ब्लड डोनर्स अफ अमेरिका मार्फत अमेरिकामा रहेका नेपालीहरूको रक्तदानमा योगदान

टीका पौडेल ।

भूमिका

रक्तदान मानव जीवनको रक्षा गर्ने सबैभन्दा महान् र निःस्वार्थ सामाजिक कार्य हो। कुनै जात, धर्म, भाषा, राष्ट्रियता वा राजनीतिक सीमाले नछुने यो कार्यले मानवता नै सबैभन्दा ठूलो धर्म हो भन्ने सन्देश दिन्छ। संसारभर आपतकालीन अवस्था, दुर्घटना, शल्यक्रिया, क्यान्सर, थालासेमिया, सिकल सेल एनिमिया, प्रसूति जटिलता लगायतका अवस्थामा रक्तको आवश्यकता अपरिहार्य हुन्छ। यस्तो संवेदनशील र जीवन–मरणसँग जोडिएको क्षेत्रमा स्वेच्छिक रूपमा अघि बढेर सेवा गर्नु आफैंमा उच्च मानवीय चेतनाको परिचायक हो।

अमेरिकामा बसोबास गर्ने नेपाली समुदायले पछिल्ला वर्षहरूमा सामाजिक सेवामा उल्लेखनीय योगदान गर्दै आएको छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, आपतकालीन राहत, संस्कृतिको संरक्षण, आपसी सहयोग र सामाजिक सचेतनाका क्षेत्रमा नेपालीहरूको सक्रियता बढ्दो छ। यिनै महान् सामाजिक कार्यहरूमध्ये रक्तदान अभियानलाई संगठित, नियमित र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले स्थापना गरिएको संस्था हो — ब्लड डोनर्स अफ अमेरिका (Blood Donors of America – BDA) ।

ब्लड डोनर्स अफ अमेरिकाले स्थापना कालदेखि हालसम्म करिब १२,५०० पिन्टभन्दा बढी रक्तदान गराएर हजारौँ जीवन बचाउने पुण्य कार्य गरेको छ। विभिन्न राज्यहरूमा शाखा विस्तार गर्दै, अन्य नेपाली समुदायका संघसंस्थाहरूसँग सहकार्य गर्दै, यस संस्थाले अमेरिकामा नेपालीहरूको सामाजिक पहिचानलाई थप उचाइ दिएको छ।

ब्लड डोनर्स अफ अमेरिकाको स्थापना पृष्ठभूमि

अमेरिकामा नेपाली समुदायको जनसंख्या विस्तारसँगै स्वास्थ्यसम्बन्धी आपतकालीन अवस्थाहरूमा नेपाली मूलका व्यक्तिहरूलाई तत्काल रक्त उपलब्ध गराउन कठिनाइ देखिन थाल्यो। भाषा, अस्पताल प्रणालीको जटिलता, रक्त समूह मिलान, समयमै सूचना नपुग्ने अवस्था र समुदायभित्र समन्वयको अभावका कारण धेरै जटिल परिस्थितिहरू उत्पन्न भए।

यही समस्यालाई मध्यनजर गर्दै, सामाजिक सेवामा सक्रिय केही नेपाली अभियन्ता, स्वास्थ्यकर्मी र स्वयंसेवकहरूको पहलमा ब्लड डोनर्स अफ अमेरिका को स्थापना गरियो। संस्थाको मूल भावना थियो —

“रक्तदान जीवनदान हो, र जीवन बचाउनु हाम्रो सामूहिक दायित्व हो।”

स्थापनाको सुरुवाती चरणमा सीमित स्रोत, स्वयंसेवक र अनुभवका बाबजुद पनि संस्थाले स्पष्ट लक्ष्य, पारदर्शी कार्यशैली र समुदायकेन्द्रित सोचका कारण छोटो समयमै विश्वास जित्न सफल भयो।

संस्थाको उद्देश्य

ब्लड डोनर्स अफ अमेरिकाको उद्देश्य केवल रक्त संकलनमा सीमित छैन। यसले दीर्घकालीन सामाजिक रुपान्तरणलाई लक्ष्य राखेको छ। यसको प्रमुख उद्देश्यहरू निम्नानुसार छन् ।

• अमेरिकामा बसोबास गर्ने नेपाली समुदायभित्र स्वेच्छिक रक्तदान संस्कृतिको विकास गर्नु

• आपतकालीन अवस्थामा नेपाली मूलका व्यक्तिलाई समयमै रक्त उपलब्ध गराउनु

• रक्तदानसम्बन्धी भ्रम, डर र गलत धारणालाई हटाउँदै सचेतना अभिवृद्धि गर्नु

• युवापुस्तालाई सामाजिक सेवामा आकर्षित गर्दै नेतृत्व विकास गर्नु

• अन्य नेपाली तथा गैर–नेपाली संघसंस्थासँग सहकार्य गर्दै सामुदायिक एकता बलियो बनाउनु

• मानवताका आधारमा जात, धर्म, भाषा र राष्ट्रियताभन्दा माथि उठेर सेवा गर्नु

संगठनात्मक संरचना र शाखा विस्तार

ब्लड डोनर्स अफ अमेरिका एक गैर–नाफामुखी, स्वयंसेवकमा आधारित संस्था हो। संस्थाको केन्द्रीय समिति, सल्लाहकार समिति र विभिन्न राज्य तथा सहरमा शाखा संरचना रहेको छ।

हाल अमेरिकाका विभिन्न राज्यहरूमा यस संस्थाका शाखाहरू सक्रिय छन्। यी शाखाहरूले स्थानीय समुदायसँग समन्वय गरी रक्तदान कार्यक्रम आयोजना गर्छन्। प्रत्येक शाखामा संयोजक, स्वयंसेवक टोली र सूचना संकलन प्रणाली रहेको छ जसले आपतकालीन अवस्थामा छिटो प्रतिक्रिया दिन मद्दत पुर्‍याउँछ।

संस्थाको विशेषता भनेकै यसको समावेशी र सहकार्यमा आधारित संरचना हो। विभिन्न पृष्ठभूमिका नेपालीहरूलाई एउटै उद्देश्यमा जोड्नु यसको ठूलो सफलता हो।

वर्तमान क्रियाकलापहरू

रक्तदान कार्यक्रम

ब्लड डोनर्स अफ अमेरिकाले नियमित तथा विशेष रक्तदान कार्यक्रमहरू आयोजना गर्दै आएको छ। यी कार्यक्रमहरू नेपाली समुदायका चाडपर्व, सामाजिक कार्यक्रम वा अस्पतालहरूसँगको सहकार्यमा गरिन्छ।

आपतकालीन सहयोग

दुर्घटना, शल्यक्रिया, गम्भीर रोगका अवस्थामा संस्थाले आफ्नो डाटाबेसमार्फत छिटो रक्तदाता खोजी गरी जीवन बचाउने काम गरेको छ।

सचेतना अभियान

रक्तदानबारे भ्रम हटाउन, पहिलो पटक रक्तदान गर्नेहरूलाई हौसला दिन, स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी दिन सामाजिक सञ्जाल, सेमिनार र समुदाय भेटघाट कार्यक्रम सञ्चालन गरिन्छ।

अन्य संघसंस्थासँग सहकार्य

नेपाली समाज, सांस्कृतिक संस्था, विद्यार्थी संघ, धार्मिक संस्था लगायतसँग सहकार्य गरी संयुक्त कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिन्छ।

सामाजिक प्रभाव र नेपाली समुदायमा योगदान

ब्लड डोनर्स अफ अमेरिकाले केवल रक्त संकलन मात्र गरेको छैन, यसले नेपाली समुदायमा सेवा, एकता र जिम्मेवारीको भावना विकास गरेको छ।

• हजारौँ जीवन बचाउने प्रत्यक्ष योगदान

• नेपाली समुदायको सकारात्मक छवि निर्माण

• युवामा सामाजिक उत्तरदायित्वको विकास

• आपसी सहयोग र विश्वासको सञ्जाल विस्तार

• अन्य समुदायसँग सहकार्य गर्दै अन्तर–सामुदायिक सम्बन्ध मजबुत

चुनौतीहरू

यति ठूलो सफलता हुँदाहुँदै पनि संस्थाले केही चुनौतीहरू सामना गरिरहेको छन् ।

• स्वयंसेवकहरूको निरन्तरता

• आर्थिक स्रोतको सीमितता

• सबै राज्यमा समान सक्रियता कायम राख्न कठिनाइ

• नयाँ पुस्तालाई निरन्तर संलग्न गराइराख्ने चुनौती

तर यी चुनौतीलाई अवसरका रूपमा लिँदै संस्था अझ सुदृढ हुँदै गएको छ।

भविष्यको सम्भावना

भविष्यमा ब्लड डोनर्स अफ अमेरिकाले डिजिटल डाटाबेस विस्तार, मोबाइल एप, युवामैत्री अभियान, अस्पतालहरूसँग थप सहकार्य र राष्ट्रियस्तरको रक्तदान नेटवर्क निर्माण गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

निष्कर्ष तथा सहभागिताकालागि अनुरोध

ब्लड डोनर्स अफ अमेरिका केवल एउटा संस्था मात्र होइन, यो मानवता, सेवा र एकताको आन्दोलन हो। अमेरिकामा रहेका नेपालीहरूले स्थापना कालदेखि हालसम्म करिब १२,५०० पिन्टभन्दा बढी रक्तदान गरेर जुन महान् पुण्य कार्य गरेका छन्, त्यो इतिहासमा सदैव स्मरणीय रहनेछ।

रक्तदान गर्न सक्ने हरेक स्वस्थ व्यक्तिले वर्षमा कम्तीमा एक पटक रक्तदान गरेमा अनगिन्ती जीवन बचाउन सकिन्छ। त्यसैले हामी सबैलाई यस महान् अभियानमा जोडिन, स्वयंसेवक बन्न, रक्तदान गर्न, सचेतना फैलाउन र संस्थालाई नैतिक तथा भौतिक सहयोग गर्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।

रक्तदान गरौँ, जीवन बचाऔँ —

मानवताको सेवामा ब्लड डोनर्स अफ अमेरिका।

(कोलोराडो निवासी लेखक पौडेल ब्लड डोनर्स अफ अमेरिकाका कार्यकारी उपाध्यक्ष हुन् । )