अमेरिकन जीवन शैली र जीवन बीमा

टीका पौडेल ।
अमेरिका अवसरहरूको देश हो, जहाँ मानिसहरू राम्रो भविष्यको खोजीमा पुग्छन्। यहाँको जीवनस्तर उच्च भए पनि जीवनशैली अत्यन्त व्यस्त, प्रतिस्पर्धात्मक र अनियमित छ। विशेषगरी नेपाली आप्रवासीहरूको जीवन झन् बढी संघर्षपूर्ण हुन्छ, किनकि उनीहरू आफ्नो परिवारको भविष्य सुरक्षित गर्नका लागि दिनरात मेहनत गरिरहेका हुन्छन्। बिहानदेखि बेलुकीसम्म काममा व्यस्त रहने, कहिलेकाहीँ एकभन्दा बढी काम गर्ने, सप्ताहन्तमा पनि आराम नगरी काम गर्ने जस्ता अवस्थाले जीवनलाई पूर्ण रूपमा काम केन्द्रित बनाइदिएको छ। यस्तो जीवनशैलीले मानिसलाई आर्थिक रूपमा अगाडि बढ्न सहयोग गरे पनि स्वास्थ्य, मानसिक सन्तुलन र दीर्घकालीन जीवन गुणस्तरमा नकारात्मक असर पारिरहेको हुन्छ।

अमेरिकन जीवनशैलीको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको अनियमित खानपान र निद्रा हो। धेरै मानिसहरू समयमै खाना खान सक्दैनन्, फास्ट फूडको प्रयोग बढेको हुन्छ, र पर्याप्त निद्रा लिन पाउँदैनन्। यसले शरीरमा विभिन्न प्रकारका समस्याहरू निम्त्याउँछ, जस्तै मोटोपना, मधुमेह, उच्च रक्तचाप र पाचनसम्बन्धी समस्या। साथै, व्यस्तता र थकानका कारण शारीरिक व्यायाम गर्ने समय नपाउनु पनि एउटा ठूलो समस्या हो। लामो समयसम्म बसिरहने बानीले शरीरलाई झन् कमजोर बनाउँछ र दीर्घकालीन रोगहरूको जोखिम बढाउँछ। यससँगै मानसिक तनाव, एक्लोपन र सामाजिक दूरी पनि बढ्दै जान्छ, जसले मानिसलाई भित्रबाट कमजोर बनाउँछ।

यस्तो अस्तव्यस्त जीवनशैलीका कारण क्यान्सर, मुटु रोग, स्ट्रोक, प्यारालाइसिस जस्ता गम्भीर रोगहरूको जोखिम बढ्दै गएको छ। यी रोगहरू केवल शारीरिक मात्र होइन, आर्थिक रूपमा पनि ठूलो बोझ बन्न सक्छन्। अमेरिकामा स्वास्थ्य सेवा अत्यन्त महँगो भएकाले एउटा ठूलो रोग लागेपछि परिवारको आर्थिक अवस्था नै बिग्रिन सक्छ। त्यस्तै, यदि कुनै व्यक्ति काम गर्न नसक्ने अवस्थामा पुग्यो भने आम्दानी बन्द हुन्छ तर खर्च भने अझ बढ्छ। यस्तो अवस्थामा परिवारलाई धान्न झन् कठिन हुन्छ। अझ गम्भीर अवस्था तब हुन्छ जब परिवारको मुख्य कमाउने व्यक्ति नै अकालमै मृत्यु हुन्छ, जसले गर्दा परिवार पूर्ण रूपमा आर्थिक संकटमा पर्न सक्छ।

यस्ता परिस्थितिहरूका कारण अमेरिकामा GoFundMe जस्ता प्लेटफर्ममार्फत सहयोग माग्ने चलन बढ्दै गएको छ। यद्यपि, यो स्थायी समाधान होइन। सबैले सहयोग पाउँछन् भन्ने पनि छैन, र यसले आत्मनिर्भरता भन्दा निर्भरता बढाउँछ। त्यसैले समस्या आइपरेपछि अरूसँग सहयोग माग्नु भन्दा पहिले नै भविष्यको लागि योजना बनाउनु नै बुद्धिमानी हुन्छ। मानिसले आफ्नो आम्दानीबाट केही अंश बचत गर्ने बानी बसाल्नु अत्यन्त आवश्यक छ, जसले भविष्यमा आउने कठिन परिस्थितिहरू सामना गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

यही सन्दर्भमा जीवन बीमाको महत्व अत्यन्त ठूलो छ। जीवन बीमा केवल मृत्यु पछि पैसा दिने साधन मात्र होइन, यो भविष्यको आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने एक प्रभावकारी माध्यम हो। यसले मानिसलाई जोखिम व्यवस्थापन गर्न, बचत गर्न र आफ्नो परिवारलाई सुरक्षित राख्न मद्दत गर्दछ। विशेषगरी Index Universal Life (IUL) जस्तो बीमा योजना आजको समयको लागि अत्यन्त उपयोगी मानिन्छ। IUL बीमा यस्तो प्रणाली हो जसले जीवन बीमा, बचत र लगानीलाई एकै ठाउँमा जोड्दछ। यसमा व्यक्तिले आफ्नो क्षमता अनुसार रकम जम्मा गर्न सक्छ, जुन बजारको सूचकांकसँग जोडिएर वृद्धि हुन्छ, तर बजार घट्दा पनि मूल रकम सुरक्षित रहने व्यवस्था हुन्छ।

IUL को अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको यसको कर (tax) सम्बन्धी लाभ हो। यसमा जम्मा भएको रकम करमुक्त रूपमा वृद्धि हुन सक्छ र आवश्यक परेमा कर नलाग्ने तरिकाले प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसले दीर्घकालीन रूपमा ठूलो आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्दछ। साथै, यदि बीमित व्यक्तिको मृत्यु भयो भने परिवारले ठूलो रकम प्राप्त गर्छ, जसले उनीहरूको भविष्य सुरक्षित बनाउन सहयोग पुर्‍याउँछ। यदि व्यक्ति दीर्घायु भयो भने पनि यो योजना अवकाश जीवनका लागि आम्दानीको स्रोत बन्न सक्छ। यसरी हेर्दा IUL केवल बीमा मात्र नभएर सम्पूर्ण जीवन व्यवस्थापनको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा हो।

नेपाली समुदायमा अझै पनि जीवन बीमाको बारेमा पर्याप्त चेतना छैन। धेरै मानिसहरू यसलाई खर्चको रूपमा हेर्छन्, लगानीको रूपमा होइन। उनीहरू तत्कालको आवश्यकतामा ध्यान दिन्छन् तर भविष्यको योजना बनाउन पछि पर्छन्। तर वास्तविकता के हो भने, सानो(सानो रकम बचत गरेर दीर्घकालीन रूपमा ठूलो सुरक्षा बनाउन सकिन्छ। नेपाली समाजमा परिवारलाई प्राथमिकता दिने संस्कार भएकाले जीवन बीमा झन् आवश्यक हुन्छ, किनकि यसले परिवारलाई कठिन परिस्थितिमा पनि सुरक्षित राख्न मद्दत गर्दछ।

अमेरिकन जीवनशैलीलाई व्यवस्थित गर्न केवल मेहनत गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, सही योजना बनाउनु पनि आवश्यक हुन्छ। मानिसले आफ्नो समय व्यवस्थापन गर्न, स्वास्थ्यमा ध्यान दिन र आर्थिक योजना बनाउन सिक्नुपर्छ। जीवन बीमा, बचत र लगानी यी तीनवटै पक्षलाई सन्तुलनमा राखेर मात्र सुरक्षित र सफल जीवन बिताउन सकिन्छ। आजको सानो निर्णयले भोलिको ठूलो परिणाम निर्धारण गर्छ भन्ने कुरा बुझ्नु अत्यन्त जरुरी छ।

अन्ततः, जीवन अनिश्चित छ र भविष्य कसैले देख्न सक्दैन। तर सही समयमा सही निर्णय लिएर हामी भविष्यका जोखिमहरूलाई कम गर्न सक्छौं। जीवन बीमा त्यसैको एक प्रभावकारी माध्यम हो। अमेरिकामा बसोबास गर्ने नेपाली समुदायले अब GoFundMe जस्ता अस्थायी समाधानहरूमा भर पर्नुभन्दा पहिले नै आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्ने सोच विकास गर्न आवश्यक छ। आर्थिक साक्षरता, योजना र अनुशासनले मात्र दीर्घकालीन सफलता र शान्त जीवन सम्भव बनाउँछ। त्यसैले आजैदेखि आफ्नो जीवनलाई व्यवस्थित गर्ने, भविष्यको लागि योजना बनाउने र जीवन बीमाको महत्व बुझ्ने दिशा तर्फ अघि बढ्नु नै बुद्धिमानी हुनेछ