विस्थापित सुकुमवासीहरू रोजगारी गुम्ने चिन्तामा

काठमाडौँ — ५६ वर्षीया शान्ता काठमाडौंको गैरीगाउँ(शान्तिनगर)को सुकुमवासी बस्तीमा साढे २ दशकदेखि बस्दै आएकी थिइन् । १० वर्षयता उनी शान्तिनगरमा रहेको क्लिनिकमा सरसफाइको काम गर्थिन् । दिनमा बिहान ८ बजेदेखि १२ बजेसम्म र साँझमा ३ बजेदेखि ८ बजेसम्म दुई सिफ्टमा काम गर्थिन् । वैशाख १२ गते जब उनको बस्तीमा सरकारको डोजर पस्यो बाससँगै उनको जागिर पनि खोसियो । त्यसदिनदेखि उनी सरकारले होल्डिङ सेल्टरका रुपमा तोकेको माछापोखरीस्थित होटलमा बस्दै आएकी छन् ।

‘म यहीँ हुँदा मलाई दुई पटक अफिस आउजाउ गर्न पनि सजिलै हुन्थ्यो । तर, अहिले टाढाबाट चार पटक ओहोरदोहोर गर्दा भाडा नै २ सय रुपैयाँ पर्न आउँछ । जबकि मेरो कमाइ नै ९ हजार रुपैयाँ छ,’ उनले सुनाइन् । उनलाई अब कहाँ जाने भन्ने अन्योल भइरहेको छ । क्लिनिकमा काम गरेबापत आएको पारिश्रमिकले घर व्यवहार धान्न सहयोग हुन्थ्यो । ‘ममीको औषधि पनि त्यही पैसाले किनिन्थ्यो । अब त जागिर नै छाड्नुपर्‍यो । यो कुराले चिन्तित पनि भइरहनुभएको छ,’ उनकी छोरीले भनिन् ।

अहिले पनि आफूले गर्ने काम शान्ता सम्झिरहन्छिन् । ‘काम गरेर खाने मान्छे दिउँसोभरि यो कोठामा बसिराख्दा कति गाह्रो हुन्छ । मनमा उस्तै कुरा खेलेर बस्न सक्दिनँ,’ उनी भन्छिन् ।

सरकारले अतिक्रमित जग्गा खाली गर्ने भन्दै सुकुमवासी बस्तीहरू भत्काइरहेको छ । बस्तीबाट विस्थापितहरू रोजगारी गुम्ने चिन्तामा छन् भने कतिपयले छाड्न बाध्य भएका छन् । त्यसैमध्येको एक उदाहरण हुन्, ४६ वर्षकी सविना मगर । उनी २० वर्षदेखि थापाथलीको सुकुमवासी बस्तीमा बस्दै आएकी थिइन् । थापाथलीबाट उनी नियमित ललितपुरको धोबिघाटस्थित एउटा घरमा काम गर्न जान्थिन् । बिहान ९ बजेदेखि दिउँसो ३ बजेसम्म काम गर्थिन् । उनको मासिक पारिश्रमिक १६ हजार थियो । त्यही कमाइको आडमा उनी परिवारको खर्च धान्थिन् । तर, डोजरले घर भत्काएपछि उनको परिवार विस्थापित भयो ।

अहिले उनी बालाजुस्थित गेस्ट हाउसमा परिवारसहित बसिरहेकी छन् । विस्थापित भएसँगै उनको रोजगारी पनि गुमेको छ । ‘त्यहाँ मेरो काम घरको खाना पकाउने, सरसफाइ गर्ने र फूलबारी गोडमेल गर्ने मात्र थिएन एक वृद्ध बुवाको हेरचाह पनि गर्नुपर्थ्यो । यता घर भत्किएर अस्थायी सेल्टरमा आएपछि जागिर छाड्न बाध्य भएँ,’ उनले भनिन् । त्यहाँबाट धोबीघाट टाढा पर्छ । एकातिर टाढा बाटो । अर्कोतिर उनकी ६७ वर्षीया आमा मुटुकी रोगी हुन् । बस्ती भत्किएपछि आमाको अवस्था झन् कमजोर भएको छ ।

‘काममा जाँदा घरमा आमालाई हेर्ने कोही हुँदैन, अनि काम गर्ने ठाउँमा पनि वृद्ध बुवालाई खाना बनाइदिने र हेरचाह गर्ने मान्छे म नभई हुँदैनथ्यो । बिरामी आमालाई छोडेर त्यति टाढा जान समस्या भयो,’ उनी सुनाउँछिन् । आफूले नभ्याउने भएपछि अर्को मान्छे राख्न सुझाएर जागिर छाडेको उनले बताइन् । साथमा पैसा नहुँदा अब के गर्ने, कहाँ जाने भन्ने चिन्ताले पिरोलिरहेको उनले बताइन् । ‘म त दुःखसुख गरौँला, तर मेरा बा आमालाई बुढेसकालका ओत लाग्ने ठाउँ समेत नहुँदा मन रोएको छ,’ उनको दुखेसो छ ।