कैलाली-१ मा तीन दशकपछि ‘विरासत’ फर्काउने दाउमा कांग्रेस–एमाले

धनगढी : नागरिक उन्मुक्ति पार्टी (नाउपा) ‘छिन्नभिन्न’ भएको फाइदा उठाउँदै ३० वर्षपछि कैलाली–१, कांग्रेस–एमाले विरासत फर्काउने कसरतमा छन् ।

टीकापुर क्षेत्रमा ३० वर्षपछि एमाले र २६ वर्षपछि कांग्रेस जित्ने दाउमा लागेका हुन् । यस क्षेत्रमा ०५१ यता एमालेले निर्वाचन जितेको छैन् । ०५१ मा एमालेका हिमाञ्चलराज भट्टराई निर्वाचित भएका थिए । कांग्रेसले ०५६ पछि चुनाव जितेको छैन । ०५६ मा कांग्रेसकी सुशीला स्वाँर बिजयी भएकी थिइन् । त्यसयता दुई दललाई निराशा मात्र हात लागेको छ ।

०६४ को पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा माओवादीबाट रुपा चौधरी निर्वाचित भइन् । ०७० को दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा मधेशी जनअधिकार फोरमबाट जनक चौधरी निर्वाचित भए । ०७४ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रेशम चौधरीले जितेका थिए । ‘भूमिगत’ अवस्थामै उम्मेदवारी दिएर चौधरीले ३४ हजार ३४१ मत प्राप्त गर्दै विजयी भएका थिए ।

०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टी ९नाउपा० की रञ्जिता श्रेष्ठ चौधरी निर्वाचित भएकी थिइन् । थारु समुदायको बाहुल्यता रहेको कैलाली–१ मा श्रेष्ठले ३० हजार ४ सय ४ मत पाएकी थिइन् । उनका प्रतिस्पर्धी सबैको मत जोड्दा ३० हजार ४ सय ७४ थियो । निकटतम प्रतिस्पर्धी कांग्रेसका रामजनम चौधरीले १८ हजार ८१ मत पाएका थिए । समानुपातिकतर्फ नाउपाले २७ हजार ४०६ प्राप्त गरेको थियो । कांग्रेसले ११ हजार ३०५ मात्र पाएको थियो ।

यसपटक कांग्रेस–एमालेका उम्मेदवार जित फर्काउने कोसिसमा छन् । बिभिन्न दलबाट थारु समुदायकै धेरै उम्मेदवार रहेकाले मत विभाजन हुने विश्वासमा कांग्रेस–एमाले देखिन्छन् । एमाले नेता मातृकाप्रसाद तिमिल्सिना पार्टीको संगठन कायम रहेको, ०७९ को प्रदेशसभा निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धी रहेको र नागरिक उन्मुक्ति खण्डित भएकाले आफ्नो दलका उम्मेदवारले जित्ने दाबी गर्छन् ।

कैलाली–१ का एमाले उम्मेदवार द्वारिकाप्रसाद न्यौपाने यसअघि स्थानीय तहको निर्वाचनमा एमालेले राम्रो मत प्राप्त गरेको, पार्टी एक ढिक्का रहेको, टीकापुर क्षेक्रको विकासका लागि लामो समयदेखि त्रियाशील परिचित भएकाले आफू निर्वाचित हुने दाबी गर्छन् । ‘थारु समुदायबाट थुप्रै उम्मेदवार छन्,’ न्यौपानेले भने, ‘साथै प्रमुख दलका उम्मेदवार विगतका कुनै न कुनै निर्वाचनमा परीक्षण भइसकेका छन् ।’

०७० मा मधेशी जनअधिकार फोरमबाट निर्वाचित जनक चौधरी यसपाली कांग्रेसबाट उम्मेदवार छन् । टीकापुर क्षेत्रमा कांग्रेस संगठित रहेको, किसान बाहुल्य हुनु, आफूले किसानकै मुद्दालाई पहिलो ऐजेण्डा बनाएको, थारु समुदायको उम्मेदवार भएको, भौगोलिक र सांस्कृतिक पहिचानको महत्व बोकेकाले आफू निर्वाचित हुने उनको चौधरीको भनाई छ । ‘अहिले १८ मध्ये ६ जना मात्र थारु समुदायका उम्मेदवार छन्,’ उनले भने ‘१२ जना त अन्य समुदायकै छन् । थारु–पहाडी भन्दा पनि कुन उम्मेदवार काम गर्न सक्छ भन्ने मुख्य कुरा हो ।’

टीकापुर नगरपालिकामा पूर्वप्रमुख रामलाल डगौरा थारु नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी ९नेकपा० बाट उम्मेदवार छन् । उनी नागरिक उन्मुक्तिबाट नगरप्रमुख निर्वाचित भएका थिए । ‘हामीले जितेकै क्षेत्र हो । अहिले त एकीकृत समाजवादी पनि मिलेर ठूलो पार्टी बनेको छ,’ उनले भने ‘मैले नगरप्रमुख हुँदा गरेका कामका जनतामा छाप छ । थारु समुदायका उम्मेदवार विभाजित भए पनि मतदाता एकजुट छन् ।’ यस क्षेत्रमा नागरिक उन्मुक्ति भाँडिएपछि अन्य दल उत्साहित बनेका हुन् ।

०७९ मा विजयी तत्कालीन नागरिक उन्मुक्ति अध्यक्ष श्रेष्ठले पार्टीलाई नेकपामा बिलय गराइसकेकी छन् । श्रीमान्–श्रीमती कलहका कारण पार्टी जोगाउन सकिनन् । नागरिक उन्मुक्तिका संरक्षक रहेका रेशम चौधरीले बेग्लै पार्टी खोलेका छन् । नागरिक उन्मुक्ति पार्टी नेपाल दल गठन गरेर चौधरी कैलाली–१ मा उम्मेदवार बनेका थिए । निर्वाचन आयोगले उनको उम्मेदवारी खारेज गरिसकेको छ । विकल्पका रुपमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका फागुराम थारुलाई सहयोग गर्न सक्छन् ।

०७९ मा नागरिक उन्मुक्तिले कैलाली–१, २ र ३ क्षेत्र जितेको थियो । पहिचानको नारा दिएर ०७९ मा स्थानीय, प्रदेशसभा र प्रनिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा जितेर क्षेत्रीय शक्तिको रुपमा उदाएको नागरिक उन्मुक्ति तीन वर्षमै टुक्रा(टुक्रामा विभाजित भएको छ ।

तत्कालीन पार्टीका नेता यसपटक ६ वटा अलग–अलग दलबाट उम्मेदवार बनेका छन् । टीकापुर नगरपालिकामा पूर्वनगरप्रमुख डगौरा थारु नेकपाबाट उम्मेदवार बनेका छन् । प्रदीप चौधरी उज्यालो नेपाल, सरस्वती चौधरी श्रम संस्कृतिबाट, उक्त पार्टीका वरिष्ठ उपाध्यक्ष रहेका दामोदर पण्डितको समूह रास्वपामा विलय भइसकेको छ । कैलाली–१ मा रास्वपाले साविक नागरिक उन्मुक्तिकै कोमल ज्ञवालीलाई उम्मेदवार बनाएको छ । रुपा चौधरी आम जनता पार्टीबाट उम्मेदवार बनेकी छिन् ।

टीकापुर क्षेत्रको सामाजिक छवि लामो समयसम्म पनि लयमा फर्किन सकेको छैन । यस क्षेत्रमा उत्पन्न सामाजिक मतभेद साम्य पारेर एकता कायम गर्न जरुरी रहेको मतदाताको भनाई छ । ‘जुनसुकै दलका उम्मेदवारले जिते पनि विगतको शान्ति र भाइचारामा समृद्ध टीकापुरको सामाजिक र सांस्कृतिक पहिचान पुनःस्थापना हुन सकोस् भन्ने हो,’ टीकापुरका अगुवा टेकराज रेग्मीले भने ।