवारी साधनको कारणले १, यात्रुको कारणले २, सडकको अवस्थाका कारणले १ र चौपायाका कारणले ४ दुर्घटना भएका छन्। प्रहरीले सो अवधिमा ३ हजार ४२४ सवारी साधनलाई कारबाही गरेको जनाएको छ। जसबाट २८ लाख ७४ हजार ५ सय राजश्व सङ्कलन गरिएको प्रहरी नायव उपरीक्षक पालले बताए।
सो अवधिमा विपदमा परेर पनि ११ जनाले ज्यान गुमाएका छन्। ९३ वटा विपद्का घटना भएकोमा २२ जना घाइते भएको र ८१ लाख ३२ हजार बराबरको क्षति भएको प्रहरी विवरणमा उल्लेख छ। विपद् अन्र्तगत जङ्गली जनावरको आक्रमण, आगलागी, पानीमा डुबेर, सर्पले डसेर, करेन्ट लागेर र लडेर भएका घटना समावेश छन्।
धनगढीः अछामको साँफेबगर नगरपालिका–२ स्वाँरबाडास्थित पहलमान सिंह स्वाँर मार्गमा बोलेरो जिप दुर्घटना हुँदा चालकसहित पाँच जना घाइते भएका छन्।
बुधवार बिहान करिब ६ः५० बजे धनगढीबाट बाजुरातर्फ जाँदै गरेको से १ ज ५४१ नम्बरको बोलेरो जिप अनियन्त्रित भई सडकबाट करिब ६० मिटर तल खसेको प्रहरीको भनाइ छ।दुर्घटनामा बाजुराको खप्तड छेडेदह गाउँपालिका–३ निवासी चालक टेकेन्द्र रावत घाइते भएका छन्। उनको बाँया खुट्टामा चोट लागेको र अवस्था मध्यम रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
त्यसैगरी बाजुराको बुढीगंगा नगरपालिका–५ की करिब ४१ वर्षीया देबु खातीको छातीमा चोट लागेको छ। सोही स्थानका ५३ वर्षीय नृप खातीको दाहिने हात र बाँया आँखामा चोट लागेको छ।
बुढीगंगा नगरपालिका–९ की ३४ वर्षीया उज्जला सेरेलाको बाँया खुट्टामा चोट लागेको छ भने ८० वर्षीया बैरागी सेरेलाको छाती र नाकमा चोट लागेर उनी बेहोस अवस्थामा रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
घाइते सबैलाई उपचारका लागि इलाका प्रहरी कार्यालय साँफेबगरको गाडीमार्फत बयलपाटा प्रादेशिक अस्पताल पठाइएको छ।
दुर्घटनापछि इलाका प्रहरी कार्यालय साँफेबगरका प्रहरी नायब निरीक्षक देबेन्द्र कुँवरको कमाण्डमा आठ जनाको प्रहरी टोली घटनास्थलमा खटिएको थियो। जिप सडकभन्दा तल खसेकाले यातायात आवागमन भने प्रभावित नभएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय अछामका प्रमुख, डिएसपी ओमप्रकाश खनालले जानकारी दिए।
काठमाडौं- नेपालमा पछिल्ला केही दिनयता अत्यधिक गर्मी बढ्दै गएको छ । तराई-मधेशसहित काठमाडौं उपत्यकामा समेत तापक्रम वृद्धि हुँदा जनजीवन प्रभावित हुन थालेको छ ।
चर्को घाम तथा तातो हावाका कारण स्वास्थ्य समस्या बढ्न सक्ने भन्दै चिकित्सकहरूले विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन् । अत्यधिक गर्मीका कारण शरीरमा पानीको कमी हुनु, घाँटी सुक्नु, चक्कर आउनु, आँखा रातो हुनु तथा पिसाब पहेँलो हुनु जस्ता समस्या देखिन सक्छन् ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार शरीरमा पानी र इलेक्ट्रोलाइट्सको कमी हुँदा ‘डिहाइड्रेसन’ हुने जोखिम बढ्छ । लामो समयसम्म चर्को घाममा बस्दा ‘हिट स्ट्रोक’ समेत हुन सक्ने भएकाले विशेष सावधानी आवश्यक छ । स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार लगातार पसिना बग्दा शरीरबाट पानीसँगै नुनको मात्रा पनि कम हुँदै जान्छ, जसले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्छ ।
चिकित्सकहरूले गर्मीमा प्रशस्त पानी पिउनुका साथै झोलिलो खानेकुरा, फलफूल र इलेक्ट्रोलाइटयुक्त पेय पदार्थ सेवन गर्न सुझाव दिएका छन् । त्यस्तै, धेरै समय एसीमा बस्दा प्यास कम लाग्ने भएकाले शरीरमा पानीको कमी हुन सक्ने जोखिम पनि रहने उनीहरूको भनाइ छ ।
दार्चुलाः सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकार अन्तर्गतको भू—तथा जलाधार व्यवस्थापन कार्यालय दार्चुलाले दार्चुला र बैतडीमा पानीका स्रोत संरक्षण र बर्सेनि हुने भूक्षय नियन्त्रणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको दाबी गरेको छ । सरकारले यस वर्ष पनि पुराना पानीका स्रोत तथा भूक्षय नियन्त्रणका लागि थुप्रै काम गरिरहेको जनाएको छ ।
प्रदेश सरकार उद्योग, पर्यटन वन तथा वातावरण मन्त्रालय अन्तर्गतको सो कार्यालयले दार्चुला र पहाडी जिल्ला बैतडीका विभिन्न ठाउँमा पानीका मूल संरक्षण र भूक्षय नियन्त्रणका लागि विभिन्न काम गरेको जनाएको छ ।
प्रदेश सरकारमार्फत चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा बर्सातका बेला वा विभिन्न कारणले भएको भूक्षय नियन्त्रण गरेर घर, खेतीयोग्य जमिन र पाखो जमिनलाई जोगाउने कार्य गरिएको सो कार्यालयका प्रमुख विनोद शाहले जानकारी दिए। कार्यालयले बैतडी र दार्चुलामा भूक्षय नियन्त्रण, खोला किनारमा तटबन्ध निर्माण र पानीका मुहान संरक्षण तथा रिचार्ज पोखरी निर्माण गर्ने कार्य गरिरहेको जानकारी दिए। उनका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा दार्चुला र बैतडीमा गरेर १५४ वटा योजना कार्यान्वयनमा रहेको छन् । तीमध्ये वैशाख मसान्तसम्ममा ४४ योजना पूरा भएर २९.२७ प्रतिशत वित्तीय प्रगति भएको छ ।
उनले बाँकी योजनाको निर्माण तीव्र गतिमा भइरहेको र असारसम्म सबै योजना सम्पन्न भइसक्ने बताए। प्रदेश सरकारले चालु आवमा भू तथा जलाधार व्यवस्थापन कार्यालय दार्चुलालाई भूक्षय नियन्त्रण, तटबन्ध निर्माण, पानी मुहान संरक्षण र रिचार्ज पोखरी निर्माणका गर्न कुल १५ करोड २७ लाख रुपियाँ उपलब्ध गराएको थियो । उनले पुँजीगत रकममध्ये चार करोड ४७ लाख दुई हजार १० रुपियाँ खर्च भइसकेको पनि बताए।
भूक्षय नियन्त्रणका लागि सरकारले बजेट विनियोजन गरेर आफ्नो खेतीयोग्य जमिन र घर जोगाइदिएकोमा पुर्चौडी नगरपालिका–३, मल्ली चननपानीका स्थानीय नरबहादुर बोहोराले खुसी व्यक्त गरे। भूक्षय भएको ठाउँमा ग्याबिन जालीसहितको ढुङ्गाको पर्खाल लागाइएको छ ।
कार्यालयले हालसम्म खोलाको कटानबाट बस्ती जोगाउन दार्चुला र बैतडीमा गरेर २८ वटा तटबन्ध निर्माणका योजना सञ्चालन गरेको छ भने सिँचाइका तीन, पहिरो तथा भूक्षय नियन्त्रणका नौ योजनाको निर्माण सम्पन्न गरेको छ । खोला किनारमा तटबन्ध निर्माणपछि कटानको समस्या केही हदसम्म कम भएको दुहुँ गाउँपालिका–४, दार्चुलाका स्थानीय सुरेन्द्रबहादुर बमले बताए।
काठमाडौं : प्रतिनिधिसभाको आजको वैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित भएको छ । सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा विषयमा छलफलमा सहभागी हुन अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले सदनमा आउन ढिला गरेपछि सभामुख डोलप्रसाद (डीपी) अर्यालले वैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित गरेका हुन् ।
त्यसअघि नेकपा एमालेका सांसद राजेन्द्रकुमार राईले सदनको छलफलमा अर्थमन्त्री नआएसम्म आफूले नबोल्ने अडान दिएपछि सभामुखले वैठक स्थगित गरेका हुन् । सभामुखले एमाले सांसद राईलाई बोल्नका लागि समय दिएका थिए ।
वीरगन्ज : जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले वीरगन्जबाट सोमबार बेलुकी मेडिकल व्यवसायी दुर्गा प्रसाईंलाई पक्राउ गर्नुको कारणबारे खुलाएको छ ।
मंगलबार वीरगन्जमा हुने कार्यक्रममा सहभागी हुनका लागि आएका बेला सोमबार बेलुकी सिद्धार्थ दियालो होटलबाट प्रसाईंलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो ।
सोमबार बेलुकी प्रसाईंलाई पक्राउ गर्दैगर्दा सञ्चारकर्मीले पक्राउ गर्नुको कारण वा कसुरबारे प्रश्न गर्दा प्रहरीले केहि पनि बताएको थिएन । होटलबाट नियन्त्रणमा लिएर प्रहरीले प्रसाईंलाई सिधै जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा लगेको थियो । प्रसाईंलाई पक्राउ गर्नुको कारणबारे मंगलबार प्रश्न गर्दा जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साका प्रवक्ता तथा प्रहरी नायब उपरीक्षक हरिबहादुर बस्नेतले प्रसाईंले विभिन्न समयमा अभिव्यक्त गरेका आपत्तिजनक अभिव्यक्तिका कारण नियन्त्रणमा लिइएको बताए ।
बस्नेतले भने, ‘विभिन्न व्याक्ति तथा सार्वजनिक संस्थालाई लक्षित गरी मानमर्दन र सार्वजनिक नैतिकता र शिष्टाचार विरुद्धको अभिव्यक्ति दिएका कारण उनलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको हो ।’ प्रसाईंलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साको हिरासतमा राखेर थप अनुसन्धान भइरहेको उनले बताए ।
बस्नेतले भने, ‘हामी अहिले पनि अनुसन्धानकै क्रममा छौं । म्याद थप भइसकेको छैन ।’ राष्ट्र, राष्ट्रियता धर्म संस्कृति र नागरिक बचाउन महाअभियान नेपालका संयोजक समेत रहेका प्रसाईं सोमबार काठमाडौंबाट सिमरा विमानस्थल हुँदै वीरगन्ज पुगेका थिए । वीरगन्जको सिद्धार्थ दियालो होटलमा सोमबार साँझ पुगेका उनले प्रहरीले पक्राउ गर्नुअघि पत्रकार सम्मेलन पनि गरेका थिए ।
काठमाडौंः प्रधानन्यायाधीशमा डा मनोज शर्माको नाम सर्वसम्मत अनुमोदन भएको छ । सोमबार बसेको संसदीय सुनवाइ सिमितको बैठकले उनको नाम अनुमोदन गरेको हो । समितिले मंगलबार नै सुनुवाइ गरेको हो ।
सुनुवाइ सकिएपछि समितिले प्रधानन्यायाधीशमा शर्माको नाम अनुमोदन गर्ने निर्णय गरेको हो ।
कैलाली: सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाह र नेपालका लागि स्विट्जरल्याण्डका राजदूत डेनिएल मेउलीबीच शिष्टाचार भेट भएको छ।
मंगलबार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा भएको भेटमा दुई पक्षबीच आपसी सहकार्य र विकास साझेदारीका विषयमा छलफल भएको हो।
भेटका क्रममा मुख्यमन्त्री शाहले स्वीस सरकारले नेपालमा संघीय शासन प्रणाली सुदृढीकरण, रोजगारी सिर्जना, सीप विकास, सुरक्षित वैदेशिक रोजगार, कृषि विकास, विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा जलवायु परिवर्तन अनुकूलनजस्ता क्षेत्रमा पुर्याउँदै आएको प्राविधिक सहयोगको प्रशंसा गरे।
त्यस्तै, नेपालका लागि स्विट्जरल्याण्डकी राजदूत डेनिएल मेउलीले नेपाल र स्विट्जरल्याण्डबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ७० औं वार्षिकोत्सवका अवसरमा भइरहेका कार्यक्रमबारे जानकारी गराइन्। उनले नेपालको दीगो विकासका लागि स्विट्जरल्याण्डको निरन्तर सहयोग रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।
कैलाली । बजेट निर्माणमा लाग्नुपर्ने बेला सातै प्रदेशमा सरकार हेरफेर गर्ने गरी कांग्रेस-एमाले गठबन्धनले तयारी गरिरहेका छन् । एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले हिजोको सचिवालय बैठकमा पनि यस विषयमा नेताहरूलाई जानकारी गराएका थिए ।
‘हिजोको सचिवालय बैठकमा पनि अध्यक्ष कमरेडले अन्य दलसँग भइरहेको छलफलहरूबारे जानकारी गराउनु भएको थियो । आज कांग्रेससँग यस विषयमा निर्णायक संवाद गर्ने तयारी छ,’ एमाले उच्च स्रोतले भन्यो, ‘कांग्रेससँगको संवादपछि सातै प्रदेशको सरकार हेरफेर हुन सक्छ ।’
एमालेका एक पदाधिकारीका अनुसार अहिले पार्टीभित्र पनि सरकार परिवर्तनको गहन बहस सुरू भइरहेको छ । तर, बजेट तयार गरेर परिवर्तन गर्ने वा त्योभन्दा पहिल्यै गर्ने भन्ने विषयमा ठोस निष्कर्ष आइसकेको छैन । कांग्रेस सभापति गगन थापासँगको संवादपछि यो विषयको पनि टुंगो लाग्ने छ ।
अहिले सात प्रदेशमध्ये कांग्रेसले ४ र एमालेले ३ प्रदेशको नेतृत्व गरिरहेको छ । नयाँ समीकरण बन्ने अवस्थामा पनि चार प्रदेशको नेतृत्व गर्नुपर्ने कांग्रेसको माग छ । नेकपाले पनि सुदूरपश्चिम प्रदेशको नेतृत्वसहित तीनदलीय सरकार बनाउन सकिने जनाइसकेको छ । एमालेले पनि तीनै दलसँग सहकार्यको बाटो खुला गरेको बताएको छ । तर, तीन दलको विषयमा कांग्रेसले भने ठोस निर्णय सुनाइसकेको छैन ।
‘सडक, सरकार र सदनमा सँगै’ भन्दै नेकपाले पनि सरकारमा सहकार्यको प्रस्ताव अघि बढाइसकेको छ । सबैभन्दा ठूलो दल सुदूरपश्चिम प्रदेशमा रहेको भन्दै नेकपाले त्यहाँ मुख्यमन्त्रीको दाबी गरेको छ । कांग्रेसको माग ४ प्रदेशको नेतृत्व हो,’ एमाले उच्च स्रोतले भन्यो, ‘अब अध्यक्ष कमरेडले कांग्रेससँगको छलफलपछि यो विषयमा टुंगो लगाउनु हुन्छ ।’
कांग्रेससँग बसेर टुंगो लागेपछि मात्रै नेपालाई सहभागी गराउने वा नगराउने भन्ने विषय टुंगो लाग्ने अर्का एक पदाधिकारीले बताए ।
‘पहिले कांग्रेससँग बसेर नेकपालाई पनि सँगै लिएर जाने भन्ने विषयमा टुंगो लागेपछि मात्रै नेकपाको सहयात्रा तय हुन्छ,’ ती पदाधिकारीले भने ।
कांग्रेस-एमाले सहकार्य सुरु हुँदा कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा थिए । त्यो बेला सुदूरपश्चिम र कोशी प्रदेश सरकारलाई निरन्तरता दिने र पाँच प्रदेशमा हेरफेर गर्ने सहमति भएको थियो । अहिले पूर्वसमझदारीअनुसार हेरफेरको समय पनि भएको छ ।
तर, कांग्रेस सभापति अहिले गगन थापा छन् । उनी नेतृत्वको कांग्रेसले कोशीमा एमालेले नै गर्ने नेतृत्वमा पूर्णविराम लगाउँदै कांग्रेसले कोशीको दाबी समेत गरेको छ । यता कर्णालीमा पनि कांग्रेसले दाबी गरिरहेको छ । यही सन्दर्भमा कांग्रेस सभापति र एमाले अध्यक्षबीचको छलफलपछि टुंगो लाग्ने बताइएको छ ।
‘हिजो कांग्रेस सभापतिसँग दुई प्रदेशबाहेक अन्यमा हेरफेर गर्ने सहमति भएको थियो । अहिले कांग्रेसको नेतृत्व फेरिएको छ, उहाँहरूको प्राथमिकता पनि फेरिएको छ । त्यसैले अब हेरफेर हुँदा सबै प्रदेशमा हेरफेर हुन्छ होला,’ एमाले स्रोतले भन्यो ।
यसअघि अध्यक्ष ओलीले सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमल बहादुर शाहलाई पनि तीनदलीय सरकारको सम्भावनाबारे बताएका थिए । मुख्यमन्त्री शाहले ओलीको प्रस्तावलाई पार्टी सभापति थापालाई पनि सुनाएका थिए । अन्य नेताहरूबीच छलफल भइरहे पनि दुई दलका नेताहरूले यस विषयमा आज-भोलिमै टुंगो लाग्ने बताएका छन् ।
‘कांग्रेससँग निरन्तरता दिनुपर्ने एमालेको पहिलो प्राथमिकताको विषय हो । तर, कांग्रेससँगको समन्वयमा नेकपालाई पनि सत्ता सहकार्यमा भित्र्याउने कुरा हुन सक्छ । लोकतन्त्रको रक्षाका लागि कांग्रेस, एमाले र नेकपाबीचको बलियो सहकार्यबारे पनि बहस जारी छ,’ एमाले नेताहरूले बताएका छन् ।
अघिल्लो शनिबार कांग्रेस सभापति गगनकुमार थापाले एमालेसँगको सहकार्य तत्काल टुट्ने सम्भावना नरहेको बताएका थिए । स्रोतका अनुसार कांग्रेस सभापतिमा निर्वाचित भएपछि पहिलोपटक सुदूरपश्चिम प्रदेश आउनुभन्दा पहिले थापाले एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई भेटेका थिए ।
उनले धनगढीमा तत्काल कांग्रेस र एमालेको सहकार्य कायम रहने तथा बजेटपछि तीन दलबीचको सहकार्य पनि हुनसक्ने संकेत गरे । सभापति थापाको सन्देश र आगामी कार्ययोजना बोकेर मंगलबार कांग्रेसका उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मा र सहमहामन्त्री उदयशमशेर राणा पुनः एमाले अध्यक्ष ओलीलाई भेट्न गुण्डु पुगे । गुण्डुमा मंगलबार साँझ कांग्रेस–एमाले सहकार्य निरन्तर राख्ने, तर केही प्रदेशमा सरकार हेरफेर गर्नेबारे छलफल भएको थियो । छलफलमा
कांग्रेसका दुई पदाधिकारीले पूर्वसहमतिअनुसार प्रदेश सरकारहरूको आलोपालो गर्ने बेला भएकोबारे जानकारी गराएका थिए ।
काठमाडौं । मंगलबार नेप्से परिसूचक घटेको छ। नेप्से ६.५१ अंकले घटेर २७२४.३९ विन्दुमा पुगेको छ। कारोबार रकम भने अघिल्लो दिनको तुलनामा केही बढेको छ।
सोमबार २ अर्ब ४५ करोड रूपैयाँको कारोबार भएकोमा यसदिन ३ अर्ब ८ करोड रूपैयाँको कारोबार भएको छ।
यसदिन ३४६ वटा धितोपत्रको ७८ लाख १६ हजार ४७८ कित्ता सेयर किनबेच भएको हो।
मंगलबार ११३ कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ भने १४५ वटाको घटेको छ। यस्तै, १२ कम्पनी स्थिर छन्।
यसदिन कर्पोरेट डेभलपमेन्टको मूल्य सर्वाधिक १४.२६ प्रतिशतले बढेको छ।
उक्त कम्पनीको प्रतिकित्ता मूल्य दुई हजार ३०० रूपैयाँ पुगेको छ।
यस्तै, एनआरएमको मूल्य ६.४१ प्रतिशतले बढेर प्रति कित्ता मूल्य ३७३ रूपैयाँ ५० पैसा कायम भएको छ।
सर्वाधिक मूल्य घट्नेमा सिटी होटल रहेको छ।
उक्त कम्पनीको मूल्य ६.८४ प्रतिशतले घटेर प्रति कित्ता मूल्य ३६८ रूपैयाँमा झरेको छ
यसैगरी, थ्री स्टार हाइड्रोपावरको मूल्य ५.८२ प्रतिशतले घटेर प्रति कित्ता मूल्य ५५० रूपैयाँमा सीमित भएको छ।
मंगलबार सिटी होटलको सर्वाधिक कारोबार भएको छ।
उक्त कम्पनीको ३६८ रूपैयाँमा २३ करोड ५३ लाख रूपैयाँको कारोबार भएको छ।
सर्वाधिक सेयर खरिद–बिक्री हुने दोस्रो सूचीमा साहस ऊर्जा रहेको छ। उक्त कम्पनीको ६५३ रूपैयाँमा ९ करोड १६ लाख रूपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ।
आज कारोबारमा आएका १३ वटा समूहगत परिसूचकमध्ये चार समूहको परिसूचक बढेको छ भने बाँकी नौ समूहको परिसूचक घटेको छ।
यसमध्ये व्यापार समूहको परिसूचक सर्वाधिक १.२४ प्रतिशतले घटेको छ।
काठमाडौँ । केही दिनदेखि फ्रान्समा जारी विश्वप्रसिद्ध कान्स फिल्म फेस्टिभलको रेड कार्पेटमा नेपाली अभिनेत्री अदिति बुढाथोकी सहभागी भएकी छन् । उनले सोमबार फेस्टिभलको रेड कार्पेटमा हिँडेका तस्बिरहरू इन्स्टाग्राममा सेयर गरेकी छन् । शिवांगी प्रधानले तयार पारेको गाउनमा सजिएर उनी रेड कार्पेटमा प्रस्तुत भएकी थिइन् । उनी बीएमडब्लु गाडीको भारतीय प्रतिनिधिको रूपमा फेस्टिभलमा सहभागी भएकी हुन् ।
कान्सको रेड कार्पेटमा हिँडेका आकर्षक तस्बिरहरू सेयर गर्दै उनले लेखेकी छन्, ‘पहिलो पटक कान्सको रेड कार्पेटमा हिँड्नु मेरा लागि अविश्वसनीय अनुभूति रह्यो । सुन्दर अनुभवको लागि बीएमडब्लु इन्डियालाई धन्यवाद ।’
यसपटक फेस्टिभलमा थुप्रै नेपाली फिल्मकर्मीहरूले उपस्थिति जनाएका छन् । यही बिहीबार कान्समा वर्ल्ड प्रिमियर हुन लागेको नेपाली फिल्म ‘एलिफेन्ट्स इन द फग’का निर्देशक अविनाश विक्रम शाह सोमबार फेस्टिभलको रेड कार्पेटमा सहभागी भएका थिए ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाको कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल, अभिनेता प्रदीप खड्का, निर्देशक तथा वितरक प्रचण्डमान श्रेष्ठ, ‘एक्लो’ फिल्मका निर्देशक प्रदीप शाही, निर्माता अनुप पौडेल पनि फेस्टिभलमा सहभागी छन् । त्यहाँ चलचित्र विकास बोर्ड र नेपाल पर्यटन बोर्डको सहकार्यमा नेपाली फिल्मको प्रवर्द्धन गर्न ‘स्टल’ समेत राखिएको छ । फेस्टिभलमा २४ मेसम्म आयोजना हुनेछ ।
साउदी अरब को दुई बर्से बसाइ का
तिता मिठा पल हरु
ती पलहरु संघर्षशिल र मुल्यवान
साच्चै अहो! जिन्दगी भेटको थिए ।
अरब को प्रचण्ड गर्मी
शरीर तापिरहेको थियो
ताप को ज्वलन्शिल रापमा
सपना जलिरहेक थिए।
साउदी अरब लाखौ नेपाली
लाखौं नेपाली को कर्म थलो
मेरो नि कर्म थलो बन्दा
प्रदेशी को पिडा
पिडा को दुखाइ
नजिकको आभास पाए।
मेरो बिपना र सपनाको दुरि
सयौं कोष टाढा हुदा
पसिनाका दानाहरु
मोतिका दानाझै टल्किदा
पानी का फोकाझै बिलिन हुदा
मैले मेरो मन लाई सोध्दा
त गन्तब्य को बाटोमा हिडिस कि हिडिनस
सपना पन्छ्याइरहेको मेरो मन
जवाफ बिहिन भयो।
मरुभुमी को बाक्लो बालुवा
रबिको तेजस्वी किरण
वृक्ष बिहिन जमिन
तेहि उजाड तेहि जमिन
भबिस्य खोज्ने
सपनाको सहर बन्दा
थकान मेटने चौतारी खोजे
न चौतारी न छाँया ।
(लेखक : टेक परियार)
धनगढी: सुदूरपश्चिम प्रदेशका पूर्व कृषि मन्त्री रामेश्वर चौधरी १० लाख रुपैयाँ धरौटी बुझाएर रिहा भएका छन्। किसानलाई पावर टिलर उपलब्ध गराउने नाममा लाखौँ रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा जिल्ला अदालत बर्दिया ले उनीसँग १० लाख धरौटी माग गरेको थियो। अदालतले वैशाख ३० गते धरौटी आदेश दिए पनि चौधरीले वैशाख ३१ गते मात्रै धरौटी बुझाएर रिहा भएका हुन्।
चौधरी सुदूरपश्चिम प्रदेशका भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी तथा उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रीसमेत भइसकेका हुन्। उनी नागरिक उन्मुक्ति पार्टी बाट निर्वाचित सांसद हुन्।
प्रकरणअनुसार ‘सुरो नेपाल’ नामक संस्थाले बर्दियाको बारबर्दिया गाउँपालिकामा अनुदानमा किसानलाई पावर टिलर ट्र्याक्टर उपलब्ध गराउने भन्दै रकम संकलन गरेको थियो। किसानहरूले संस्थाकी अध्यक्ष सुशीला खड्का को खातामा ५७ लाख रुपैयाँ जम्मा गरेको र पूर्वमन्त्री चौधरीलाई १७ लाख रुपैयाँ दिएको आरोप लगाएका छन्।
२०८२ भदौ १८ गते जिल्ला प्रहरी कार्यालय बर्दियामा उजुरी दर्ता भएको थियो। आवश्यक अनुसन्धानपछि २०८३ वैशाख १८ गते पूर्वमन्त्री चौधरी, खड्कासहित अन्य दुई जनाविरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर गरिएको थियो। अदालतले २० गते खड्कालाई र ३० गते चौधरीलाई १० लाख रुपैयाँ धरौटी माग गरेकोमा छुनछेक बहसपछि चौधरीले १० लाख धरौटी बुझाएर तारेखमा छोड्ने आदेश भएको जिल्ला अदालत बर्दियाका श्रेस्तेदार कमल घलेले जानकारी दिए।
प्रहरीका अनुसार धरौटी तिर्न नसकेकी खड्का हाल कारागारमै छन् भने पूर्वमन्त्री चौधरीले धरौटी बुझाएर रिहा भएका हुन्। खड्काविरुद्ध कैलाली र कञ्चनपुरमा समेत ठगीसम्बन्धी मुद्दा दर्ता रहेको जनाइएको छ।
स्थानीय किसानहरूले ५७ लाख रुपैयाँ खातामा पठाएको र १७ लाख रुपैयाँ मन्त्रीलाई दिएको आरोप लगाइरहेका छन्। प्रहरीका अनुसार केही रकम फिर्ता भए पनि बाँकी रकम फिर्तामा आनाकानी भएपछि विवाद बढेको हो। यद्यपि, पूर्वमन्त्री चौधरीले भने आफूले कसैसँग पैसा नलिएको दाबी गरेका छन्।
टीकापुर (कैलाली): कैलालीको भजनी नगरपालिका र कञ्चनपुरको लालझाडी गाउँपालिकाले विपद्को अवस्थामा नसर्ने रोगसम्बन्धी अत्यावश्यक प्रतिकार्य कार्यक्रम (पेन डी)लाई आफ्नो नीति तथा कार्यक्रममा समावेश गर्ने भएका छन्।
रक्तचाप, मधुमेह, क्यान्सर, मुटु तथा रक्तनली तथा श्वासप्रश्वास रोग पछिल्लो समय जनस्वास्थ्यको प्रमुख जोखिम देखिएकाले यसलाई नियन्त्रण गर्न ती पालिकाले आफ्ना नीति तथा कार्यक्रममा समावेश गरेर उपचारात्मक तथा सचेतनात्मक थालनी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका हुन्। यी रोग नेपालमा अकालमै हुने मृत्युदर र अपाङ्गताको प्रमुख कारक बन्दै गएका छन्। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार सन् २०१९ मा ७१ प्रतिशत मृत्युको कारकका रूपमा देखिएको नसर्ने रोग सन् २०४० सम्ममा ७९ पुग्ने प्रक्षेपण छ
विपद्को सधैँ उच्च जोखिममा रहेका ती दुई पालिकामा पनि नसर्ने रोग वृद्धिको ‘ग्राफ’ बढ्दो छ। विशेष गरेर ती दुई पालिकामा हरेक वर्ष बाढी र कटानको जोखिम उच्च हुन्छ। नोभो निर्डिस्क फाउन्डेसनको आर्थिक एवं प्राविधिक सहयोगमा हाल ती दुई पालिकामा ‘रिजिलियन्स एनसिडी’ परियोजना कार्यान्वयनमा छ। यसलाई डेनिस, क्यानेडिन रेडक्रस, आरहुस विश्वविद्यालय र नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले सहयोग गरिराखेका छन्।
प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा तहमा नसर्ने रोगको व्यवस्थापन गर्न विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले ‘पेन डी’ कार्यान्वयनमा सहयोग गरिराखेको भए पनि विपद्का अवस्थामा यो प्रभावकारी छैनन्। यस्तो अवस्थामा उपचार रोकिने, सेवन गरिराखेका औषधि रोकिने र विस्थापितसमेत हुनुपर्ने अवस्था छ।
कैलालीको भजनी नगरप्रमुख केवल चौधरी र लालझाडी गाउँपालिकाका अध्यक्ष निर्मल रानाले आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा ‘पेन डी प्याकेज’लाई समावेश गर्ने जानकारी दिए।
‘रिजिलियन्स एनसिडी’ परियोजना समीक्षा एवं कृत्रिम अभ्यास कार्यक्रममा भजनी नगरपालिकाका प्रमुख चौधरीले भने, “आगामी वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा ‘पेन डी प्याकेज’ समावेश हुन्छ। पछिल्लो समय मैले पनि नसर्ने रोगका बारेमा धेरै ज्ञान सिके, नसर्ने रोग रोकथाम विपद्मा मात्र होइन, अन्य समयमा पनि नियमित गर्नुपर्ने समस्या छ। समुदाय, जनप्रतिनिलिाई नसर्ने रोगको जोखिमबारेमा थप जानकारी दिन आवश्यक छ।”
उनका अनुसार नगरवासीलाई बाढीको उच्च जोखिमबाट जोगाउन सयभन्दा बढी उच्च घर बनाउन पालिकाले सहयोग गरेको छ। विस्थापित नागरिक राख्नका लागि १८ उच्च घर बनाइएका छन्। “अब विस्थापित बस्ने सुरक्षित स्थानमा पनि नसर्ने रोगलाई ध्यानमा राखेर सेवा दिनेछौँ”, उनले भने, “ समुदायमा नसर्ने रोगका बिरामीको खोजपड्ताल गर्नेेक्रम जारी छ। पहिचानका लागि यस्ता रोगलाई कार्ड वितरण भैराखेको छ।”
लालझाडी गाउँपालिकाका अध्यक्ष निर्मल रानाले ‘पेन डी प्याकेज’ मार्फत रेडक्रसले नसर्ने रोगका जोखिम तथा बच्ने तौरतरिकाबारेमा सचेतना जगाउने काम गरेको बताए। उनले भने “परीक्षणका रुपमा ‘रिजिलियन्स एनसिडी’ परियोजना भए पनि यसलाई पालिकाले अपनत्व लिनेछ। हामीले यो कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनेछौँ। हामीले मात्र होइन देशैभरिका पालिकाले लागू गर्न सके राम्रो हुनेछ।”
स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयको सहयोगमा तयार पारिएको ’पेन डी प्याकेज’लाई यी पालिकामा दुई वर्ष परीक्षण अभ्यास गरिएको छ। प्याकेजअन्तर्गत स्थानीय तहमा विभिन्न सचेतनामूलक कार्य भएका जनाइएको छ।
यस्ता थिए अभ्यास
‘पेन डी प्याकेज’को अभ्यास गरिरहेका विशेषगरी बाढीजन्य विपद्को जोखिममा रहेका यी दुई पालिकामा वास्तविक विपद्को समयमा प्रयोग गर्न सहज होस् भनी दुई दिन कृत्रिम घटना अभ्याससमेत गरिएको छ।
आठवटा परिदृश्यमा गरिएको अभ्यासमा पालिकाको भूमिका, स्थानीय आपतकालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र, विषयगत शाखा, विपद्का समयमा बढी सक्रिय रहने बडघर, भल्मन्सा, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका, स्वास्थ्यकर्मी, रेडक्रसलगायतका सङ्घसंस्था, स्थानीय समुदायमा रहेका विपद् व्यवस्थापन समिति, सञ्चारकर्मी वा सूचना संयन्त्रका नागरिक परिचालन गरिएको रेडक्रस सोसाइटीका ‘रिजिलियन्स एनसिडी’ परियोजनाकार्यक्रम संयोजक प्रमोद अधिकारीले जानकारी दिए।
कैलाली, कञ्चनपुरमा बग्ने मोहना, कान्द्रा, दोदा, पथरैयालगायतका नदीले हरेक वर्ष मनसुन सक्रिय रहेका समयमा जलमग्न हुने, डुबानको समस्या हुँदा नागरिक विस्थापित हुने गर्दछन्। उनले भने, “विपद्का अवस्थामा नसर्ने रोग लागेका व्यक्तिहरूमा नछुटाई स्वास्थ्य क्षेत्र र विपद् प्रतिकार्य प्रणालीबीचको अन्तरलाई कम गर्नु ‘रिजिलियन्स एनसिडी’ परियोजनाको मुख्य ध्येय रहेको छ। विपद्मा नसर्ने रोगका बिरामीलाई प्राथमिकता दिन सकेमा आकस्मिक जटिलता र मृत्यु जोखिम कम हुन्छ, बिरामीको मानसिक तनाव कम हुन्छ। मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटुरोगजस्ता रोग बिग्रनबाट मानिसलाई जोगाउन सकिन्छ। नीतिगत रूपमा काम गरेमा नियमित औषधि पाउन र उपचार निरन्तरतामा समेत सहयोग हुन्छ।”
जल तथा मौसम विज्ञान विभाग मौसम पूर्वानुमान शाखाले प्रक्षेपण गर्ने मनसुनसम्बन्धी सूचनाअनुसार रेडक्रस र स्थानीय पालिकाहरूले पूर्व कार्ययोजनालाई अद्यावधिक गर्ने गरेका छन्।
कृत्रिम घटना अभ्यासमा बाढीजन्य विपद्का समयमा आधारभूत स्वास्थ्य सेवा तथा नसर्ने रोग लागेका बिरामीलाई दिइने सेवा निरन्तर गरिएको थियो।
यस क्रममा मुटु तथा रक्तचाप, मधुमेह, क्यान्सर, श्वासप्रश्सावका दीर्घरोगका बिरामीको सूचीसमेत अद्यावधिक गरिएको भजनी नगरपालिकाका विपद् व्यवस्थापन शाखा प्रमुख विष्णुराज न्यौपानेले जानकारी दिए।
“अभ्यासका क्रममा पालिकामा रहेका दीर्घरोगीको तथ्याङ्क तयार गरी उनीहरूलाई आवश्यक औषधि भण्डारण, बाढीमा स्वास्थ्यचौकी डुब्दा पनि सेवा निरन्तर कसरी गर्ने भनी अभ्यास गरियो”, उनले भने, “यसले राम्रो सिकाइ भएको छ। हामीले विपद्का समयमा नागरिक सुरक्षाका लागि स्थानीय भाषामा सूचना प्रवाह गर्ने, उद्धारमा खटिने जनशक्ति पालिकामा सूचीकृत गर्ने गरेका छौँ। बर्खा लाग्न थालेकाले हामी पूर्वतयारीमा जुटिसकेका छौँ। यो घटना अभ्यासले विपद्मा राहत दिँदा नसर्ने रोगका बिरामीको स्वास्थ्यलाई ख्याल गरेर खानेकुरा दिने, सेल्टरमा त्यही खालको बसोबास तथा उपचारको व्यवस्थाको प्रयास गर्नुपर्छ भनी सिक्यौँ, यो उपलब्धिमूलक रह्यो।”
रेडक्रसले ‘कन्ट्रोल टिम’ बनाएर दुई पालिकाका छ समूहमा विभाजन गरी क्रियात्मक कृत्रिम घटना अभ्यास गरेको हो। भिडियो कलमार्फत अभ्यास गरिएको थियो। यसको अनुगमन परियोजनाका सहयोगी विभिन्न टोली राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण, राष्ट्रिय स्वास्थ्य आपतकालीकन कार्यसञ्चालन केन्द्र, डेनिस रेडक्रस, इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा, जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले गरेका विपद् प्रतिकार्य परियोजना कैलालीका कार्यक्रम संयोजक मुकेशचन्द्र गौतमले जानकारी दिए।
अभ्यासका क्रममा प्रविधिको प्रयोग अधिकतम गरिएको थियो। सूचना संयन्त्रमा आबद्ध भएकाहरूको मोबाइलमा म्यासेज सन्देश, माइकिङ, साइरनमार्फत सूचना, रेडियो सन्देश, बडघर, भल्मन्सामार्फत सूचना प्रवाह, फेसबुकमार्फत सूचना प्रवाह गरिएको थियो।
लालझाडी गाउँपालिकाका विपद् शाखा प्रमुख हेमराज उपाध्यायले विशषेगरी नसर्ने रोगका बिरामीलाई नियमति औषधि सुरक्षित राख्न र स्थानान्तरणका लागि योजना बनाई सुरक्षितस्थलमा स्थानान्तरण गर्ने कार्यमा तयारी गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस भएकोे बताए। उनले भने, “पेन डि महत्त्वपूर्ण रहेछ, नसर्ने रोग रोकथामसँगै मानसिक स्वास्थ्य सेवालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। समस्या भने धेरै छन्। हामीले सर्ने रोग नियन्त्रणमा समेत काम गर्न सकेको अवस्था छैन। नसर्ने रोग रोकथाममा तीनै तहका सरकार मिलेर काम गर्नुपर्छ।”
लालझाडी गाउँपालिका, शङ्करपुर स्वास्थ्यचौकीका सिनियर अहेव यज्ञबहादुर धामी बाढीका समयमा स्वास्थ्यकर्मी आफैँ विपद्मा पर्ने भएकाले पूर्वतयारी आवश्यक रहेको बताए। “विपद्को आकलन गरी स्वास्थ्य संस्थालाई तयारी अवस्थामा राख्नुपर्छ। स्वास्थ्यमा पूर्वाधार र जनशक्ति अभाव छ”, उनले भने, “स्वास्थ्यमा सरकारको लगानी बढ्नुपर्छ। विकास भनेको मानिसको जीवन बचाउनु हो भन्ने बुझाइ विकास हुनुपर्छ।”
स्वास्थ्य मन्त्रालय हाल ‘पेनडी प्याकेज’ प्रमाणीकरणका लागि प्रक्रियामा रहेको छ। विपद्को समयमा नसर्ने रोग हेरचाह अवरुद्ध हुने भएकाले विपद्का समयमा नसर्ने रोगका बिरामीलाई सहज सेवा पाउनेगरी आवश्यक तयारी, पूर्वकार्य, प्रतिकार्यका कार्य गर्न पालिका तहमै रणनीति, समानतामा आधारित विभिन्न अभ्यास र स्वास्थ्य सेवाको सुनिश्चितता आवश्यक छ।
डेनिस रेडक्रसका प्रतिनिधि निरु प्रधानले नसर्ने रोगका क्षेत्रमा काम गर्दा पेन डी प्याकेजबारे पहिला जानकारी दिन आवश्यक रहेको बताए। उनले भने, “यो परियोजनाको अबधि समाप्त भए पनि नसर्ने रोगलाई प्राथमिकता दिएर अन्य परियोजनामा पनि काम गर्ने योजना छ।”
नेपाल रेडक्रस सोसाइटी, स्वास्थ्य विभागका स्वास्थ्य कार्यक्रम संयोजक अनिल महर्जनले स्वास्थ्यचौकीको विपद् योजना तयार गर्नुपर्ने सुझाव दिए। “पालिकाले बनाएको विपद् योजना, मनसुन योजना स्वास्थ्यकर्मी अधिकांशलाई जानकारी छैन, अधिकांशलाई पेन डी प्याकेजबारे जानकारी आवश्यक छ”, उनले भने, “विपद् शाखा र स्वास्थ्यकर्मीबीच समन्वय गर्नुपर्यो । पेन डी प्याकेज स्वास्थ्य संस्थामा पनि राख्नुपर्यो। सरकारले पेनडी प्याकेजलाई स्वास्थ्य पद्दतिमा लगेर नियमित सेवामा समावेश गर्नुपर्छ।”
आरुहुस विश्वविद्यालयका राजन श्रेष्ठले समुदायमा विपद् र स्वास्थ्यका धेरै समस्या भएकाले विपद् पूर्वतयारी र प्रतिकार्यमा स्थानीयको सहभागिता बढाउनुपर्ने सुझाव दिए। अवलोकनकर्ता सुदीप आलेमगरले विपद्मा नसर्ने रोगमैत्री खानेकुरा, औषधि आदिबारे विशेष ध्यान दिन आग्रह गरे। “विपद्का समयमा सञ्चार र विद्युत्को विकल्प पनि तयारी हुनुपर्छ”, उनले भने, “स्थानीय स्रोतसाधन सहयोगमा विपद् व्यवस्थापनको प्रयास गरिनुपर्छ।”
इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा, सामुदायिक स्वास्थ्य डा सबिन पराजुलीले विपद्का समयमा सामान्य मानिसलाई पनि तनाव र दैनिकीमा परिवर्तनले गर्दा नसर्ने रोगको जोखिम बढ्ने भएकाले जनचेतनामा प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए। “तीस वर्षमाथिका सबैले उच्च रक्तचाप नियमित जाँच गर्नुपर्छ। स्थानीय आपतकालीन केन्द्रले अझ बढी समन्वय बढाउनुपर्छ”, उनले भने, “हरेक प्रदेशमा रहेका प्रादेशिक स्वास्थ्य कार्यालयसँग समन्वय गरी चिकित्सक तथा औषधि सहयोगका लागि समन्वय बढाउनुहोला। विपद्का बेला थोरै समयमा धेरै सहयोग लिन सक्नुपर्छ।”
धनगढी : दिल्लीबाट धनगढी (नेपाल) तर्फ आउँदै गरेको नेपाली नम्बरको मौलाकालिका यातायात प्रालिको बसबाट भारतीय सीमा शुल्क विभागले ठूलो परिमाणमा तस्करीका सामान बरामद गरेको छ।
बसबाट लुकाइछिपाइ ल्याइएका हार्डवेयरका सामग्री तथा मोटर पार्ट्स फेला परेपछि विभागले बससहित कुल १० लाख ८७ हजार रुपैयाँ बराबरको सामान नियन्त्रणमा लिएको हो। भारतीय भन्सार विभागले दिल्ली-काठमाडौँ रुटमा चल्ने सुप्रप ०१ ००१ ख ३०६४ नम्बरको बसबाट तस्करीको सामान बरामद भएको जनाएको छ।
गौरीफन्टा सीमा शुल्क कार्यालयका अनुसार शुक्रबार बिहान बसलाई शंकाका आधारमा रोकी जाँच गरिएको थियो। जाँचका क्रममा बसको तल्लो भागमा रहेको गोप्य क्याबिन भेटिएको थियो, जहाँ भन्सार शुल्क नतिरी भित्र्याइएका हार्डवेयर सामग्री र मोटर पार्ट्स लुकाइराखिएको अवस्थामा फेला परेको हो।
बरामद गरिएको सामानको मूल्य करिब ६ लाख रुपैयाँ आँकलन गरिएको छ। घटनासम्बन्धी थप अनुसन्धान भइरहेको भारतीय सीमा शुल्क कार्यालयले जनाएको छ।
धनगढी /चुरे गाउँपालिकामा यस वर्षको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई) को नतिजामा अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही सुधार देखिएको छ। गाउँपालिकाभरबाट परीक्षामा सहभागी भएका २१६ जना विद्यार्थीमध्ये ६७ जना उत्तीर्ण भएका छन्। यो कुल सहभागीको करिब ३१ प्रतिशत हुन आउछ ।
गत वर्ष चुरे गाउँपालिकाबाट एसइईमा सहभागी विद्यार्थीमध्ये १८ प्रतिशत मात्रै उत्तीर्ण भएका थिए। यस वर्ष उत्तीर्ण प्रतिशत बढेर ३१ पुगेपछि शैक्षिक नतिजामा केही सकारात्मक सुधार देखिएको हो ।
त्यस्तै शिव माध्यमिक विद्यालय बाट २४ जना सहभागी भएकामध्ये ११ जना उत्तीर्ण भएका छन् भने मेलकोटेश्वर माध्यमिक विद्यालय बाट २९ जना सहभागीमध्ये १० जना उत्तीर्ण भएका छन्।
भानु माध्यमिक विद्यालयबाट २८ जना सहभागीमध्ये नौ जना, मोहन्याल माध्यमिक विद्यालय बाट १५ जनामध्ये सात जना तथा जनता माध्यमिक विद्यालयबाट १२ जनामध्ये चार जना उत्तीर्ण भएका छन्। यसैगरी शुक्र माध्यमिक विद्यालयबाट ३८ जना सहभागी भएकामध्ये १० जना उत्तीर्ण भएका छन् भने भैरव माध्यमिक विद्यालय बाट २५ जना सहभागीमध्ये चार जना मात्रै उत्तीर्ण भएका छन्।
भगवती माध्यमिक विद्यालयबाट ११ जना सहभागी भएकामध्ये दुई जना उत्तीर्ण भएका छन्। यता जनता माध्यमिक विद्यालय र सिद्धबाबा माध्यमिक विद्यालयका कुनै पनि विद्यार्थी यस वर्षको एसइई परीक्षामा उत्तीर्ण भएका छैनन् ।
समग्रमा अघिल्लो वर्षको तुलनामा नतिजामा सुधार देखिए पनि अझै धेरै विद्यालयको नतिजा कमजोर रहेको देखिएको छ। दुई विद्यालयको नतिजा शून्य हुनु तथा अधिकांश विद्यालयमा आधाभन्दा कम विद्यार्थी मात्रै उत्तीर्ण हुनुले चुरे क्षेत्रको शैक्षिक अवस्था अझै रहेको देखाउछ ।
कैलाली : राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) कैलालीको गोदावरी नगर समितिले सामूहिक रूपमा राजीनामा दिएको छ। समितिको आज बसेको बैठकले संयुक्त राजीनामा गर्ने निर्णय गरेको हो।
नगर सभापति दिपक ओझाका अनुसार समितिले कुनै दबाब, प्रभाव वा आन्तरिक विवादका कारण नभई नयाँ नेतृत्वलाई काम गर्ने सहज वातावरण बनाउन मार्ग प्रशस्त गर्ने उद्देश्यले राजीनामा दिएको जनाएको छ।
रास्वपाको स्थानीय तहमा भएको यो निर्णयलाई पार्टीभित्रको आन्तरिक पुनर्संरचना र नयाँ रणनीतिक तयारीका रूपमा समेत हेरिएको छ।
काठमाडाैं । समस्याग्रस्त सहकारीका पीडितले आफ्नो बचत फिर्ता पाउन थालेका छन् । सोमबारदेखि सरकारले समस्याग्रस्त २२ सहकारीका बचतकर्ताको रकम फिर्ता दिन सुरु गरेको हो ।
समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिका अनुसार पहिलो चरणमा १० हजार रुपैयाँभन्दा मुनिका बचतकर्ताको रकम फिर्ता सुरु भएको छ । २३ सहकारीमा यस्ता बचतकर्ताको संख्या ६ हजारहाराहारी छ ।
सुरुको चरणमा तीन सहकारीका ३७८ बचतकर्ताको १३ लाख ९९ हजार रुपैयाँ फिर्ता गरिएको समितिका सदस्य सचिव रविन ढकालले बताए । उनका अनुसार रकम फिर्ता निरन्तर चल्नेछ । ‘पहिलो चरणमा १० हजारभन्दा मुनिका बचतकर्ताको रकम फिर्ता हुन्छ, त्यो सकिएपछि अन्यको थाल्छौँ,’ उनले भने ।
समितिका अनुसार पहिलो दिन कान्तिपुर सहकारीका २१५, शिव शिखर बहुउद्देश्यीय सहकारीका १५६ र पशुपति सहकारीका सात बचतकर्ताको रकम फिर्ता गरिएको छ । बाँकी एक हजार बचतकर्ताको सूची तयार भएको र उनीहरूको नामावली रकम फर्स्योटका लागि अघि बढिसकेको समितिको भनाइ छ ।
भूमि व्यवस्था, सहकारी, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री प्रतिभा रावलले रकम फिर्ता स्थापित चक्रीय कोषको कार्यविधिअनुसार पीडितले रकम फिर्ता पाउन थालेको बताइन् । ‘समस्याग्रस्त सहकारीका पीडितलाई उनीहरूको बचत फिर्ता थालिएको छ । पहिलो चरणमा १० हजारमुनि बचत गरेकाले रकम पाएपछि क्रमशः अन्यले पाउनेछन्,’ उनले भनिन् ।
सरकारले चक्रीय कोष स्थापना तथा सञ्चालनसम्बन्धी कार्यविधि, २०८३ जारी गरेसँगै समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिले पीडितलाई रकम फिर्ता दिन थालेको हो । कोषमा सरकारले पहिलो चरणमा २५ करोड रुपैयाँ निकासा गरेको छ । समितिले अन्य रकम भने ऋणीबाट ऋण असुल्दै पीडितलाई फिर्ता दिनेछ ।
समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिको तथ्यांकअनुसार संघअन्तर्गत मुलुकभर २३ सहकारी समस्याग्रस्त घोषणा भएका छन् । त्यसमा आइडल यमुना हाम्रो बहुउद्देश्यीयबाहेक २२ सहकारीमा ५८ हजार २८८ बचतकर्ता पीडित छन् । उनीहरूको ३५ अर्ब ४५ करोड ३१ लाख ६० हजार ९०६ रुपैयाँ फिर्ता गर्न बाँकी छ ।
काठमाडौँ — सम्पत्ति शुद्धीकरणविरुद्ध निगरानी गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय संस्था फाइनान्सियल एक्सन टास्क फोर्स (एफएटीएफ) को एसिया प्यासिफिक समूह (एपीजी) ले नेपालले पर्याप्त प्रगति नदेखाए कालोसूचीमा पर्ने गम्भीर चेतावनी दिएको छ । ‘ग्रे लिस्ट’ बाट बाहिर निस्कन आवश्यक सुधारमा नेपालको प्रगति निराशाजनक रहेको भन्दै एपीजीले यस्तो चेतावनी दिएको हो ।
यो चेतावनी सामान्य कूटनीतिक सन्देश होइन । एपीजीले यस भ्रमणलाई आगामी सेप्टेम्बर २०२६ मा हुने निर्णायक एपी–जेजी समीक्षाअघिको अन्तिम उच्चस्तरीय हस्तक्षेपका रूपमा स्पष्ट उल्लेख गरेको छ । अर्थात् नेपालसँग अब चार महिनाभन्दा कम समय बाँकी छ ।
एपीजीको ४–६ जेठको ‘सपोर्ट बैठक’ काठमाडौंमा जारी छ । आइतबार काठमाडौं आइपुगेको एपीजीको उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डलले सोमबार प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयमा सम्पत्ति शुद्धीकरणसँग सम्बद्ध सरकारी निकायका अधिकारीसँग छलफल गरेको थियो ।
त्यही गम्भीरतालाई प्रतिविम्बित गर्दै एपीजीले यस पटक आफ्ना उपकार्यकारी सचिव डेभिड स्यान्नन नेतृत्वमा उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डल पठाएको हो । सन् २००२ देखि एपीजी सचिवालयमा कार्यरत स्यान्नन हाल आफ्नो २४औं पारस्परिक मूल्यांकनको नेतृत्व गरिरहेका छन् । र, विश्वका सबैभन्दा अनुभवी एफएटीएफ मूल्यांकनकर्तामध्ये एक मानिन्छन् । एक वरिष्ठ अधिकारीको प्रत्यक्ष उपस्थिति नै नेपालको अवस्थाको गम्भीरताको संकेत हो ।
धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले आयोजना छनोटका लागि मापदण्ड बनाएको छ । ‘सुदूरपश्चिम प्रदेश आयोजना छनोटसम्बन्धी मापदण्ड २०८३’ तयार गर्दै प्रदेश राजपत्रमा प्रकाशन गरिएको हो ।
आगामी वर्षको बजेटको तयारीमा रहेको प्रदेश सरकारले नीति तथा योजना आयोगलाई मापदण्ड बनाउने जिम्मेवारी दिएको थियो । आयोगले तयार गरेको उक्त मापदण्ड आर्थिक मामिला मन्त्रालयमार्फत मन्त्रिपरिषद् बैठकमा पेस गरिएको थियो । मन्त्रिपरिषद् बैठकले पारित गरेर उक्त मापदण्ड कार्यान्वयनमा ल्याइएको योजना आयोगका सदस्य नृपबहादुर सुनारले जानकारी दिए ।
‘जनचाहना र आवश्यकताबमोजिम प्रदेश सरकारले सञ्चालन गर्ने विकास तथा अन्य आयोजनाहरूलाई वर्गीकरण र प्राथमिकीकरण गरी स्रोत सुनिश्चिततासहित कार्यान्वयनयोग्य बनाउन मापदण्ड तयार गरेका छौँ,’ उनले भने, ‘यसले समावेशी र समानुपातिक रूपमा बजेट बाँडफाँट गरी सन्तुलित विकासका आयोजना छनोट गर्न सहज हुन्छ ।’
योजना आयोगका सदस्य सुनारका अनुसार मापदण्डमा आयोजनाको न्यूनतम लागत सीमा पनि तोकिएको छ, जसअनुसार प्रदेश सरकारले कार्यान्वयन गर्ने आयोजना कम्तीमा पनि २५ लाखको हुनुपर्नेछ । प्रदेश लोकमार्गका लागि ३ करोड तथा प्रदेश सहायक सडक, तराईका सिँचाइ र २० मेगावाटसम्मका ऊर्जा पूर्वाधार आयोजना कार्यान्वयनका लागि १ करोड न्यूनतम लागत हुनुपर्ने आयोजना छनोटसम्बन्धी मापदण्डमा भनिएको छ ।
यस्तै, खेलकुद, स्वास्थ्य, पर्यटन, कृषि र धार्मिक पूर्वाधारतर्फ ५० लाख, शिक्षातर्फ ३२ लाख, खानेपानीतर्फ ३० लाख न्यूनतम लागत भएका आयोजना मात्रै छनोट गर्न मिल्ने मापदण्ड बनाइएको सदस्य सुनारले बताए । भूमिगत सिँचाइ र पहाडी जिल्लाको सिँचाइ आयोजनाका लागि भने २५ लाख मापदण्ड तोकिएको छ ।
यस्तै, १ करोडभन्दा बढी लागतका आयोजना छनोट गर्दा अनिवार्य रूपमा प्रदेश आयोजना बैंकमा प्रविष्ट भएको हुनुपर्ने पनि मापदण्ड बनाइएको छ । दिगो र रोजगारमूलक आर्थिक वृद्धिमा योगदान पुर्याउने तथा दिगो विकास लक्ष्य प्राप्तिमा योगदान पुर्याउन सक्ने आयोजना मात्रै छनोट गर्न मिल्ने मापदण्डमा उल्लेख छ ।
काठमाडौं, ४ जेठ / नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवाको समूहले सुदूरपश्चिम प्रदेशस्तरीय भेला तय गरेको छ । उक्त समूहले देउवाको गृहजिल्ला सुदूरपश्चिममा १० जेठमा प्रदेशस्तरीय भेला गर्ने भएको हो ।
भेला सुदूरपश्चिमको अस्थायी राजधानी धनगढीको सौराई स्क्वायरमा आयोजना गरिने देउवा समूहले तयार गरेको प्रचार सामग्रीमा उल्लेख छ ।
धनगढी: दार्चुलाको ब्याँस गाउँपालिका–४ सुन्सेरास्थित सम्पाल माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक बलदेव सिंह धामीले आत्महत्या अघि सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा लामो भावुक स्टाटस लेख्दै विभिन्न व्यक्ति र समूहविरुद्ध गम्भीर आरोप लगाएका छन्।
धामीले आफूलाई योजनाबद्ध रूपमा चरित्रहत्या, मानसिक तनाव र सामाजिक अपमानमा पारिएको दाबी गर्दै त्यसकै कारण आत्महत्या गर्न बाध्य भएको उल्लेख गरेका छन् । उनले आफ्ना परिवार, विद्यार्थी, अभिभावक तथा शुभेच्छुकलाई सम्बोधन गर्दै लेखेको स्टाटसमा विद्यालयलाई नमुना बनाउने अभियानमा लाग्दा “दुष्मनहरूको षड्यन्त्र” को सिकार भएको दाबी गरेका छन् ।
स्टाटसमा उनले विद्यालयमा आफूले गरेको कामहरूको लामो विवरण सार्वजनिक गरेका छन् । १८ कोठे पक्की भवन निर्माण, पुस्तकालय, आईसीटी प्रयोगशाला, स्मार्ट बोर्ड, विज्ञान प्रयोगशाला, हरित विद्यालय निर्माणदेखि विद्यार्थीलाई निःशुल्क पोशाक वितरणसम्मका काम आफ्नो नेतृत्वमा सम्पन्न भएको उनको दाबी छ ।
धामीले केही शिक्षक, स्थानीय राजनीतिक व्यक्तित्व र निर्माण व्यवसायीमाथि आफूलाई झुटो बलात्कार आरोपमा फसाउने षड्यन्त्र गरेको आरोप लगाएका छन् । उनले केही व्यक्तिको नाम र फोन नम्बरसमेत सार्वजनिक गर्दै उनीहरूविरुद्ध कानुनी कारबाहीको माग गरेका छन् ।
उनले लेखेका छन्, “मेरो शैक्षिक इतिहास समाप्त पार्ने र स्वाभिमानमाथि गम्भीर चोट पुर्याउने काम भयो । मानसिक तनाव र डिप्रेसनका कारण आत्महत्या गर्न बाध्य भएँ ।” आफ्ना दुई छोरा र श्रीमतीलाई सम्बोधन गर्दै धामीले भावुक सन्देश पनि छोडेका छन् । उनले आफ्ना छोराहरूलाई “मुटु दरो बनाउन” आग्रह गर्दै श्रीमतीलाई छोराहरूको विशेष ख्याल गर्न अनुरोध गरेका छन् ।
त्यस्तै उनले आफ्नो मृत्युपछि डीएनए परीक्षण गर्नसमेत माग गरेका छन् । आफूविरुद्ध लगाइएको आरोप झुटो सावित गर्न डीएनए परीक्षणको रिपोर्ट सार्वजनिक गर्न परिवारलाई आग्रह गरेका छन् ।
धामीले प्रधानमन्त्री, राजनीतिक दलका नेताहरू तथा सरकारलाई समेत सम्बोधन गर्दै “ठालुहरूको दबदबामा समाज परिवर्तन हुन नसक्ने” टिप्पणी गरेका छन् ।
घटनाबारे प्रहरीले अनुसन्धान सुरु गरेको जनाएको छ । धामीको मृत्युको वास्तविक कारण र उनले लगाएका आरोपबारे अनुसन्धान हुने दार्चुला प्रहरी प्रमुख डिएसपी गौरव महतले बताए। प्रधानाध्यापक धामी सोमबार बिहान विद्यालयको निवासमा मृत फेला परेका हुन्। घटनाको अनुसन्धान गर्न प्रहरी निरीक्षकको कमान्डमा प्रहरी टोली परिचालन भएको डिएसपी महतले बताए ।
कञ्चनपुरः कञ्चनपुरका स्थानीय तह विपद् पूर्वतयारीमा जुटेका छन् । मनसुनजन्य विपत्को उच्च जोखिममा रहेका क्षेत्रमा पूर्वसावधानी अपनाउनका लागि पूर्वतयारी थालिएको यहाँका नौ वटै स्थानीय तहले जनाएका छन् ।
जेनजी आन्दोलनका क्रममा खोज तथा उद्धार सामग्री नष्ट भएपछि विभिन्न सङ्घ संस्थाको सहयोगमा आवश्यक सामग्री खरिदको कार्य अगाडि बढाइएको पुनर्वास नगरपालिकाका विपत् सम्पर्क व्यक्ति ओमनाथ ढकालले बताए।
पुनर्वास वडा नम्बर १० स्थित विकास बस्ती, वडा नम्बर ५ मा रातो ताल, सिमरी तथा वडा नम्बर २ स्थित दशरथ बस्तीका दुई सयभन्दा बढी घरधुरी मनसुनजन्य विपत्को उच्च जोखिममा छन् ।
विपत्मा परेकालाई सुरक्षित स्थानमा राख्नका लागि यस वर्ष वडा नम्बर ५ को रातोतालमा सुरक्षित आवास निर्माणको काम गरिएको विपत् सम्पर्क व्यक्ति ढकालले बताए।
सामुदायिक विपत् व्यवस्थापन समितिलाई तालिम प्रदान गर्नुका साथै उद्धारमा खटिन तथा पूर्वतयारीमा रहन सतर्क गराइएको उनले बताए। उनका अनुसार दुई स्थानमा साइरनको व्यवस्था गरिएको छ भने विपत्मा परेकाको उद्धारका लागि सुरक्षा निकायसँग समन्वय तथा आवश्यक राहत सामग्रीको व्यवस्थापन गरिएको छ । विपत्बाट महामारी फैलिन नदिन स्वास्थ्य शाखामार्फत आवश्यक औषधी उपचारको व्यवस्था पनि मिलाइएको उनल बताए।
बेलौरी नगरपालिकाले पनि मनसुनजन्य विपत् जोखिम न्यूनीकरणका लागि वडाहरूसँग छलफल तथा खोज उद्धारमा खटिने सामुदायिक विपत् व्यवस्थापन समितिलाई आवश्यक तालिम प्रदान गरिरहेको जनाएको छ ।
खहरेखोला तथा नदीका कारण डुबानमा पर्दे आएका नौ वटै वडामा मनसुनजन्य विपत् जोखिम न्यूनीकरणका लागि पूर्वतयारीका काम अगाडि बढाइएको कृष्णपुर नगरपालिकाले जनाएको छ। यसका साथै डुबान प्रभावित क्षेत्रमा तटबन्ध, नाला सफाइका काम अगाडि बढाइएको उनले बताए।
त्यसै गरी यहाँको वेदकोट नगरपालिकाले विपत् पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य योजना परिमार्जनको कार्य भइरहेको जनाएको छ । विपत् जोखिम न्यूनीकरणका लागि विभिन्न सङ्घ संस्थाको सहकार्यमा पूर्वतयारी थालिएको नगरपालिकाका विपत् सम्पर्क व्यक्ति सुनील चन्दले बताए। विपत्मा परेकाको खोज तथा उद्धारका लागि नगर प्रहरीलाई पाँच दिनको तालिम पनि प्रदान गरिएको विपत् सम्पर्क व्यक्ति चन्दले बताए।
वेदकोट नगरपालिकाका–४ स्थित सार्कीपार्की टोल, वडा नम्बर १० स्थित चतहरी क्षेत्र तथा वडा नम्बर ९ स्थित बैजनाथ टोलका गरेर चार सयभन्दा बढी घरधुरी डुबानको उच्च जोखिममा रहेका छन् । बेलडाँडी गाउँपालिकाले पनि मनसुनजन्य विपत् जोखिम न्यूनीकरणका लागि पाँच वटा वडामा १० वटा सामुदायिक स्तरीय विपत् व्यवस्थापन समिति गठन गरी पूर्वतयारी थालिएको जनाएको छ ।
गाउँपालिकाका विपत् सम्पर्क व्यक्ति पुरुषोत्तम जोशीले पूर्वतयारीका लागि समितिहरूलाई आवश्यक तालिम प्रदान गरेर सूचना प्रवाह, खोज तथा उद्धारमा खटिन सक्रिय तुल्याइएको बताए। बेलडाँडीमा नदीको बाँध भत्किँदा गत वर्ष अत्यधिक क्षति पुग्न गएपछि यस वर्ष मर्मतको काम गरिएकाले यस वर्ष जोखिम कम हुने आकलन गरिएको उनले बताए।
त्यसै गरेर यहाँको लालझाँडी गाउँपालिकाले पनि मनसुनजन्य विपतबाट उद्धारका लागि १४ वटा सामुदायिक विपत् व्यवस्थापन समितिलाई तालिम प्रदान गरिएको जनाएको छ । लालझाँडीका वडा नम्बर २, ३ र ४ बाढीजन्य विपत्को उच्च जोखिममा रहेका छन् । भीमदत्त, शुक्लाफाँटा र दोधाराचाँदनी नगरपालिकाले पनि मनसुनजन्य विपत् जोखिम न्यूनीकरणका लागि पूर्वअभ्यास तथा सामुदायिक विपत् व्यवस्थापन समितिलाई पूर्वतालिम प्रदान गरिनुका साथै आवश्यक सामग्री व्यवस्थापनको कार्य गरिरहेको जनाएका छन् ।
भीमदत्तका महाकाली नदी तटीय क्षेत्रमा मात्रै एक हजारभन्दा बढी परिवार बाढीको उच्च जोखिममा छन् । दोधारा चाँदनी नगरपालिकाका विपत् सम्पर्क व्यक्ति अमृत विकले पनि विपत् जोखिम न्यूनीकरणका लागि पूर्वतयारी थालिएको बताए।
काठमाडौं। आईसीसी विश्वकप लिग २ अन्तर्गत नेपालले स्कटल्याण्डलाई पराजित गरेको छ। भर्खरै सम्पन्न खेलमा नेपालले स्कटल्याण्डमाथि ६ विकेटको जित हात पारेको हो।
१९५ रनको लक्ष्य नेपालले ३८.१ ओभरमा ४ विकेट गुमाएर भेट्टायो। कप्तान रोहित पौडेल र डा. ईशान पाण्डेको उत्कृष्ट साझेदारीमा नेपालले सहजै खेल आफ्नो पोल्टामा पार्यो।
दुई ब्याट्सम्यानबीच १०४ रनको साझेदारी भयो। दुवैले अर्धशतकीय पारी खेले। रोहित ७४ रनमा अविजित रहे भने ईशानले ५५ रनको योगदान दिए।
यस्तै, आसिफ शेखले २९ तथा कुशल भुर्तेलले २८ रन जोडे। बलिङतर्फ स्कटल्याण्डका मार्क वाटले दुई तथा ब्रेन्डन म्याकमुलेनले एक विकेट लिए।
त्यसअघि टस जितेर ब्याटिङ थालेको स्कटल्याण्ड ३९.१ ओभरमा १९४ रनमै अलआउट भयो।
ब्रेन्डन म्याकमुलेनले सर्वाधिक ७७ रन बनाउँदा माइकल इंग्लिसले पनि अर्धशतक बनाए। उनले ५१ रन जोडे। यस्तै, जर्ज मुन्सीले २१ तथा मार्क वाटले २० रन बनाउँदा अन्य ब्याट्सम्यानले दोहोरो अंकमा रन बनाउन सकेनन्।
बलिङतर्फ नेपालका ललित राजवंशीले चार तथा सन्दीप लामिछानेले तीन विकेट लिँदा नन्दन यादव, दीपेन्द्र सिंह ऐरी र सोमपाल कामीले एक–एक सफलता हात पारे।
यसै खेलमा लामिछानेले एक दिवसीयमा सर्वाधिक छिटो १५० विकेटको विश्व किर्तिमान राखे। उनले २ विकेट लिने बित्तिकै यो कोसेढुंगा पार गरेका हुन्।
सन्दीपले ७३ म्याचमा १५० लिए। यसअघि यो रेकर्ड अष्ट्रेलियाका मिचेल स्टार्कको नाममा थियो। स्टार्कले ७७ म्याचमा १५० विकेट लिएका थिए।
यसअघिको खेलमा २ रनले पराजित भएको नेपालले आजको खेलमा जित निकाल्दै स्कटल्याण्डमाथि बदला लिएको छ।
